leygardagur 21. desember 1991síða 49

Síða 22 | Haldið Nr. 239 — 21. desember 1991 - tað er ein framihjårættur, sum ikki stendur øllum í boði, sigur Eyðun Joensen, sálarfróðingur. Jólini eru gleðishátíðin mikla, men kortini eru nógv fólk í ringum hýri, einsamøll og strongd um jólini. M.a. hetta greiðir Eyðun frå í samróðuni Sun Joensen, sålarfrødingur: - Jólini eru familjuhátíðin burturav. Tað setur ri familjuhugnin skal setast í hásæti. Tiverri er røv ul einstakiingin, ti fann Stor | niljuhugnin” als ikki til i áví nsamallan um jólini um fórum, og tí eru so mong, sum kenna seg Tað er mikumorgum og skýmligt í skrivstovuni hjá Eyðun Joensen, sålarfrød- ingi á Psykiatrisku deild. Hóast virksemið er at sammeta við tað, sum vit kenna frå filmum um Wall Street í sjónvarpinum, so tolir trongliga skrivstovan hjá sålarfrødinginum onga samanbering! Fyrst er at geva tol, tí ikki bert Sosialurin vil tosa við Eyðun Joensen,. Tá tú ert sloppin gjøgnum hetta nål- areygað, skulu tvær telefon- samrødur avgreidast, so pikkar uppá hurðina, 0.s.fr. Her stendur á øllum nøglum, men tað er vanligt um hesa tíðina, sigur Eyðun Joensen. Nógvar og stásiligar eru fyrimyndirnar hjá okkum, tå jólahátíðin stundar til. Vit skulu keypa jólagávur, vera um børnini, at tey fáa so nógv við, sum gjørligt. Minnast skyldfólk og vin- ir, summi kanska av berari plikt. Síðani er tað alt tað heim- liga, sum skal stásast upp, matgerð og kúkur skulu ba- kast. Hetta setur stór krøv til einstaklingin, og nógv eru tey, sum gerast so lúgvaði av øllum hóastákinum, at tey als ikki orka ella hava bindindi at halda jól, tá tíðin at enda kemur. FAMILJUHATIÐIN Eyðun Joensen: - Eg stúri altíð fyri hesum, tí vónirnar ul tað, sum skal koma hátíðina, jólaveitslurnar familjusamkomurnar 0.s.fr., eru mangan stórar avbjóðingar fyri nógv fólk. Jólini eru gleðiskátíð. Hví eru fólk so kedd og tunglynt á jólum - Jólini eru familjuhátíðin burturav. Tað setur krøv til einstaklingin. Tann stóri familjuhugnin skal setast í hásæti. Tíverri er "familju- hugnin" als ikki til í ávísum fórum, og tí eru tað mong, sum kenna seg einsamgll ella strongd. - Vanliga er tað soleiðis í gerandisdegnum, at tað ber til at liva við,at familjur eru syndraðar ella klandrast sínámillum. Ella at ein sjál- vur er forfjónaður, einsa- mallur ella avbyrgdur. TEY GOMLU OG BORNINI? Tað kunnu vera hjún, sum eru farin frá hvørjum gðr- um. Øll vildu helst havt børnini hjá sær á jólum, tó at umstóðurnar kunnu forða Er talan um fólk, sum eiga børn í fleiri liðum, so er greitt, at tað er torført at fáa alt at ganga upp í eini hægri eind. Øll vilja hava sín rætt til børnini 0.s.fr. Hvussu so vid børnunum, sum foreld- ur ikki visa seg at vilja vita av? Talan kann eisini vera um einlig og eldri einsamøll fólk, sum ikki í gerandis- degnum hava so nógv sam- band við familjuna. - Á jólum verður alt hetta sett upp sum ein vekur mynd, sum ein átti at livað upp til. - Hver einstakur hevur í hugaheimi sett sær fyri, hvussu jólini skulu mynda seg. Situr myndin ikki til veruleikan tå avtornar, kemur tunglyndi og Otrygg- leikin til sjóndar. - Hinvegin, so er tað tor- førast hjá teimum, sum eru einsamgll. Teirra ivamål er, um familjan bjóðar teimum at halda jól. Hóast einki samband í gerandisdeg- num, so merkist tað kortini ikki so tungt, sum á jólumi. Einsamøll fólk kenna tað oftast soleiðis, at tey eru til ampa, ellaat familjan kans- ka heldur seg verða noydda at bjóða teimum. Er talan um fólk, sum hava sálarligasjúku av og á, so kann tað eisini verða tru- pult hjá teimum avvarandi, tí slík fólk kunnu verða strævin at vera um, tá nng- ast leikar å Liva tey væl, ber tad til, men í summum førum eru familjubondini ikki so sterk longur, og uppaftur - í summum fórum, als ikki til. INNLØGD A JOLUM -Vanliga er sera nógv at gera á psyk. deild fyri jól, m.a. takka verið tí øktu ferðini, strongdini og ótta- num fyri ti tilstundandi. Mong eru vénbrotini, men tað plagar at vera avhasað, um sjálva jólahalguna. Fleiri verða verandi á deild- unum ella koma inn júst tá, tí tilveran uttandeilda kenn- ist teimum so medmennisk- jansliga soltin, at sjålvt j6la- hugnin å psyk. deild (og her verður nógv gjørt burturúr), kennist frægari enn heima hjá sær sjálvum - um ein annars hevur nakað "heim" yvirhøvur. Hetta er ein kendur tru- pulleiki - eisini aðrastaðni. Í Danmark hava teir á onkrum deildum ein "jóla- lista," har sjøúklingar, sum annars eru úti í samfelag- num, verða bjóðað at halda jól á sjúkrahúsinum. Starvsfólkið veit, at nógv fólk sita einsamøll á jólum, og tí vilja tey bjóða teimum á deildirnar, fyri at forða fyri at tey gerast sjúk og kanska skulu innleggjast seinni. Vit hava eisini í Føroyum roynt hetta, og gera tað í ávísan mun enn. Annars veit eg um, at tey á Barna- heiminum hava bjóða ein- samgllum av teirra egnu, inn á gólvið um jólini. EINSAMALLUR JOLAAFTAN Eydun Joensen sigur, at hann í tveimum fórum hev- ur hildið jól einsamallur, og at tað als ikki var torført, ti tað ikki var reint kenslulig, men ítgkilig forðing var atvoldin. - Einu ferðina lá eg við krímsjúku á studentabýlin- um, tá eg las sålarfrødi. - Arðu ferðina var eg komin við skipi á Havnina, og slapp ikki norður til Klaksvíkar fyrr enn triðja dag. -Eg kenti meg als ikki einsamallan. | Hevði eg onga familju átt, ella visti, at familjan ikki vildi halda jól saman við mær, so hevði verið gðrvísi. BÍBLIAN OG FREUD -Hóast vit sita í háborgini . hjá Freud, og hansara setn- ingar eisini verða havdir á lofti, so tekur Eyðun Joen- sen til Bíbliuna eins ofta og Freud. Eyðun Joensen: - Trupul- leikin er eisini, at jóla- stákið rættiliga ger so nógv um seg á okkara døgum, at fólk overva seg í tímiligum I SAKSE DE