hósdagur 5. september 1991síða 3

Nr. 162 — 5. september 1991 Borgerstadklinikkin i Now : Avvarðandi ringast fyri av rúsevnismisnýtslu — Viðgera eini 75 børn og vaksin fyri rúsevnismisnýtslu | um árið. Borgerstadklinikkin í Porsgrund í Noregi er tann einasta í Norðurlondum, sum gevur sjálustoðuga viðgerð til tey avvarðandi, tá rusevnismisnytsla er í familjuni. Eini 250 avvarðandi um árið, børn og hjúnafelagar, venda sær til Borgerstad- klinikkina í Noregi fyri at fáa hjálp. 75 av hesum verða innløgd og vidgjørd. Ikki tí tey sjálvi misnýta rúsdrekka ella heilivág, men tí at antin mamman ella pápin ikki longur hava stýr á nýtsluni. Hetta siga Oddfrid Lev- dal, sálafreðingur, og Jens Magne Stranheim, leiðari á Borgerstadklinikkini í Noregi. Borgerstadklinikkin er viðgerðarstova, sum hoyr- ir undir Blákross. Tey bæði eru á vitjan hjá Blá- kross í Havn. — Meðan tað nfta er maðurin, sum hugnar sær í rúsinum, eru tað konan og bernini, sum líða mest undir hesum, og noyðast at taka sær av trupulleik- unum, siga tey. Serlig viðgerð Vanligt er at avvarðandi verða tikin við í viðgerð, tá rúsmisnýtari sjálvur avger at halda uppat. Men meira sjáldsamt er, at ad verður veitt bein- leiðis hjálp til teirra, sum eru uttanum. Hetta hóast rúsevnismisnýtarin ikki sjálvur vil viðgerast. Sum tann fyrsta í Norðurlond- um hevur Borgerstadkli- nikkin tikið sær av teim- um avvarðandi. Um tervur er á tí, kunnu tey venda sær til við- gerðarstovuna og verða innløgd í upp til 10 vikur. — Hjúnafelagið og børn hjá rúsevnismisnýtarum eru ofta útkoyrd likamliga og sálarliga. — Vit hjálpa teimum at síggja trupulleikarnar og finna ein útveg, sigur sálarfreðingurin, Oddfrid Levdal. Hon sigur, at viðgerðin noyðist at enda við at rús- evnismisnýtarin antin broytir seg og at avvarð- andi taka ábyrgd av egn- um trupulleikum. Viðgerðin endar eisini ofta við at hjúnini fara frá hverjum eðrum, sigur Oddfrid. Børnini ringast fyri Rusevnismisnytarar leggja trupulleikarnar å herðarnar hjá familjuni. Tað eru tey, sum mugu taka tyngsta takið. — Ofta eru tað bernini, sum eru ringast fyri. Um pápin drekkur, verður mamma so nógv upp- hongd í trupulleikarnar hjá honum, at hon ikki longur hevur tíð ella orku til at taka sær av børnun- um. Oddfrid sigur, at bern hjá rúsevnismisnýtarum eru friðleys og hava ikki á- lit á teimum vaksnu. — Úrslitið er, at bernini Oddfrid Løvdal, Sólborg Dulavik og Jens Magne Stranheim tosa um eina møguliga vidgerdarstovu fyri tey avvardandi å Blå krossstovninum i Havn (mynd: Kalmar) verða misnegd við seg sjálvan. Tey fáa ikki sovið og eru bangin. Hesi bern- ini eru sjálvi í vanda fyri at gerast rúsevnismisnýt- arar. Eingin heilivágur Heilivágur verður ikki nýttur í viðgerðini hjá Blákross. Heldur ikki á Borgerstadklinikkini i Porsgrund. — At nyta heilivåg førir ikki til nakað gott. Hetta fær bert fólk til at flýggja Be Sida 3 frå sínum trupulleikum Og tað er ikki hetta, vit ynskja Tá fólk fyri V ið- rusevnismis- verða gjørd nýtslu er neyðugt viðurkenna sínar trupul- leikar. At fara undir við- gerð er pínufult. Og hetta skal sjúklingurin eisini merkja. Tað nyttar lítið at sleppa sær burtur úr brennivínsmisnýtslu, fyri síðan at doyva tablettum, sigur Oddfrid at tey seg v ið Levdal, sálarfreðingur I Porsgrund hava tey viðgjert arar í rúsevnismisnýt 14 år. ØM slog av misnýtarum venda sær til viðgerðarstovuna Bæði fólk, bundin a sum eru tablettum brennivíni og narkotika Eyð Fri sóla stórri útreiðslur Fáa foroyingar fria rúsdrekkaselu, veksur nýtslan av rúsdrekka. Einki ann- að er at gera enn at okja um starvsfólk á skaðastovum, hjá løgregluni og fáa fleiri vidgerådarstovur. Hetta sigur Oddfrid Løv- dal, sålarfrødingur, og Jens Magne Stranheim, leiðari á viðgerðarstovnin- um Borgerstad í Noregi. Í Noreg eru tað komm- unurnar sjálvar, sum av- gera hvert tey skulu hava fría rúsdrekkaselu ella ikki. Enn finnast kommunur, sum hava rúsdrekkasel- una skipaða á sama hátt sum í Føroyum. Tú bílegg- ur el og brennivín frá eini einkarselu. Sogn er ein norsk kommuna við millum 50 og 100 túsund íbúgvum Kanningar vísa, at júst henda kommunan hevur nógv færri trupulleikar av rúsdrekka enn aðrar, siga norsku viðgerðararnir — Har er minni krimi- nalitetur, færri mál hjá barnaverndini at taka sær av, og eisini legreglan hevur minni at gera. Pengar til upplýsing Norsku viðgerðararnir frá Borgerstadklinikkini halda at hetta er eitt gott dømi, sum vísir hverja ávirkan rúsdrekka hevur á samfelagið. — Hetta er kanska ser- liga neyðugt hjá feroying- um at hugsa um, nú tit eru í ferð við at broyta tykk- ara rúsdrekkalóggávu, siga tey. — Vit vita ikki hvat er best hjá feroyingum at gera. Men fáa feroyingar fría rúsdrekkaselu, má samfelagið eisini nýta meiri pengar til at fyri- byrgja avleiðingunum, sum fara at koma. — Um fólk vilja hava fría selu, mugu tey síggja í eyguni, at brúk verður fyri fleiri fólkum at ar- beiða á skaðastovunum kring landið. Eisini vil log reglan fáa meira at gera, umframt at tervur verður á fleiri viðgerðarstovnum Drekka minni í Noregi Noreg er tað landið í Norð- urlondum, har fólk drekka minst. Danmark liggur klárt á odda. — Vit hava 15 ár á baki sum viðgerðarar av rús- drekkamisnýtslu. Vit vita, at tað loysir seg at hava eina stranga rús- drekkalóggávu, sigur leið- arin á Borgerstadklinikk- ini, Jens Magne Stran- heim. Eyð apr)