fríggjadagur 23. desember 1977síða 5

Nr. 90 — 23. desember 1977 4 skeivan út gjøgnum líðina. Seyðurin gekk úti i Uttarahaga. „Tá ið vit so fara heim aftur, skulu vit fara eftir dalinum,< segði Jóannes og bað tey ganga, meðan hann boygdi seg niður og bant sær skógvabondini. „Hví skulu vit fara gjøgnum dalin heimaftur? spurdi Eyð. >Har er tað keðiligasta staðið í verð- ini. Tað er ikki gangandi fyri likkum. Eg tími ikki at fara handa vegin. Vit kunnu heldur koma inn aftur henda vegin eisini, men ganga heilt niðri á bakkanum. „Jú, tað kunnu vit væl, men eg havi nakað, eg ætli at visa tykkum inni við bergholið. „Hvat er tað?< skundar Fríður sær at spyrja, og hann er um at missa ta seinastu karamelluna úr munninum. >Tað sigi eg ikki, fyrr enn vit koma hagar inn, og so mugu tit sjálv um, hverja leið tit heldur vilja fara,< sigur pápin við tey. >Ég havi so ofta ætlað mær at vísa tykkum hendan varðan og siga tykkum søguna um hann.« „Ein varða! Ætlar tú at vísa okkum ein varða. Eg havi sær fleiri hundrað varðar,< sigur Eyð háð- andi. „Og eg havi sæð nógv fleiri. Fleiri túsund varðar havi eg sæð,< sigur Fríður og fettir sær á. Tey ganga aftur eina lotu. Påpin tigur. Børnini práta um varðar, sum tey kenna nevnini á. Tey spyrja pápan, hví Fiskivarði eitur Fiskivarði og hví Middagsvarði eitur Middagsvarði. Og Jóannes roynir sum best at greiða teimum frá hesum nøvn- unum. Uttan sjálv at vita av ti, sigur Eyð: »Minnis- varði — Ja, minnisvarðar eru eisini varðar,< legg- ur hon aftrat. Fríður er um at fáa láturkrampa. >Ja, ja, men eingin hevur minnisvarðar standandi úti í haga- num.« »Nei, tad er ikki vanligt, men eg veit um ein, og tað er hann, eg ætli at visa tykkum,« sigur påpin. „Hver hevur gjørt hann?< spyr Eyð. Og påpin svarar, at hann hvorki er høgdur úr føroyskum gróti ella stoyptur í bronsu. Hesin minnisvarðin er hópframleiddur onkustaðni úti í verðini; hann er úr jarni og er kaldur sum kavi. Børnini bæði halda hetta vera logið, ti hvorki teirra hevur nakran tíð hoyrt talað um ein minnis- varða inni á dalinum, inni við bergholið. Seyðirnar vóru styggir. Teir høvdu ikki sæd fólk í langa tíð, so teir hildu til beins. Stóðu og skim- aðust langt burturfrá. Runnu so aftur. Hildu bara til beins, undan øllum. — Jóannes hevði tikið eitt sindur av breyði við, og soleiðis fekk hann lokkað ærnar til sín, lombini komu so av sær sjálvum. Hann markaði lombini og hampaði um ærnar. »Triggjar ær og fýra lomb. Ikki so galid,« heldur hann fyri. Tað eina tvílembda sá so neyðarsligt út, at hann helt tað vera best at taka tað frá. Ærin hevði heldur ikki nóg mikið av mjólk til tvey lomb. Fríður sigur við pápa sín: >Lat tað sleppa at súgva eina ferð enn, áðrenn vit taka tað.“ Lambið slapp at súgva seg liðugt, so tók Jóannes tað upp í fangið. Blóðið dryppaði enn úr oyranum á ti, og tað skalv alt sum tað var. „Nú skalt tú fáa tað fjálgt og gott hjá okkum, < segði Eyð við lambið, meðan hon kíndi tí eftir snýðinum. Tey koyrdu tað niður í skjáttuna, so- leiðis at bara høvdid kom upp undan. Og skjáttuna slapp Fríður at bera. Ørindini eru nú liðug, og tey trý leggja leiðina heim aftur. „Hverja leið skulu vit so fara?« spyr pápin. »Gjøgnum dalin,< svara børnini í senn. Tey eru nú heilt burtur í lambinum í skjáttuni. „Hygg hvussu tað hyggur!« sigur Fríður við systrina. Og hann heldur skjáttuna upp, soleiðis at Eyð betur kann síggja. „Eyguni á tí glitra sum gimsteinar, sum perlan í ringinum hjá mammu. Heldur tú ikki, at tað er ov myrkt hjá lambinum har niðri í skjáttuni?< spyr Eyð pápa sín. Men hann svarar, at tað man ikki bila, seyði dámar væl í myrkri. „Nær skulu vit fara at eta matpakkan? Ég eri so móður.< Fríður suffar. »Er tað langt eftir nú?< spyr hann. sosialurin „Nei, tað er ikki so langt, ein lítil løta. Vit kunnu fáa okkum ein bita, tá ið vit koma niðaná,< svarar pápin. So ganga tey aftur. Tigandi. Bert fuglarnir hoyrast láta og onkur á tutla í nánd. Knappliga verður Eyð varug við, at Fríður orkar ikki at fylgja við teimum longur. Hann dragnar meira og meira burtur frá teimum, og at enda sær hon, at hann steðgar. >Nú orkar lítli beiggi ikki meir, á, á, á!l< syngur hon oman til hansara. Fríður letst at vera egiliga upptikin av lambi- num. Hann hoyrir einki. Eyð og pápin steðga á. Men Fríður kemur ikki. Hann vil ikki koma. „Renn oman og hjálp honum við skjåttuni,« sigur påpin við Eyð, »kanska er hon nakað tung hjá honum. Eyð letur sær hetta ikki siga tvær ferðir, og hon er niðri hjá bróður sínum í somu letu. »Nu, ert tú longur móður? Orkar tú ikki meir?« spyr hon hann. „Jú, men eg eri so tystur, og so fái eg so ilt um hálsin av hesi reimini,< svarar Fríður og hyggur til viks. „Kom nú, skunda tær! Tú fært at eta um eina lítla lotu. Lat meg taka skjáttuna, so verður tað frægari hjá tær. Eyð roynir at ugga bróður sín. Hann er kvikur og gevur henni skjáttuna og sigur: „Ja, tú kanst sleppa at bera hana eina letu.< Komin niðaná settu tey seg at eta, og matpakkin kom væl við hjá teimum. Tey vóru eisini blivin svong. Eyð royndi at geva lambinum eitt sindur, men tað vildi einki hava, hverki breyðmolar ella gras. „Tað er logið vid tær. Hví vilt tú einki hava?« sigur Eyð við lambið og sleppir nøkrum breyð- molum niður í skjáttuna. Pápin hevur sitið og hugt at henni og lambinum. So sigur hann: >Hatta minnir meg á, tá ið tú sjálv vart so lítil; tá fekst tú bara mjólk.< »Ti trúgvi eg so væl,« skundar Friður sær at siga. Hann er nú komin fyri seg aftur. >Mjólk og mjólk og mjólk í fleiri mánaðir! Hevdi tað verið grind og kjøt og fiskur, so kundi tað verið nakað at tosað um.« Eyð sigur einki. Pápin hevur ballað sær eina sigarett, og tey fara aftur til gongu. So stilt er tað, at roykurin frá sigarettini verður hangandi leingi í sama stað, áðrenn hann flytur seg sum smáar aldur. Og at enda brotna roykringarnir og hvørva á tí bláu luftini. Fríður og Eyð eru nú vorðin hålvgum troytt. Jóannes roynir at siga teimum, at nú er ikki nógv eftir. „Tá ið vit eru komin yvir um hasa túgvuna, so verður tað skjótt,< sigur hann og peikar. Tey renna øll tað síðsta pettið. Fríður er fyrstur frammi. Hann vendir sær við oman ímóti teimum báðum, og heldur súrmæltur rópur hann: >Hvar er hann, pápi? Eg siggi ongan minnisvarða.< Eyð setur skjáttuna frá sær. Hon hyggur niður til lambið, tað tykist at trívast betur nú. Nú skelvur tað ikki longur. >Her hevur tú tað fjálgt, ha?« sigur hon og leggur hevur sítt inn ímóti lambinum. So letur hon skjáttuna aftur. Pápin er horvin. Tað einasta bernini hoyra er larmurin frá bilunum, sum fara fúkandi eftir veg- num og hvørva so inn í bergholið. Gangurin frå likkunum niðri á dalinum er so fjarur, at tey geva sær ikki far um hann. Fríður telur bilar. „Sást tú hvar pápi fór?< spyr Eyð. „Nei, man hann ikki vera farin aftur um handan kassan ella hatta har, sum stendur har yviri? Piss- ar kanska, < svarar Fríður og biður systrina tiga, ti hann missir talið. Uttan um hendan kassan, sum Fríður tosaði um, liggur ein gráur, skitin og vatndruknaður dúkur. Dúkurin líkist nógv teimum, sum arbeiðsmenninir plaga at leggja um sementsekkirnar, so teir ikki gerast vátir, meðan formarnir verða settir upp. „Hvat heldur tú er undir hasum dúkinum har yviri?< spyr Eyð aftur. „Á, tig vid tær! Hygg, Eyð, hygg, nú fer rutan til Smyril, so nú má klokkan vera næstan fimm« svarar Fríður, sum úr einum ødrum heimi. „Ja, og nú fara vit oman aftur beinanvegin, men , Í aaa YNDOIE fyrst skulu tit síggja nakað her.< Jóannes er komin aftur, og meðan hann tosar við bernini, loysir hann nakrar endar, sum halda dúkinum festum. Og til síðst loysir hann bandið, sum er bundið tvørtur um sjálvan bulin. „Nú skulu tit siggja«, sigur hann. Hann kastar dúkin uppum og afturyvir. Bernini standa púra bilsin. Hvat mundi pápi teirra ætla? Tey skilja púrt einki av ollum hesum, sum hann ger. Undan dúkinum sást skapið av eini gamlari, illa rustaðari gravkúgv, sum einaferð hevði verið gul. Rútarnir í forarahúsinum vóru brotnaðir. Gras og hagi vaks langt upp eftir hjólunum, og tað sást týðuliga, at hendan gravkúgvin ikki hevði verið í nýtslu í nógv ár. Her stóð hon. Og landslagið vaks inn í hana. »Onkuntid verður hon hagi, skal eg siga tykk- um. Hon fer at standa her allar tíðir. Veður og vindur fara at gnaga hana sundur. Men áðrenn hon sjálv er horvin í moldina, hevur hon lagt nógvar mans, nógvar ættir í mold.“ Jóannes er rørdur. Børnini hava ongantid sæð hann soleiðis. Tey eru illa við og tiga. Pápi teirra næstan grætur. Hann, sum altíð var so sterkur. Hann, sum ikki græt, sjálvt um hann meltaði fingurin millum tveir stein- ar. Nú græt hann, og hann græt um eina gamla gravkúgv! Fríður veit ikki, hvar hann skal hyggja. Hann skammast at síggja pápa sín, ein vaksnan mann, standa og gráta. Friður leitar sær yvir til skjáttuna og setur seg hjá Eyð og lambinum. Hetta var alt skjótt av hjá pápanum. Tað vardi bert ein ella tveir minuttir, so turkaði hann sær um eyguni við handarbakinum og segði: »Å ja, mini góðu børn. Pápi tykkara gjørdist so rørdur. Hesa gravkúnna koyrdi eg í trý ár, meðan bergholið stóð í gerð. Hon lokkaði meg til Havnar, inn í Eystur- oynna, yvir til Grenlands og aftur til Havnar. Allastaðni hevur hon stýrt mær — og ikki eg henni.“ Við síni svertu negl skavaði hann í jarnið. Tess meira hann skavaði, tess týðuligari sóust orðini, sum hevdu goymt seg undir rustinum. „Tað eru hesir menn, sum hava givið okkum ar- beiði, samstundis sum teir hava sogið megi og heilsu burtur úr mær og mínum líkum. Vit hava arbeitt fyri teir, meðan vit hava verið noyddir at búð í vánaligum skúrum, langt burtur frá konum og børnum.« Meðan Jóannes tosaði, feldi hann við fingrunum eftir teimum svertu bókstevunum, og tað prikaði í hondini. >Lat hetta standa,< segði hann, >og bera boð um, hvussu illa vit eru viðfarn- ir, og hvussu hjálparleysar vit gera okkum sjálv- ar.« Jóannes verður varugur vid, at børnini ótolnast. Hann hoyrir knappliga målid i sær sjålvum duna aftur år homrunum. Alt, sum hann hevur sagt, verdur bara kastad honum aftur fyri nasar, og so fjarar ljóðið burtur, upp i luftina, ella verður sogið inn í bergholið og har myrkalagt. Jóannes breiðir dúkin útyvir aftur og teskar: >Tú verður ikki av- dúkaður í dag. Talurnar eru lidnar. og sangirnir eru yrktir, men hátíðarhaldið er tíverri ikki fyri- reikad!« Tey gingu nidan å vegin og sluppu oman aftur i bygdina i einum av bilunum.