fríggjadagur 13. desember 2002síða 4

6 Nr. 240 - 13. desember 2002 Nr. 240 - 13. desember 2002 7 Stóra norska ali- fyritøkan Pan Fish liggur í andaleypi, og vandi er fyri, at ringarnir í sjónum breiða seg til før- oysku alivinnuna. Stjórin í Vestsalmon og Vestlax er í bíðistøðu, og hann torir onki at siga um møguligar avleiðing fyri størstu føroysku alifyritøkuna ALIVINNA Ingi Rasmussen Partar av føroysku ali- vinnuni halda andanum í hesum døgum. Verður Pan Fish avreitt, fóðrað ella bløðgað, eru spurningar, sum fáa stóra ávirkan á eitt nú Vestlax, sum Pan Fish hevur nógv áhugamál í. Í løtuni eru tað norsku bankarnir, sum halda lív í Pan Fish. Fyritøkan skyldar fimm milliardir norskar krónur og hevur ongan møguleika at gjalda skuld- ina aftur. Roknað verður við, at norsku bankarnir eru um at yvirtaka meginpartin av Pan Fish. Í løtuni er líkt til, at ein partur av skuldini, meira enn ein milliard, verður løgd um til parta- brøv, og tað merkir, at ver- andi partaeigarar einans sita eftir við millum 5 og 8 prosentum av partabrøv- unum. Sostatt verða tað norsku bankarnir, sum ráða fyri, hvat hendir við ogn- unum hjá móðurfelagnum í Pan Fish. Stór áhugamál Óvist er, hvat norsku bank- arnir ætla, men í løtuni hanga hóttafull skýggj yvir nógvum føroyskum ali- fyritøkum, tí Pan Fish eigur sín stóra part í teimum. Í alibrúkum á sjónum kunnu útlendingar bara eiga ein triðing, men í Vestsalmon, sum er á landi, eigur Pan Fish heili 60 prosent. Umvegis Vestsal- mon, sum eigur fleiri ali- brúk á sjónum, eigur Pan Fish eisini í øðrum ali- brúkum. Haraftrat eigur Pan Fish eisini í royki- virkinum Vestlax í Hirtsals, tí Vestsalmon eigur tað virkið burturav. Stjórin bíðar Helst vilja norsku bankar- nir hava Pan Fish at halda fram heldur enn at koyra tað av knóraunum. Men við at yvirtaka Pan Fish hava bankarnir nógvar pengar útistandandi, og ein partur skal onkursvegna fáast innaftur. Spurningurin er, hvat bankarnir gera við útlendsku ognirnar hjá felagnum, fyri at fáa nakrar pengar til høldar. Suni Durhuus, stjóri í bæði Vestsalmon og Vest- lax, hevur merkt sær tíð- indini um vánaligu støðuna hjá Pan Fish, men alt er so óvist, at hann onki vil siga um støðuna enn. – Eg vil ikki siga, at eg eri bangin, men vit havi onki frætt úr Noregi, og tí vil eg heldur onki siga, fyrr enn eg veit betur, hvat hendir, sigur Suni Durhuus, sum bara sigur seg hava hoyrt tað, sum verður sagt og skrivað í fjølmiðlunum. Sam- gongan stríddist til evsta- mark Alt bendi á, at sam- gongan stóð sum ein maður um fíggjarlógarupp- skotið fyri 2003, tá av tornaði. Men tað var ikki uttan stríð, tí samgongulimir- nir máttu arbeiða líka til markið var nátt fyri, at álit skuldi handast løgtinginum FÍGGJARLÓG Ingi Rasmussen Samgongan stríddist heilt til evstamark við at fáa síðstu lutirnir við fíggjarlógini fyri næsta ár upp á pláss. F í g g j a r n ev n d i n skuldi lata løgtingin- um álit í málinum hós- dagin, men álitið varð ikki komið, áðrenn blaðið fór til prent- ingar, og meirilutin var heldur ikki nógv fyri at siga nakað um tað. Tað hevur ljóðað, at samgongulimirnir í fíggjarnevndini ikki vóru samdir um allar lutir heilt til tað síðsta, men sambært Kára P. Højgaard úr Sjálvstýr- isflokkinum, varð tað eitt meirilutaálit frá øllum samgongulim- unum í fíggjarnevnd- ini, sum varð lagt fram. Hóast tað mesta var komið upp á pláss, noyddust samgongu- flokkarnir kortini at brúka síðstu tímarnar til at fínpussa upp- skotið og skriva enda- liga tekstin sama dag, sum uppskotið skuldi leggjast fram. Kvøldið fyri høvdu flokkarnir eisini havt sínámillum fund um tølini. Óteljandi broytingar eru gjørdar til upp- runaliga uppskotið frá Karsten Hansen lands- stýrismanni, og úrslitið er, at fíggjarlógin verður umleið 90 milliónir krónur lægri fyri 2003. Sostatt eru fleiri játt- anir skerdar ella tiknar burtur. Tað hevur ljóð- að, at útbyggingarnar á Drelnesi hava verið í vanda, men eftir øllum at døma er tann játtan- in fingin upp á pláss, so ferjulegan verður liðug, tá nýggja suður- oyarskipið kemur. Pan Fish í Føroyum Pan Fish stríðist fyri lívinum og skyldar umleið 5 milliardir krónur, sum felagið ikki megnar at rinda aftur. Pan Fish eigur meirilutan av Vestsalmon í Føroyum. Vestsalmon-group telir 14 alibrúk, smoltstøðir og hagreiðingarvirki. Tey eru: Vestmanna, Veslax P/F Vestmanna, Smoltaling P/F Kollafjørður, Vestsalmon P/F Stilli, Vestlax P/F Svínáir, Vestlax P/F Vík, Vestlax P/F Veðranes, Vestlax P/F Kollafjørður, Vestlax P/F Funningsbotnur, Norðsmolt P/F Oyndarfjørður, Vestlax P/F Oyndarfjørður, Laksá P/F Fuglafjørður, Alilaks P/F Viðareiði, Vestsmolt P/F Árnafjørður, Hellisvað P/F Fakta Alivinnan heldur andanum Føroysku firðirnir hava havt stóran áhuga hjá norska alirisanum Pan Fish, sum stendur á knøunum (tilvildarlig mynd) Støðir Alibrúk Smoltstøð Hagreiðingarvirki Framvegis er óvist, hvørt tey arbeiðsleysu fara at fáa meira frá ALS. Uppskotið frá Kristian Magnussen úr Javnaðarflokkin- um um at hækka útgjaldið uppí 80 prosent av eini ar- beiðaraløn, varð við 3. viðgerð beint aftur í nevnd ARBEIÐSLOYSIS- TRYGGING Jón Brian Hvidtfeldt Ivasamt er, hvørja lagnu uppskotið hjá Kristian Magnussen úr Javnaðar- flokkinum um at hækka útgjaldið úr ALS úr 70 prosentum uppí 80 prosent av eini arbeiðarløn fær. Herfyri varð uppskotið, kanska heldur óvæntað, samtykt við 2.viðgerð í løg- tinginum, tí bæði Javnað- arflokkurin og Sambands- flokkurin, umframt sam- gongutingmaðurin Jenis av Rana, atkvøddu fyri upp- skotinum, samtíðis sum nakrir av samgongu- tinglimunum ikki vóru til staðar í løgtinginum undir atkvøðugreiðsluni. Tí var stórur spenningur um málið, tá tað kom til 3.viðgerð. Úrslitið gjørdist tó, at málið varð beint aftur í vinnunevndina. Undir 3. viðgerðini í løg- tinginum vístu tinglimir m.a. eisini løgmaður á, at tey hildu tað vera óheppið, at løgtingið legði seg út í arbeiðið hjá stýrinum fyri ALS. Men hesum varð Kristian Magnussen, ið hevur lagt uppskotið fram, ikki samd- ur í. Hann vísir á, at stýrið, ið er umboðað av arbeiðs- takarum og arbeiðsgevar- um, hevur ligið »handlings- lammað« í samband við henda spurning í fleiri ár, og tí hendir einki. Herfyri gjørdi stýrið av at lækka inngjaldið í skipan- ina úr 1,25 prosentum niður í 0,5 prosent. Broytingin kemur í gildi á nýggjárin- um. Undir 3.viðgerð førdu tinglimir fram, at tað má vera samanhangur millum inngjald og útgjald, og tí kann tað vera óheppið, at løgtingið ger av at hækka útgjaldið, samtíðis sum stýrið lækkar inngjaldið. Kristian Magnussen førdi í hesum sambandi fram, at við verandi arbeiðsloysi fer tað at kosta umleið 8,6 milliónir árliga fyri ALS, um útgjaldið verður hækk- að úr 70 prosentum uppí 80 prosent av eini arbeiðara- løn. Hann vísti samtíðis á, at var hetta ein so stórur trupulleiki fyri fíggjarstøð- una hjá Arbeiðsloysisskip- anini, so kundi inngjaldið lækkast niður í 0,6 prosent, heldur enn 0,5 prosent. Hetta hevði, sambært Krist- ian Magnussen, givið skip- anini umleið 12 milliónir krónur meira í inntøku. Heini O. Heinesen, for- maður í vinnunevndini, segði undir 3.viðgerð í løgtinginum, at tað vísti seg at Sambandsflokkurin tók ikki undir við uppskotin- um, tá málið var til við- gerðar í vinnunevndini eftir 1. viðgerð, men síðan at- kvøddi flokkurin kortini fyri uppskotinum, tá at- kvøðast skuldi við 2. við- gerð. Tí metti hann tað vera rættast at málið varð beint aftur í vinnunevndina. Og tað var eisini ein sambands- maður, Kaj Leo Johanne- sen, ið skeyt upp at koyra málið aftur í vinnunevnd- ina. 25 tinglimir, allir flokkar uttan Javnaðarflokkurin, tóku undir við at beina málið aftur í vinnunevndina. Í fjør vóru 60 milliónir krónur útgoldnar úr ALS til arbeiðsleys, og roknað verður við umleið somu upphædd í ár. Eginognin hjá Arbeiðsloysisskipanini kemur við árslok uppá um- leið 480 milliónir krónur. Teir báðir andstøðuflokk- arnir, Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin, ætla sær í felag at leggja fram eitt minnilutaálit til fíggj- arlógaruppskotið. Flokk- arnir hava kortini hvør sínar viðmerkingar. Eins og meirilutin í fíggj- arnevndini, samgongu- flokkarnir, er eisini and- støðan trek at siga nakað um, hvussu teirra álit sær út, áðrenn tað er lagt fram. Eftir ætlan skuldu álitini til fíggjárlógaruppskotið leggjast fram á tingfund- inum seinnapartin hósdag- in. Upprunaliga skuldu álitini leggjast fram á tingfundinum mikudagin, men Edmund Joensen, tingformaður, játtaði at leingja freistina til hós- dagin. Tveir dagar skulu ganga millum at álitini verða løgd fram, til 2. við- gerð kann vera, og tí kann væntast, at løgtingið fer undir 2.viðgerð av fíggj- arlógini fyri 2003, mána- dagin í næstu viku. jbh Bjarni Djurholm, landsstýrismaður í samferðslumálum, hevur lagt uppskot fyri tingið um at strika siglingina á Vág og millum Havnina og Skála- fjørðin. Við at niðurleggja hesar farleiðir ber til at spara sjey milliónir SAMFERÐSLA Jón Brian Hvidtfeldt Tvær av farleiðunum hjá Strandferðsluni, ið løg- tingið hevur álagt stovn- inum at røkja, eru nú aftur endaðar í tinginum. Talan er um siglingina hjá Smyrli á Vág og siglingina inn á Skálafjørðin. Í eini roynd at spara pengar á samferðsluøkin- um hevur Bjarni Djurholm nú lagt uppskot fyri tingið um at strika hesar farleiðir. Í viðmerkingunum til bæði uppskotini sigur landsstýr- ismaðurin, at endamálið er at fremja eina rasjonali- sering av almenna flutn- ingssambandinum. Spara sjey mió. Verða uppskotini samtykt, ber til at spara sjey milli- ónir krónur um árið í rakst- rinum av sjóvegis sam- ferðslukervinum. Í fíggjar- lógaruppskotinum fyri næsta ár eru seks milliónir krónur settar av til Skála- fjarðarleiðina. Í fjør gav farleiðin 2,8 milliónir í halli, og fyribilstølini hjá Strandferðsluni benda á, at úrslitið í ár verður nakað tað sama. Harumframt er Ternan 1, ið røkir sigling- ina, 42 ára gomul, dýr í rakstri, og harumframt má leggjast upp fyri, at nýtt skip skal útvegast innan fá ár. Eitt nýtt skip til far- leiðina er mett at kosta millum 40 og 60 milliónir krónur. Sum er siglur Smyril ein túr um vikuna á Vág. Verð- ur hesin túrur strikaður, og Smyril í staðin siglir á Drel- nes, so ber sambært lands- stýrismanninum til at spara 750.000 krónur. Í viðmerk- ingunum til uppskotið vísir landsstýrismaðurin á stóru útbyggingina av havnini í Vági, ið er neyðug um nýggja suðuroyarskipið skal kunna leggja at bryggju har. Ein íløga, ið er mett at kosta landskass- anum 18,5 milliónir. Verður siglingin á Vág og siglingin inn á Skálafjørðin niðurlagdar, hevur landið bundið seg til at rinda kommununum endurgjald fyri mist havnagjald. End- urgjaldið er havnagjald í fimm ár. Sostatt skal landið gjalda Vágs Kommunu 840.000 krónur í endur- gjaldi, gevst Smyril at sigla á Vág. Verður Skálafjarð- arsiglingin niðurløgd, skal Nes Kommuna hava 420.000 krónur, Sjóvar Kommuna skal hava 160.000 krónur og Tórs- havnar Kommuna skal hava 210.000 krónur í endur- gjaldi. Veg út á Strendur Í øðrum av uppskotinum, sum Bjarni Djurholm hevur lagt fyri løgtingið, stendur beinleiðis, at tekur tingið undir við at niðurleggja Skálafjarðarleiðina, so er ætlanin at peningurin í staðin skal nýtast til vegin millum Skálabotn og Strendur. Andstøðan stendur saman Siglingin á Vág og Skála- fjørðin í løgtingið Eftir øllum at døma er siglingin millum Havnina og Skála- fjørðin skjótt søga. Bjarni Djurholm, landsstýrismaður í sam- ferðsumálum, hevur lagt uppskot fyri tingið um at niðurleggja bæði Skálafjarðarleiðina og siglingina hjá Smyrli á Vág Óvissa um hægri útgjald úr ALS - Útgjaldið úr ALS skal hækkast upp í 80 prosent, heldur Kristian Magnussen úr Javnaðarflokkinum. Uppskotið hjá honum er nú aftur endað í vinnunevndini. C M Y K 7 6