hósdagur 21. apríl 1994síða 10

Síða 10. Nr.75—21. APRIL 1994 Tíðindablaðið EX Johanna til mikið gagn Líka síðani sluppin Johanna í Vági í 1986 varð liðugt sett í stand, hevur hon verið til mikið gagn. Nógvar eru ferðirnar — bæði í Føroyum og uttanlands —ið hon hevur gjórt, og næst á skránni er ein ferð til Grønlands í 1995, tá Føroyingarfelagid har rundar hálvu øldina Sluppungar og smábátar vera við til foðingardag hjá Johonnu Fólkatingsmaðurin Óli Breckmann verður gesta- rødari, tá Felagið Johanna TG 326 halvars- søkuaftan fara at halda tvifaldan fødingardag — tað eru í ár 100 ár síðan sluppin kom til Føroya og samstundis 110 ár síðani hon kom til Føroya Leygardagin 14. maí fer Vågsfjørdur og havnalag- id i Vågi at vera karmur um stórt fødingardags- hald. Í sambandi við, at tað í ár eru 100 ár síðani slupp- in Johanna kom til Føroya og 100 år sidani hon vard bygd i Rye i Onglandi, fer Felagid Johanna TG 326 at skipa fyri einum rimm- ar fødingardagshaldi. Sluppungar og aðrir smábátar verða bjóðaðir til Vágs hendan dagin, og erætlanin,ateintrivaligur floti av hesum meira ella minni søguligu fórum skal koma siglandi inn gjógnum Vågsfjørd tíð- liga seinnapartin hendan dagin. Tákomið er nakað inn á fjórðin — uttan fyri bryggj- una á Nesi — fara allir grindabátarnir í Vági út at taka ímóti, og síðani verð- ur siglt víðari inneftir við grindabátunum. Inni á havnalagnum í Vági verður so skipað fyri stórari móttøku, tá allur hesin søguligi flotin er komin upp å plåss, og har fer so fólkatingsmaðurin Óli Breckmann, iðer hålv- ur vágbingur, at halda rødu. Umframt verða eis- ini kórsangur, horntón- leikur og sjálvandi før- oyskur dansur á bryggjuni -— alt samalt til heiðurs fyri tað tvífalda fødingardags- barnið. Eisini fáa fólk høvid at keypa sær drekkamunn við onkrum góðum aftur- við, meðan hátíðarhaldið fer fram á bryggjuni. Minan hjá felagnum fer eisini at standa á bryggj- uni, so gestirnir kunnu sleppa at geva fødingar- dagsbarninum eina gávu. Aftaná bjóðar Felagið Johanna TG 326 teimum gestunum, ið eru komnir við sluppungum, smábát- um og ødrum til Vágs, at fáa sær ein góðan føroysk- an døgurda í Framtidini — á matseðlinum er seyðar- høvd, so fyrireikararnir ráða gestunum til at hava knív við sær. Um kveldið sama dagin verður so stórur slupp- dansur í Itr6ttarhøllini, har Laðamenn úr Hvalba fara at fáa fólk upp á gólv. Har verður eisini smyrjibreyð og annað gott at fáa. Felagið Johanna TG 326, ið hevur 1200 limir kring alt landið, umframt í Dan- mark, Noregi, Svøriki, Ís- landi, Grønlandi, Het- landi, Hollandi, Onglandi og aðrastaðni, roknar við, at bæði nógvir av limum felagsins og aðrir gestir fara at leita sær til Vágs hålvarssøkuaftan fyri at vera við til hendan stóra fødingardagin. hj. Sum nevnt í grein her við siduna av, eru i år tvifaldar orsøkir til at halda fødingar- dag hjå Felagnum Johanna TG 326. Fyrra orsøkin er sjålvandi tann, at tað í ár eru 110 ár síðani sluppin varð bygd í Rye í landspartinum Sussex í Onglandi. Seinna orsøkin er, at tað eru 100 ár síðani sluppin kom til Føroya. Tað var Jákup Dahl á Gørdunum í Vági, ið keypti sluppina til Føroya úr Ong- landi í desember mánaði 1894. Tá kallaðist sluppin >Oxfordshire<. Ur Føroyum fóru fimm vágbingar til Onglands at keypa skipið, ið Jákup Dahl hevði fingið ávíst av einum Vágbingi, Jákupi Toftum við Ósagarð, sum búði í Grimsby. Ferðin hjá teim- um fimm monnunum til Onglands kostaði 165 krón- ur, so ferðaseðlaprísirnir hava verið aðrir tá, enn teir eru í dag. U ad r konuni Tå sluppin kom til Før- oya, gav Jåkup Dahl henni beinanvegin navnið Jo- hanna, og uppkallaði hann sluppina eftir konu síni. Sambært bókini um Jo- hannu, ið Felagið Johanna TG 326 gav út í 1988, er ikki nógv, ið menn vita um Jo- hannu, áðrenn hon kom til Føroya. Hon var sum nevnt bygd í Rye í landspartinum Sussex í Onglandi í 1884 á skipa- smiðjuni hjá James Collins Hoad. Hetta var ein av teimum seinastu sluppunum, ið vórðu bygdar á hesi skipa- smiðju, meðan hesin Col- lins Hoad átti hana. Fleiri aðrar sluppir, ið eru komnar til Føroya, eru eisini bygdar á hesi skipa- smiðjuni, ið var víðakend fyri at gera eitt valaarbeiði. Ikki bert sluppir vórðu bygdar har, men eisini onn- ur skipasløg. Kortini vóru tað sluppirnar, ið gjørdu skipasmiðjuna kenda. Heimahoyrandi í Grimsby fyrst Fyrsti eigarin av sluppini »Oxfordshire« var John William Hayloch år Dul- wich í Surrey, og varð hon fyrstu ferð skrásett 10. mars 1884 undir nummarinum GY 924. Í mai mánaði tvey ár seinni skifti hon eigara, og tá fór hon til kenda reiðaran í Grimsby, Henry Smet- hurst, ið hevði hana til í oktober 1894, tá ein George E. J. Moody yvirtók hana. Tad var frå hesum Moody, at Jákup Dahl seinni sama árið keypti sluppina. Fyrsti skiparin við Jo- honnu var Jens Múller á Ál Fløttinum í Porkeri, og var hann millum teir fyrstu, ið tóku skiparaprógv í Føroy- um. Fyrsta árið hilnaðist væl, og fiskaði Johanna 45.070 pund tveir teir fyrstu túr- amar undir Føroyum, og tveir túrar undir Íslandi fekk hon 93.800 pund. Hesi til- samans 138.870 pundini høvdu eitt virdi av 11.110 krónur. ; Likt er til, at Johanna i Is- landi hevur fiskað við båt- um, og vóru eisini fleiri hundrað føroyingar >til lands< í Íslandi um hetta mundið. Á Suðurlandinum í 1929 var Johanna fyri tí óhappi, at hon stoytti saman við ein trolara so spritið brotnaði. Har var einki annað at gera, enn at fara inn í Íslandi at fáa nýtt sprit, tí tað gamla kvett- ist av — so sterkur var stoyt- urin í góðveðrinum. Fekk motor Veturin 1929-30 varð motorur settur umborð á Jo- hannu — ein 37 hesta Scan- dia. Hetta arbeiði varð gjørt á bedingini í Vági. Johanna varð tíkin upp, alt varð tikið úr henni har afturi — nakað burtur av lastarúminum og nakað av kahúttini, og síð- ani varð hon sett á sjógv aft- ur. Um sama mundið fekk Soleiðis sá snýggja= Johanna út, tá teir næstan vóru lidnir at taka »heimsins størsta neyst« niður á heysti í 1986