hósdagur 9. januar 1992síða 16

Viðvíkjandi 3. 3. Fyribyrgjandi og upp- lýsandi tiltek i€Sin tattur igur at verða styrktur, men hetta er tann minst ítekiligi Rúm eigur tí eisini at vera fyri ymiskum royndum. Foreldrunum eigur at verða givin hollur kunn- leiki at bera víðari til upp- vaksandi ættarliðið. Til- tek hesum viðvíkjandi eiga at verða stuðlað, eitt nú igjøgnum Hjálpar- grunnin móti Rúsdrekka- misnýtslu og igjøgnum Rúsdrekka- og Narkotika- ráðið. Í skúlunum er eftir nú- verandi skipan, í ellum fólkaskúlaflokkunum av- sett avmarkað tímatal til upplýsing um heilsulæru, nering og misnýtslu. Her er lógarkarmurin í lagi, men tað skilst, at tað er ON A batt VAFKOIIK rusdreKKarav gevl, Sum tað verður ein fastur undirvísingarliður í skúl- anum, helst í 7. flokki, har næmingarnir, sambært flestu granskarar, eru rettum aldri til hesa frá- læru. Til at gera hesa upplýs- ing meira ítekiliga, heldur ráðið, at tað verður brúk fyri einum pedagogiskum rúsdrekkaráðgeva, knýtt- ur at rúsdrekkaráðnum, við arbeiðsumráði m.a. innan skúlan. Umframt ungdómin eig- ur upplýsingararbeiðið at venda sær ímóti eðrum málbólkum. Eitt nú hevur granskingin víst á, at børn hjá kvinnum, sum drekka meðan tær eru við barn, kunnu verða skadd arad0io UDD al sSertur VEF ll. - . *iðindahlaðið 1011 IUGVIGUR Setið pedagogiskan rúsdrekkaráðueva yribyrgjandi og upplýsandi arbeiðinum í ina nýggja rúsdrekkalóg Málbólkar seg at kunna åvirkast iv alkoholi visa I við upplýsing. og hevði tað tí verið rímuligt at fyri serligum upp fyri við skipa lýsingarvirksemi kvinnum, barn. Grundað á hjálagda til- far verður víst á eitt blandingsmisbrúk, har serliga el verður blandað saman við tablettum. Hetta er ringt at tálma, tí ein partur av heilivágun- um, ið brúktur verður, fæst í hondkeyp, t.d. ta- blettir fyri sjóverk, erilsi og vaml. Ein partur av sum eru hesum tablettum eru doyvandi og verða tí brúktar afturvið rús- drekka. Umhugsað eigur at verða, at hesin heilivág- ur bert verður útflýggjað- ur við resept. Bruk fyri herbergi í Havn fyri illakomnar rusdrekkamisnytarar Rúsdrekka- og Narkotikaráðið ger nógv burtur úr spurning- inum viðgerð, eftirviðgerð og umsorgan, tá tað snýr seg um framtíðar rúsdrekkapolitikkin í Føroyum. Ráðið metir tað m.a. vera rættast at samla alla avrúsing - sum ikki kann fara fram heima við hús - á sjúkrahúsi. Ráðið metir, at tað í Havn er brúk fyri einum herbergi fyri illakomnar rúsdrekkamisnýtarar, sjálvt um teir ikki kunnu røkkast viðgerðarliga. Hetta herberg eigur at hava eini 5-10 seingjaplass og eigur bert at vera opið á kvøldi og um náttina. Ráðið sigur um umrøddu spurningar m.a.: Viðvíkjandi 4. 4. Viðgerð, eftirviðgerð og umsorgan. Viðgerðarúrslitini vid- víkjandi rúsdrekkamis- nýtslu eru avmarkað. Kanningar flestu staðir vísa, at úrslitið í meðal er tað sama fyri ymsar við- gerðarhættir. Við fleiri viðgerðar- meguleikum er at vænta, at rúsdrekkamisnýtarar- nir koma í viðgerð tidliga í misbrúksskeiðnum, tí við- gerðartilboð er, sum hósk- ar tí einstaka væl. Tó eru vansar við fleirtáttaðum viðgerðum, nevniliga at tey ymisku viðgerðarsteð- ini ikki vita av hverjum eðrum. Persónar fara ímillum í viðgerðarskipan- unum upp í saman, til bága fyri seg sjálvan og onnur, ið lata seg viðgera við álvara. Vanligt er at býta við- gerð fyri rúsdrekkamis- nýtslu í tríggjar tættir: 1) tann sonevnda avrúsing- in, 2) sjálv viðgerðin sum skal tálma misbrúkinum í framtíðini og 3) síðani ein ella onnur eftirviðgerð. Í Feroyum hevur í mong ár verið meguligt at sekja viðgerð hjá komm- unulæknum. Seinnu árini hevur eisini verið megu- leiki at fingið framhald- andi viðgerð hjá heima- sjúkrasystir. Møguligt er at lata seg innleggja á sjúkrahúsini t.d. á medi- sinsku deildirnar, og tey seinastu 20—25 árini eis- ini á psykiatrisku deild. Tey seinnu árini hava onn- ur privat tiltøk verið, t.d. Blåkrossstovan, Blá- krossheimið og Heilbrigd- ið. hetta virksemið hevur lutvíst verið goldið av tí almenna. Samtakið AA (Alcoholics Anonymous) hevur virkað sum eitt slag av eftirviðgerð. Til viðgerðarvirksemið væntar ráðið somu fíggj- arligu karmar, sum í dag, tó meguliga víðkaðir av, at vinningur frá Einkar- seluni eisini verður nýttur til viðgerð. Meginparturin av av- rúsingini fer fram undir innlegging á sjúkrahús- um, á Blákrossheiminum ella á Heilbrigdi, men ein partur fer fram ambulant hjá kommunulæknunum. Ráðið er av tí áskoðan, at rúsdrekkaviðgerð fyri ein stóran part eigur at fara fram ambulant. Ráðið heldur, at avrúsingarpart- urin og viðgerðarparturin eru tvey serstek fyri- brigdi. Ráðið metir, at tað er mest forsvarligt, heilsu- liga sæð, og eisini fíggjar- liga at samla avrúsingina — sum ikki kann fara fram heima við hús — á einum staði, og tað eigur prinsipielt at vera á sjúkrahúsunum. Ráðið hugsar sær, at tað kann fara fram á psykiatrisku deild á Landssjúkrahús- inum umframt meguliga á Suðuroyar Sjúkrahúsi og Klaksvíkar Sjúkrahúsi. Avrúsingin, soleiðis sum hon vanliga fer fram, umfatar fyrst og fremst observatión, men ofta eisini viðgerð við heilivági og fer hon tí best fram á einum sjúkrahúsi. Slíkar avrúsingar taka kanska eina til tvær vikur; men er tað blandingsmisbrúk uppii, kann tað taka longri tíð, kanska ein mánað. Sjálv viðgerðin, aftan á avrúsingina, kann vera av psykiatriskum, psykolog- iskum ella pedagogiskum slag. Ráðið metir, at tá avrúsingin er liðug, eigur avrúsingarstaðið at hava eina álvarsliga samreðu við sjúklingin um veruliga viðgerð fyri misnýtslu, og tá ber so til at velja tað viðgerðarstað og tann við- gerðarhátt, sum er best fyri viðkomandi. Legreglan hevur ofta trupulleikar av rúsdrekka- eitraðum fólki, tí teir hava ikki meguleika fyri hollari observatión. Ráðið heldur, at í sambandi við tað avrúsingarskipan, sum nevnd er omanfyri, er gjørligt, í hvussu so er í Havnini, at knýta hana saman við observatión av rúsdrekkaávirkaðum fólki, sum sita í kliva hjá løgregluni. Rådid er av teirri å- skodan, at verandi stovn- ar fyri rúsdrekkamisnýt- arar skulu nýta sína orku til tað slag av viðgerð, sum er serligt fyri stovnin og ikki til avrúsing. Á avrúsingarstaði er tervur á rættuligari vakt- arskipan, men valla á við- gerðarsteðum. Ein part av spardu útreiðslunum til vaktarskipan kundi við- gerðarstaðið nýtt til veru- liga viðgerð/eftirviðgerð um dagin. Ráðið metir, at ongin viðgerðarháttur eigur at vera óroyndur. Tann ambulanti viðgerðarhátt- urin er lítið royndur her á landi, sjálvt um hann verður nógv brúktur aðra- staðni. Ráðið metir, at tað eiga at verða gjerdar royndir við 1sdrekk a- ambulatoriun Ráðið ma Nr. 5 — 9. januar 1992 roynd, verður rúsdrekka- ambulatorium sett á stovn í megingkinum. Ambulatoriið kundi virk- að ávísar dagar í Havn og ávísar dagar t.d. Runavík. Við rationalisering fyri eyga verður eisini hugsað um at knýtt eitt tílíkt ambulatorium saman við t.d. ekispsykiatri, har ar- beiðshátturin er av sama slagi. Við hesum royndarvirk- semi kundi fingist nærri greiði á rettum arbeiðs- lagi, starvsfólkatervi v.m., soleiðis at onnur ambulatorii av sama slagi kunnu verða sett á stovn aðrastaðni í landinum. Blákrossstovan virkar í dag sum eitt slag av ambulatorium, og hevur ráðið eingi broytingarupp- skot hesum viðvíkjandi. Ein annar táttur í eftir- viðgerðini eru eftirvið- gerðarheimini. Tey virka í dag sum eitt vart um- hvervi og mett verður, at eisini í framtíðini er terv- ur á teimum, til tess at fáa rúsdrekkamisnýtararnar út aftur í samfelagið. Tað skal viðmerkjast, at her er ikki talan um varandi bú- stað, men um ein bústað við stuðli og uppsýni í eitt avmarkað tíðarskeið. Ráðið metir, at tað í hvussu so er í Havnini er brúk fyri einum herbergi fyri illakomnar rúsdrekka- misnýtarar, sjálvt um teir ikki kunnu rekkast við- gerðarliga. Eitt tílíkt her- berg eigur at hava eini 5—10 seingjaplåss og eig- ur bert at vera opið á kveldi og um náttina — á kveldi sum hitastova og um náttina sum sovistað.