hósdagur 7. november 1991síða 9

Nr. 207 — 7. november 1991 Sova nú Í venjirumi Nú øll eru flutt út av ovaru hæddini á Norðoya Røktar- heimi, noyðast ellivu gomul at 7 . sova í venjingarrúmunum hjá røktarheiminum. Tað var frægasta loysnin, sigur Andrea Løwe Jacobsen, fyristóðu- kvinna. Hon harmast um, at róktarheimið ikki í bræði kann taka imdoti fólki til umlætt- ingar Tá stýrið fyri Norðoya Røktarheim í hinari vikuni fekk at vita, at starvsfólk á røktarheiminum vórðu sjúkrameldað, var eingin sum ivaðist: Neyðugt var at flyta øll av ovastu hæddini. Øll eru sannførd um, at starvsfólkini blivu sjúk or- sakad av lekum, sum hava verið úr takinum. Starvs- fólkini fingu andaneyð, út- brot, trega í eygu og svølg, vórðu trong og fingu ilt fyri bringuna. Fimm fólk vórðu sjúkrameldað ein dag, og við at halda seg burtur frá arbeiðsplássinum, blivu tey frísk aftur. Tey gomlu hava í seinastuni ikki havt hesar tregar, tí uppihaldsstovan á ovaru deildini hevur verið stongd í seinastuni, og tey hava hildið seg inni á kam- ari sínum. Men nú helt leiðslan tað ikki vera ráðiligt longur at brúkaovaru hæddina, og trý av teimum gomlu vórðu so flutt niður á hina hæddina, har tvey nú búgva á hvørjum kamari. Summi noyðast tó at vera einsamøll ákamarinum. Ikki eru kømur til øll 31 fólkini, sum eru á rgktar- heiminum. Leiðslan tosaði aftur og fram um, hvagar hini skulduflytast, og tey unnu fram til, at frægasta loysnin varð at nýta ven- jingarrúmini hjá røktar- heiminum á stovuhæddini til tey ellivu. Har eru tvey rúm. Seks mans sova í ødrum rúminum, og fimm konur í hinum. Rúmini eru stór, so tað gongur, men tað minnir mest um gamlar røktardeildir, sigur Andrea Løwe Jacobsen. Óarbelðsligt Tey gomu fáa ta røkt, tey skulu hava, men viðurskift- ini eru ikki góð. Tað gongur tó, tí starvsfólkini hava verið stak smidlig. Tað er blivið nógv strævnari hjá teimum, tí alla tíðina mugu tey renna tvær hæddir upp eftir tingum hjá teimum gomlu, eftir heilivági og ødrum, sigur Andrea. Ein sera kedilig avleiding er, at røktarheimid nú ikki kann taka ímóti gomlum til umlættingar. Tvey skuldu him, beint sum tey lótu ovaru hæddina aftur. Tá skuldi ein koma inn, men fekk o at vita, at hann ikki kundi koma. Tvey eru í løtuni til umlættingar. Tá tey hgava verið seks vikur til umlætting, koma ikki nýggj inn. hetta kemur sera illa við hjá nógvum. Ikki bara hjá teimum avvarð- andi, men eisini gomul fólk, kenna tað sum lætta, at teimum vånaligastu Heimasjúkrasystrarnar hava fingið nógv meira at gera, nú fólk liggja styttri tíð á sjúkrahúsi. Eingir pengar eru eftir, øll kunnu ti ikki fáa ta hjálp, teimum tørvar, sigur Brynhild Danielsen, leiðari á Heilsu- og Heimasjiikrasystraskipanini Tá sjúkrahúsunum varð álagt at spara, varð beinan- vegin sagt, at hetta fór at ø- kið um arbeiðstrýstið á pri- meru heilsutænastuna, t.v.s. kommunulæknar og heiasjúkrargktina. Sparingin á sjúkrahús- unum merkist meira enn so, siga kommunulæknar og heimasjúkraystrar. Nógv fólk, sum í góðu tíðunum, vórðu løgd inn á sjúkrahús, liggja nú heima, og tað er eisini torfgrari hjá kommunulæknunum at fáa sjúklingar lagdar inn, tí sengurnar á sjúkrahúsinum eru avmarkaðar. Heimasjúkrasystrarnar síggja mest úl avleiðing- arnar av sparingini á sjúkra- Vánaligari tiggja heima - Arbeiðstrýstið hjá okkum vaks, tá sjúkrahúsini skuldu spara. Talið av sjúklingum er tað sama sum áður, men fólkini sum eru sjík heima, eru ússaligari, og tey mugu tí hava fleiri vitjanir. Tað er fyri størsta partin fólk, sum hava ligið á sjúkrahúsi, sigur Brynhild Danielsen, leiðari á Heima- sjúkrasystraskipanini. Tað kemur m.a. av, at fólk verða send heim beinanvegin eftir viðgerð á sjúkrahúsi. Heimasjúkrasystrarnar siga, at fleiri teirra, sum liggja heima, eru sjúkari nú. Trý út av fýra, sum fáa vitjan, eru eldir fólk, og soleiðis hevur altí verið, men tey eru vánaligari. Tað vil siga, at tey, sum frægari eru, ikki fáa so nógva vitjan av heimasjúkrasystir. Fyri at lætta um trýstið hava heimasjúkrasystrar- nar roynt at lært fólkini, sum eru so fræg, sjálv at skifta forbindingar. Men tað er ikki so lætt, tí nógv teirra eru gomul fólk. Sum nevnt høvdu fleiri av teimum vånaligu gomlu lig- ið á sjúkrahúsi, um um- stødurnar vóru sum áður. Ein partur av teimum, sum fær vitjan av heimasjúkra- systir er yngri fólk við ólekiligari sjúku. Summi av hesum yngru sjúku hava kanska valt at vera heima, og tað hevdii borið til, um heimasjúkrargktin kundi bjóðað teimum meira hjálp. teirra avvardandi verða avlastað. Eitt av búfólkunum er farið heim til skyldfólk at búgva nú eina tíð. Tað eru ikki onnur, sum kunnu velja tann møguleikan, tí tey flestu eru so vánalig, at tey mugu vera á røktarheimi, sigur Andrea. Nú verður kannað, hvat bagir húsinum, hvat skal gerast, og hvat umvælingin er at kosta. Tveir mánaðir fara í hvussu er at ganga við at umvæla, sigur Andrea Løwe Jacobsen. randi Eingin býr nú á ovastu hæddini á Norðoya Røktarheimi. Tey, sum ikki kundu flyta inn í kømur saman við gørum á niðaru hæddini, sova í venjingarrúmunum í stovuhæddini Tað er ofta neyðugt at fara men eftir réttum eiga heimasjúkrasystrarnar ikki at fara út um kveldið, tí tað finst eingin samdøgurs- skipan. Tað verður sjálv- andi gjørt kortini, tí heima- sjúkrasystrarnar fara ikki at leta eyguni aftur. Tær búgva í somu bygd og kenna tørvin. Heimasjúrkasystarnar hava fingið sv nógv meira at gera, at játtanin fyri langari tíð síðan er brúkt fyri í ár. Hetta hevur landsstýrið fingið atv ita, at søkt er um eykajáttan upp á fýra mió. krónur. Tað sama hendi í fjór, sigur Brynhild Dan- ielsen. Hon sigur, at teirra stovn- ur hevur roynt at spara, har sparast kann. Heimasjúkra- systrarnar mugu eisini til at prioritera sítt arbeiði. Tað hevur við sær, at meira verður latið yvir til heima- hjálpina, meira enn gott er. Heimahjálpirnar mugu átaka sær meira rgkt og hava tí ikki so nógva tíð til tað húsleiga, til at fara til ahndils 0.s.v. Bara í arbelðstíðini - Skulu vit næsta ár klára okkum við somu upphædd, sum nú verður játtað, verða til hesi sjúku um kveldið, — vitnoyddaratsiga,ateingin heimasjúkrasystir = kann fara út á vitjan eftir vanliga arbeiðstíð. Tað vil aftur siga, at tey vánaligastu verða slept upp á fjall, sigur Brynhild Danielsen. Heilsu- og Heimasjúkra- systraskipanin hevur eisini fíggjarligar truplleikar viðvíkjandi heilsusystru- num.Eingir avloysarar yrða settir vegna sjúku og barnsburðarfarloyvi við tí úrsliti, at eitt øki í landinum ikki hevur havt vitjan av heilsusystir í 10 mánaðir. Brynhild Danielsen hevur ilt við at fáa eyga á, hvussu heimasjúkrasystrar og heilsusystrar kunnu gera arbeiðið bíligari. Játtanin er 11,5 mió, og vit mugu hava fýra aftrat. Í miðal fáa 500 fólk heimasjúkrasystra á vitjan í senn. 900 er burðartalið í løtuni, og tey børnini skulu heilsusystr- arnar vitja. Haraftat kemur arbeiðið hjá skúlassjúkra- systrunum. - Tað sær ikki gott út hjá okkum. Og so kann eg ikki lata verða vi at argast um, hvat pengar annars verða brúktir til. Okkara arbeiðið snýr seg hóast alt um menniskju. randi