hósdagur 19. mars 1992síða 11

Nr. 55 — 18. mars 1992 tíðindablaðið Skriva til Skriva til Marner, Postboks 76, 110 Tórshavn Turkaður fiskur er góður at hava sam- an vid kemoterapi Somuleiðis eru svartkjaftatablettirnar hentar at taka hjá teimum, ið annars ikki fáa fatur á turkaðum fiski Aftursvar til "ta våtu Tað, sum fær meg at triva í pennin er spurningurin frá *tí vátu' í læknateig- inum í síðstu viku. Eg eri ein ungur maður mitt í tjúgunum, ið livi eg saman við einari kvinnu um sama aldur. Og hon hevur júst sama 'trupulleika'”, sum tú. Hjá henni (okkum) er tað bara soleiðis, at hetta als ikki er nakar trupul- leiki. Vætan, ið kemur úr tær, kann nevniliga vera eitt slag av avgongu. Hetta er ikki bara nakað, eg sigi, men nakað, eg havi lisið. Lær teg tí heldur at njóta hesa avgongu og legg eitt handklæði ella okkurt so- vorðið undir teg, um tú heldur tað vera ov vátt Fiskurin PS. Eini góð råd ul tin kundu verið at keypt bókina 'Kvinde kend din krop", ið er ein hondbók, ið allar kvinnur — og menn við — áttu at lisið. lað er púra ræt, ið tygum skriva. Ráðint, tygum geva øllum kvinnum liga ollum monnum — um at lesa bókina 'Kvinde kend din krop', eru góð. Eg kann skoyta uppí, at hon er at fáa í llum bók- handlum í Føroyum Marner Hvussu taki eg heilivágin? Tá ein fær heilivág, og tað stendur á glasinum, at hann skal takast tvær tabl- ettir seks ferðir um dagin, so eru maður mín og eg ósamd. Hann heldur, at hetta skal forðeilast yvir - Og ser- 48 timar, men so haldi eg ikki, ti eingin meining er i at fara upp mitt å nått at taka heilvåg, tá tað nú ikki er nøkur álvarslig sjúka. Um tað stendur tvær tabl- ettir tvær ferðir um dagin, taki eg tvær á morgni og tvær á kvøldi, og 'dermed basta". Um so er, at maður mín hevur rætt, hví skriva læknarnir so ikki so og so ofta um samdøgrid? Pillarin Eg vil byrja vid at svara tygum fyrst upp á tað sein- asta brotið í spurning- inum, tí tygum hava púra rætt, at tá tað stendur á at ein skal taka heilivágin tvær ferðir dagin um samdøgrid — so meinast við á morgni og á kvøldi við umleið 12 tíma millum- rúmi. Stendur fleiri ferðir, verður tað at býta toliliga javnt yvir samdøgrid — yv- ir 24 timar og ikki 48 tim- ar. Tað er tó ikki neyðugt at fara upp um nåltina fyri at fáa sær heilivág; tað er at taka tað seinasta seint um kveldið og tað fyrsta so tíðliga um morgunin sum gjørligt, og so byta restina so javnt yvir dagin sum gjórligt Marner Svartkjafta- tablettirnar Hvat sigur læknavísindin um svartkjaftatablettir? Maðurin hjá mær hevði krabbamein og fekk kemo- terapi. Hann varð sjúkur av fyrstu kemoviðgerðini, men byrjaði so at taka svartkjaftatablettir, og varð ongantíð sjúkur av hinum viðgerðunum. Hann fekk 11 kemoviðgerðir í alt, og spýði ongantíð. Hann var sjálvandi móður, men ikki sjúkur. Vit halda, at svartkjaftatablettirnar hjålptu. Hvat heldur lækn- in? Kemo-konan lað er rætt, sum tygum siga, og hevur tað eisini eina góða forkláring, tí í svartkjaftatablettunum, ið eru gjórdar úr turkaðum svartkjafti, er nógv eggja- hvítaevni ella proteinevni, sum vit eisini kalla tað. Ogvuliga umráðandi er, at sjúk fólk fáa hesi evni, og serliga tá tey eru undir so stórari viðgerð sum maður tygara við kemoterapi. Men her hjá okkum nýtist einum ikki at keypa hesar dýru svartkjaftatablettirn- ar, tí tað ber eisini til bara at buka eitt sindur av fiski Té er tað eitt sindur óðr- vísi, um ein býr aðrastaðni enn í foroyum, har tað er ógjórligt at fáa fatur á turrum fiski. Tá eru svart- kjaftatablettirnar einasta loysnin Marner — um ongin kennir veru ella tænastu tygara, hver skal so njóta hana? i FT LYSING Bøgøta 14, Tórshavn Tlf. 18220 Herviliga sjúkan AIDS hevur higartil kravt tvey mannaliv i Føroyum. Síðani fyrsti ulburdur- in av hesi sjúku varð staðfestur í Føroyum i 1989, hava fýra føroy- ingar fingið sjúkuna Síðstu tølini frá lands- læknanum siga, at ein tilburdur var skrásettur í 1989, tveir í 1990 og ein í 1991. Higarul í ár — nú hálvurtriði mánaður er farin av árinum — er ikki nakar nýggjur tilburdur staðfestur her Umframt hesi fýra, ið | hava fingið sjúkuna, eru | Sjey føroyingar smittaðir | við HIV-virus. Av teim- | um tilsamans 11 tøroøy- ingunum eru tvey konu- fólk, og sambært upp- £ Fyra førovingar sjukir av AIDS — sjúkan hevur kravt tvey mannaliv lysingum frå landslækn- anum eru øll 11 vordin smittað við kynsligum sambandi. Smittað við vanligum kynsligum sambandi Annars sær út til, at gongdin sum heild við- víkjandi AIDS er tann, at bæði kvinnur og menn verða smittað við vanligum kynsligum sambandi, og at talan als ikki longur er fyri tað mesta um homoseks- uellar menn, sum í fyrstuni. Tndihvør dani, 10 er smittadur, er vordin tad gjøgnum vanligt kynsligt sam- band millum mann og kvinnu. Eitt nú vísa nýggjastu tølini úr Grønlandi, at av teimum, ið vórðu smitt- að í 1991, er býtið mill- um kvinnur og menn javnt. Danmark er tad land, føroyingar hava tættast samband vid, og i Dan- mark er stødan tann, at flestu tilburdir eru skrå- settir i høvudsstadarøk- inum, ið stórt sæd er at meta sum hurð føroy- inga útefur. Tilsamans 958 danir hava AIDS, og kunnleiki er um einar 3.500 danir, ið bera HIV-smittuna. Sjúkan hevur í Danmark kravt 612 deyðsoffur, og verður í meðal ein dani um dagin skrásettur sum HIV -positivur. hj. Forsølan av APEX-ferðaseðlum er nú broytt úr at vera fjúrtan dagar áðrenn til at vera sjey dagar áðrenn Donsku myndugleikarnir hava nú góðkent, at sokall- aðu APEX -ferðaseðlarnir kunnu keypast sjey dagar undan fráferð, móti íjúrtan døgum, ið var treytin fyri forsøluni áðrenn. Orsøkin til, at APEX- ferðaseðlarnir millum Før- oyar og Danmark nú eru vorðnir lættari at keypa, er at SAS er farið undir sama framferdarhått viðvíkjandi APEX-ferðaseðlum til ferðandi millum Danmark og útlond. „Hendan nýggja broyt- ingin merkir, at tað nú verður lættari at keypa teir bíligaru ferðaseðlarnar,< sigur marknaðarleiðarin hjá Danair, Helene Har- ritz. >Vit vóna samstund- is, at vit við hesar broyt- ingini kunnu fáa gkt um talið á ferðandi — bæði vitjanar- og frítíðarferð- andi — millum Føroyar og Danmark.« Stjórin i Atlantsflor, Heri Mortensen segði í gjár við útvarpið, at hesin ferdamøguleikin við bíligu ferðaseðlunum loysir seg fyri hvorki av teimum báð- um flogfeløgunum, ið røkja flúgvingina millum Føroyar og Danmark. I hvussu er hava føroy- ingar nú somu ferðaseðla- møguleikar fyri lítlan penga, sum ferðandi í hin- um Norðurlondum og Eu- ropa annars. hj. —— Lættari at flugva