hósdagur 19. desember 2002síða 6

10 Nr. 244 - 19. desember 2002 Nr. 244 - 19. desember 2002 11 Tann stóri toskurin er feitur - Tað líkist ongum, at kassar ikki skulu vera til fiskin. Hetta ger, at fiskurin ikki verður skildur, og harvið verður prísurin lægri, sigur Sjúrður Joen- sen, útróðrarmaður á Skála FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Hjá einum tíðindamanni við áhuga fyri fiskivinnuni, kann tað saktans loysa seg at vitja ein túr oman á bryggjuna, tá ið bátar koma aftur av útróðri og skip liggja og landa. Ert tú heppin, fært tú eina kenslu av, hvat rørist ímillum út- róðrarmenn, fiskimenn og reiðarar beint nú. Onkur landari, sum koyrir truck, rópar kanska eisini á teg og hevur eitthvørt at siga. Torleif og Sjúrður Soleiðis var týsdagin í vik- uni, tá ið eg gekk framvið við myndatólinum. Á veg heim av blaðredak- tiónini í Saltangará steðg- aði eg fyrst við maskin- verkstaðin, Mekanik í Runavík, har eini trý skip lógu fram við bryggju- kantinum. Eitt av hesum skipum, er línuskipið, Pison úr Klaks- vík. Komin út á Toftir og om- an á bryggjukantin framm- anfyri Fiskamarknaðin, møtti eg reiðaranum á Pis- on, Tórleifi Sigurðsson. Hann spákaði sær fram við nøkrum fiskakassum hjá útróðrarmanninum, Sjúrða Joensen av Skála, sum júst var komin aftur av útróðri. Torleif segði, at Mekanik hevði Pison til árligt eftirlit, og serliga er tað maskinan, sum skal eftirhyggjast Hann nevndi hýsuprísin, sum var rættiliga lágur hendan dagin - so lágur, at Torleif tosaði um sonevnd- ar minus prísir, sum stand- ast av, at tann smáa hýsan fer fyri nógv minni enn minsta prísin, ið skipini áseta. Góður útróður Vit høvdu eisini eitt lítið prát við útróðrarmannin, Sjúrð Joensen av Skála, sum rør út við glastrevja- bátinum, Falkinum. Sjúrður hevur róð út burtur av í hálvt annað ár, men fyri ta tíð var hann sjó- maður. Einsamallur hevði hann verið eystanfyri við línuni og hevði gjørt ein góðan dag - 4.000 pund av toski og hýsu á 16 stampum! Tað er óførur útróður. Sjúrður fýltist á kassa- trotið, sum er og segði, at hetta gongur útyvir fiska- prísin, tí ov lítið er av kass- um at skilja fiskin uppí. Eg vísti á, at Sosialurin hevur skrivað um hendan trupulleikan fyrr í ár. Tá tosaðu vit bæði við Fiska- marknaðin og við stjóran á Kassamiðstøðini. Fiskamarknaðurin ásann- aði, at kassatrotið var ein stórur trupulleiki - serliga í vár, meðan stjórin á Kassa- miðstøðini var meira trekur at viðganga, at ov fáir kass- ar eru í landinum. Hann helt fyri, at tað er við kass- unum sum við Smyrli. - Skal Smyril altíð vera nóg stórur, skal hann vera ógvuliga stórur, sum hann tók til. Kassamiðstøðin keypir fiskakørini úr Íslandi, og fyrr í summar skiltist, at tann stóra og umtalaða bí- leggingin haðani var komin í hús. Men sambært Sjúrða er framvegis okkurt, sum halt- ar við hesi skipan; antin er talið av kassum og kørum og lítið - ella virkar skipan- in ikki, sum hon skal. Feitur toskur Sjúrður Joensen letur ann- ars væl av útróðrinum. - Tað er nógvur fiskur at fáa, tá ið roynandi er. Týsdagin, tá ið Sosialurin datt fram við, var slagið umleið helvtarbýtt, toskur og hýsa. Sjúrður dróg nakrar stór- ar toskar fram í kassanum, meðan eg og Torleif hugdu at. - Tað skerst ikki burtur, at tann stóri toskurin er bæði feitur og góður, legði hann dent á. Sjúrður Joensen væntaði annars, at prísirnir á hýsu munnu fara at hækka seinni í vikuni, tá ið meira hýsa helst verður keypt til bein- leiðis útflutnings. Millum skipini, sum liggja við bryggjukantin frammanfyri maskinverkstaðin, Mekanik í Runavík, er línuskipið Pison úr Klaksvík. - Skipið er til árligt eftirlit, og tað er serliga maskinan, sum verður eftirhugd, sigur reiðarin. Mynd: Vilmund Jacobsen Sjúrður Joensen, útróðrar- maður av Skála, gjørdi ein góðan dag týsdagin. Hann hevði heili 4.000 pund á 16 stampum! - Tann stóri toskurin er bæði feitur og góður, sigur hann. Mynd: Vilmund Jacobsen Á bryggjuni frammanfyri Fiskamarknaðin á Toftum møttu vit eisini Torleifi Sigurðsson, reiðara. - Hýsuprísurin er ógvuliga lágur í løtuni, sigur hann. Mynd: Vilmund Jacobsen Grindadráp kosta arbeiðspláss Grindadráp er ein vaksandi trupulleiki fyri føroyingar. Tað er vorðið torførari at selja føroyskar vørur uttanlands, tí tær verða útihýstar á stóru marknaðunum. Hetta kann kosta nógv føroysk arbeiðs- pláss við tíðini, sigur Carl á Lag, stjóri í stóru fyritøkuni SN Global GRINDABOÐ Ingi Rasmussen Hvussu nógv vilja vit offra fyri at sleppa at drepa grind? Við hesum hárhvassa spurningi verður stungið hol í eitt eymt tabuevni hjá føroyingum. Tað er Carl á Lag, stjóri í altjóða fiskafyritøkuni SN Global, sum førir hval- váknið. Skulu vit tvíhalda um okkara aldagamla grinda- dráp, hóast tað fær avleið- ingar fyri bæði fiskavirki, arbeiðspláss og okkara heilsu? Carl á Lag saknar eitt sakligt, fordómsfrítt og op- ið orðaskifti í Føroyum um grindadráp og tess avleið- ingar fyri fiskafyritøkur og harvið føroyingar. Hann sigur ikki beinleið- is, at vit eiga at gevast at drepa grind, men hann heldur, at føroyingar eiga at gera sær greitt, at grinda- dráp forðar okkum í at virka á jøvnum føti við onnur á stórum marknaðum í Evropa. Útihýsa føroyskt Evropeiski marknaðurin hevur eftir øllum at døma fingið nokk av føroyingum. – Tað vísir seg, at vit als ikki sleppa av við føroyskar laksaportiónir í t.d. Týsk- landi, tí brúkarin ikki vil keypa føroyskt longur. Og líkt er til, at hetta breiðir seg til onnur fiskasløg eis- ini. Hetta hevur onki við tjóðskap at gera, men verð- in rundan um okkum er ímóti føroyskum grinda- drápi. Hví skal brúkarin so keypa føroyskt, tá hann fær somu vørur úr eitt nú Nor- egi og Kili? spyr Carl á Lag. Hetta er ikki hvør sum helst fyritøka, sum kærir sína neyð. Umsetningurin hjá SN Global konsernini er umleið 4.000 milliónir krónur. Móðurfelagið held- ur til í Japan, og tilsamans starvast 3.000 fólk í fyri- tøkuni. Evropeiska høvuðs- sætið er í Føroyum, her fyritøkan hevur verið síðstu fimm árini. Føroyska felag- ið hevur dótturfeløg í bæði Fraklandi og Týsklandi, og systirfeløg eru at finna bæði í USA, Kili og Japan. Miðvís ætlan Tað er á størstu marknað- unum hjá føroyingum í Ev- ropa, at størstu trupulleik- arnir eru. Carl á Lag sigur, at ensk- ar handilsketur hava ein niðurfeldan politikk um ikki at keypa føroyskar vør- ur, og stóru týsku handils- keturnar útihýsa somuleiðis føroyskar vørur. – Størsta týska handils- ketan ALDI er dømi um ein stóran avtakara av lidnum fiskavørum, men hon krev- ur, at tað mugu ikki vera føroyskar vørur ímillum. Í staðin noyðist man so at selja t.d. norskar vørur til ALDI, og tá er ongin trup- ulleiki, sigur Carl á Lag. Kostar arbeiðspláss Lidnar føroyskar laksavør- ur verða sostatt útihýstar frá teimum stóru marknað- unum. Og avleiðingin av grindadrápinum er ræð- andi, sambært Carl á Lag. – Føroyingar noyðast at selja sín laks sum rávøru til eitt nú Danmark og Frak- land, ið so virka vøruna lidna. Hetta er ein stórur trupulleiki, sum ger, at vit ikki koma víðari við at menna laksavirkini í Føroy- um, sigur hann. Sambært Carl á Lag dragast fleiri føroysk virki longu nú við avleiðingarnar av, at vit tvíhalda um grindadrap í Føroyum. Okkurt er longu við at stongja partvíst av hesum ávum, og onnur arbeiðs- pláss rúka helst í kjalar- vørrinum. –Vit eru noydd til at gera okkum greitt, hvat grinda- dráp kostar okkum, og síð- an mugu vit taka eitt neyð- ugt kjak um avleiðingarnar. Er grindadráp so nógv vert fyri okkum, at vit missa arbeiðspláss, vælferð og fáa verri heilsu? spyr Carl á Lag. Vit senda spurningin víð- ari til teir føroyingar, sum enn eta grind. Carl á Lag, stjóri í altjóða fiskafyritøkuni SN Global, saknar eitt opið kjak um, hvørt føroyingar vilja gjalda prísin fyri at drepa grind Mynd: Álvur Haraldsen C M Y K 11 10 www.sosialurin.fo