leygardagur 15. november 1980síða 8

Síða 8 Birgir Enni, vindmylnubyggjarin á Tvøroyri: — Vit mugu útbyggja vindorkuna í Føroyum við smærri myllum Vindmyllan á Hváli framleiðir nú streym til húsarhald á Tvøroyri Hóast vit eru fáir og liggja fjarskotnir mitt í Atlants- havinum so eru feroyingar 1 tær tjóðir í heim- liggja sera frammaliga hvat viðvíkur við vindorku. 5 | rum, Sum tta var i hvussu so er tann uppfatan, sum vit fingu, tá Sosialurin vitjaði uppi á Kváli beint omanfyri Tverá bygd og hittu Birgir Enni, sum saman við beiggjanum Helga Enni stendur fyri einum vindorkuprojekti. Eftir at hava arbeitt í meira enn tvey ár við at gera kanningar, fyrireik- ingar og byggja eina vindmyllu kunnu teir nú vísa á verulig úrslit. Vind- myllan á Hváli á Tveroyri framleiðir nú streym, sum verður koyrdur beinleiðis inn á elnetið hjá SEV. Birgir til Danmarkar Tað var í 1978 at Birgir og Helgi Enni fóru at kanna meguleikan at gera okkurt so vit kundu sleppa burtur úr tí oljukreppu, sum nú í nógv ár hevur nervað út- viklingin í fleiri av heims- ins londum. Teir báðir hildu, at tað mundi vera onkur onnur orkukelda, sum vit vórðu minni bundnir av enn tann inn- flutta oljan Hvergin av Enni-breðr- og kundi bert vera talan um vindorku — at gera nýtslu av tí nógva og kraftiga vindinum, sum so mangan leikar á | oyggjarnar. Birgir, ið dagliga arbeið- ir sum kavari, fór tískil til Danmarkar at arbeiða hjá tí víðagitna mylnubyggj- aranum, Christian Rissager. Hann hópfram- leiðir í dag vindmyllur, ið stórur eftirspurningur er á m.a. í Danmark. Danir fremst við vindorku Christian Rissager hevur sjálvur sum ungur verið í læru hjá einum mylnubyggjara. Hann hevur við hesum roynd- unum sum grundarlag granskað víðari, og bygdi sum ein av teimum fyrstu sjálvur eina myllu, ið hann setti beinleiðis til ljósnet- Her síggja vit úrslitið. Málarin, sum stendur á mylluni, vísir, at hon higartil hevur framleitt 51.017 kwt. ið. Tá myllan framleiddi meira enn hann sjálvur brúkti, fór yvirskotið út á ljósnetið. Í dag er Danmark tað landið í heiminum, sum er komið longst við kanningum av vindorkumeguleikanum. Heimafturkomin til Før- oyar fór Birgir saman við bróðurinum at seta upp eina vindmyllu á Hváli omanfyri Tverá bygd Hetta plássið liggur umleið 100 metrar oman- fyri havyvirflatuna og er tað eitt serliga ábært pláss Besti vindur ovast uppi Birgir greiðir frá, at teir eisini kundu fara heilt upp á fjallarødina, sum liggur eystanfyri bygdina. Men tað hildu teir ikki vera ráðiligt tá, tí so skuldi størri iløga til til ein longri kaðal. Í dag heldur Birgir tó, at tað hevði verið tað vert at brúkt meira pening til henda kaðalin, tí ovast upp á fjallatromini er meiri vindur. Tað ráddi fyrst um at gera eina myllu, sum kundi klára seg í tí nógva vindinum. Tað hevur verið arbeitt við at útbyggja mylluna til fyri einum hálvum ári síðani. Tá vóru teir báðir breðurnir saman við sjálvum Rissager komnir fram til endaligu mylluna, soleiðis sum hon sær út í dag. Vigar 7 tons Myllan er so væl útgjord og væl uppsett, at hon vik- ast ikki í sjálvt tí ringasta ódnarveðri. Myllan vigar íalt 7 tons. Hon stendur á eini 12 metrar langari stál- mastur. Sjálvt undirlagið hon stendur á er styrkt so væl hetta nú einaferð kann gerast. So teir bera ongan ótta fyri, at ódnarveður skal skaða hana. Hon hevur koyrt í ellum ódnarveðri — máldir eru upp í 30 metrar í sekundið. Tað má nú sigast at verða eydnast hesum mylnubyggjarunum at gera eina myllu, sum er serliga væl egnað til føroysk viðurskifti. Veingirnar nú í lagi Veingirnir eru 14 metrar í diametri Teir høvdu nakað av trupulleikum við veingjunum at Varð ov vindur kláraði generatorurin ikk at taka ímóti — og nogvur im steðgaði veingirnar órógvaðu, tá lítið var Nú eru so gjerdar lúkur á sjálvum veingjunum sum koma út, um ov nógv- ur vindur er. Lúkurnar taka bert sjálvar spísaran- ar av vindinum. — Ein vindmylla skal kunna koyra í Bellum ódnarveðri, sigur Birgir Enni. Tað er einki vunnið við tí at hava eina vind- myllu, sum steðgar, hverja ferð tað er góður vindur. So var at byrja- við, men nú koyrir myllan í ellum veðri, leggur Birgir aftrat. Vindmyllur gott ískoyti — Metir tú, at vit kunnu nekta ein part av okkara orkutervi við vindorku, spurdu vit Birgir Enni ? — Vindmyllurnar kunnu verða eitt munagott ískoyti til elverkini. Tað er einki til hindurs fyri, at vit alt vetrarhálvárið kunnu fáa tann hita og tað ljós vit skulu brúka, frá vind- myllum — Ég meti, at stóðu t.d. einar 20 myllur av hesum slagnum omanfyri Tveroyri, so hevdu tær lættiliga kunna klárað el- nýtsluna hjá umleið 700 húsum. — Men hvat so tá eingin vindur er ? — Eg vil venda spurn- inginum og spyrja: >Hvat so tá vindur er< Tað má sjálvsagt vera okkurt annað ístaðin, tá eingin SOSIALURIN Vindmyllan hjá Birgiri og Helga Enni uppi á innara Hváli á Tveroyri. Myllan hevur koyrt síðani í juni vindorka er tek. Her hava vit so okkara vanligu eiorkuverk. Fleiri fyrimunir Metir tú,at vindmyli- urnar kunnu spara sam- felagnum við at brúka minni negdir av olju? — Tað eru fleiri fyri- munir at brúka vindmyll- una sum eitt ískoyti til oljuverkini. Fyri tað fyrsta avlastar hon motor- arnar, so tað verður minni belastningur á dieselmnt- orunum. Harnæst verður nýtslan av olju munandi minni, tá nógvur vindur er. Og síðani er vindurin við til at styrkja sjálvt elnetið. — Hvussu heldur tú eigur at verða farið fram í Feroyum við útbygging av vindorkumegini ? — Feroyar eru kanska meira enn nakað annað land í heiminum vælegn- aðar til vindorku. Umleið helvtin av føroysku bygd- unum eru á smærri plåssum, har møguleiki er at seta upp myllur av hesum slagnum, sum vit hava. Hesar myllur kunnu nøkta tørvin å orku til bæði ljós og hita um vet- urin. — Tað er heldur ikki trupult at finna pláss at seta myllurnar upp. Tær kunnu standa nógva staðni í fjøllunum, har tað er bæði javnur og góður vindur. Heldur smærri myllur Uppá fyrispurning um tað ikki hevði verið betri við nekrum fáum stórum vindmyllum heldur enn nógvum smáum sigur Birgir Enni, at tað heldur hann ikki. — Henda steddin hjá okkum er ógvuliga hóskandi. Hevur ein tvær ella tríggjar av hesum slagnum, so hevur ein tryggjað seg um ein skuldi gingið fyri. Eg eri fullgreiðir yvir sigur Birgir víðari at tað verður arbeitt við sterri vindmyllum, men menn varnir at fara undir tílík stór projekt Kostar 300.000 kr. — Men hverjar meguleik- ar hevur ein at fáa fígging til myllur av hesum slagnum tit hava? — Vit hava sjálvir gold- ið hesa mylluna, sum í dag stendur okkum í næstan 300.000 kr. Hon er fíggjað við eginpeningi og lánum frá Feroya Banka á Tver- oyri. Tað fer uttan iva at vera nógv lættari at fáa stuðul og lán frá almenn- um stovnum og bankum at byggja myllur fyri í framtíðini — nú trygging- arfeløg í Danmark og i Føroyum tryggja vind- myllur. Hetta var 6hoyrt fyri bert stuttari tíð síðani — tí hvat tryggingarfelag fór at tryggja eina myllu, sum kundi ganga fyri hverja letu. eru sera Kunnu nú tryggja myllur Hóast krevini til myllurn- ar eru ógvuliga strong, so hevur tað eydnast nútíðar vindmylnubyggjaranum at gera eina myllu, sum lýkur hesi krev — og sum sostatt verður mett sum eitt aktiv. Frammanund- an mátti ein seta hús og ognir í veð fyri at fáa lán til eina myllu. Nú er myllan ein ogn í sær sjálvum. Birgir Enni hevur tryggjað mylluna fyri 1300 kr. um árið. Hon er kaskotryggjað og F