týsdagur 26. juli 1994síða 7

Tíðindablaðið (NHL Rusevnispolitikkur FæÆYiTU. 300"... II. Viðgerðarúrslit Eg skrivaði herfyri ein stubba um rúsevnispolitikk og tað neyðuga í eini ávís- ari samskipan innan við- gerð. Eg hugsaði her at koma inn á viðgerðarúrslit og seinni umrøda tálmandi og fyribyrgjandi tiltøk. Summi meta, at råsevnis- politikkur eigur bert at verda vidgerd og onki ann- að. Nakað á sama hátt, sum t.d. tað er við teimum, sum ikki tola evnid gluten. Tey mugu læra at halda seg frá gluten, men av tí, at tey eru utfalsliga fá, so verður onki gjørt fyri, at fólk sum heild skulu halda seg frá hesum evni. Eitt sindur ødrvisi er vid sukri. Nøkur hava suk- ursjúku og mugu á serligan hátt ansa sær. Men tað finn- asteisini mildari formar fyri sukursjúku, so at tað kann sum heild vera gott at ansa eftir sukurbrúkinum. Í einum stubba í Dimma- lætting var herfyri umrødd ein vitjan úr Íslandi og Grønlandi. Vitjanin var í sambandi við Heilbrigdið, og sum eg skilti varð lagt upp til, at viðgerð var ein- asta neyðuga og fult út effektiva tiltak móti mis- brúki. Ein líknandi stóða sum við gluten-sjúkuni. Hetta meti eg vera ein far- ligan politikk. Viðgerð kann vera góð hjá nógvum, men partvís er hon ikki so effektiv, tíverri, partvís eru nógvir rústrupulleikar í samfelagnum, sum ikki altíð eru knýttir at tí, vit kalla misbrúk (avhengig- heit ella turv). Eg meti tí, at vitikki skulu avskriva aðrar tættir í rúsevnispolitikki, men meir um hetta seinni. Í sama stubba í Dimma- lætting vórðu umrødd við- gerðarúrslit, sum eg skilti vístu, at um 2/3 gjørdust frískt. Eg skal koma nærri inn á ymsar slíkar kann- ingar, men í sær sjálvum má sigast, at er hetta so, so má tað vera ein heimssensa- tión. Er úrslitið so gott, átti hetta at verið staðfest av vísindamonnum, men komu teir til eitt sindur slakari úrslit, kanska eini 30-40%, so er hetta eisini gott. Nú velst al tum, hvussu slíkar kanningar verða gjørdar. Metir ein eftir, hvussu mong, ið ikki eru innafturløgd innan eitt år, so kann ein sjálvandi fáa høg prosent. Men her tekur ein ikki hædd fyri fleiri faktorum: Hvørji eru hesi, hvussu vánalig vóru tey, Er tíðin, sum farin er, eitt, tvey, fimm ár? Eisini má fast- leggjast, hvat ein skilir við at vera frískur. Sama fólk kann ganga aftur við somu trupulleikum hjá komm- unulækna, ødrum viðgerð- arstovnum, sjúkrahúsi 0.s.fr. Við øllum kanning- um av slíkum slag er ti neyðugt at fylgja tí ein- staka persóninum upp. Tá verður sjálvandi altíð eitt ávíst fráfall í sjálvari kann- ingini. Fólk svara ofta sjálvi, hvussu gingist hevur, og tað kann vera so mis- javnt, hvussu álítandi teirra meting er. Tí er eisini neyð- ugt at hava okkurt líknandi at samanbera við, t.d. úrslit av ødrum viðgerðarformi, sum hevur verið royndur fyri fólk við líka stórum trupulleikum. Fyri ikki at gerast ov fløkjasligur, skal eg halda meg til meting av úrslitum innan sonevndu Minne- sota-viðgerðina. | Nógvir aðrir viðgerðarhættir kundu eisini verið umrødd- ir, men tað verður ov drúgt nú. Eg fari at nýta ein samandrátt, su m er gjørdur í bókini >Minnesota-mo- dellen í Danmark« eftir Vi- beke Steffen. Utkomin 1993 å forlagnum Socpol. Hetta er annars ein sera áhugaverd bók í sjålvum sær, og sum kostar einar 110kr. Har verða nevndar fleiri kanningar, og serliga heftir hon seg við kanning hjá Laundergan úr Minnesota, sum vísti um 54% avhald- andi eitt ár eftir viðgerð. Ur Finnlandi var úrslitið, sum Keos fann, væl lægri, niðri á 26%, sum vóru avhaldandi eitt ár eftir viðgerð. Ein við- gerðarkanning eftir Lars- son úr Svøriki visti tilsvar- andi úrslit upp á 49% og sjálf fær Steffen úrslit úr Danmørk upp á um 54%. Tað vil siga, at spennið er sera vitt, heilt frå 26% upp til 54%. Tó kemur ongin av hesum upp móti teimum 2/3, sum umreddir vórðu. Sum sagt, so kundu við- gerðarúrslit frá øðrum við- gerðarhættum eisini verið drigin fram, men tað verður ov drúgt. Harafturat kemur, at fyri at samanbera við- gerðarhættir, so má ein eisini tryggja sær, at tey fólk, sum eru vidgjørd, eru samanbærlig, og tað kann vera torført. Hetta kemst av, at ofta er tað júst so, at ein ávísur viðgerðarháttur tek- ur sær av og tiltrekkir fólk við einum ávísum pro- blematikki. Sumt er eisini innrættað til tað sama, t.d. at misbrúkarar við sinnis- sjúku koma til viðgerðar innan psykiatriina og mis- brúkarar við t.d. livrasjúku, magasári 0.0. koma innan tað medicinska økid. Tad er neydugt, at samfe- lagið kann bjóða mis- brúkarum viðgerð. Hinveg- in koma vit nokk lítið á- leiðis við reypi. Fingust viðgerðarúrslit, sum nevnd í Dimmalætting, so kann eisini við einfaldari rokni- metodu finnast útav, at landið mest skuldi verið dustsogið fyri misbrúkarar, og so er ikki, tíverri. Viðgerðarúrslit benda á, at rústrupulleikar (her ser- liga viðv. rúsdrekka — alko- holi), ikki kunnu loysast við í den grad at gera hetta til bert ein sjúkuspurning hjá tí einstaka. Vit mugu eisini kenna eina felags ábyrgd, sum m.a. kann gera, at øll mugu bera ymsar tálmingar innan rúsgkið, eitt nú at summi rúsevni eru forboð- in, meðan onnur er tyngd av avgjøldum. Meira um hetta í næsta stubba. Við heilsan August G. Wang Lesarabrøv re Til býráðsformannin Lisbeth Petersen Eg eri eisini ein av teimum mongu, sum nú í longri tíð nyttuleyst havi roynt at fáa fatur í henni, men sama svar, antin er hon upptikin ellaer hon ikki har. Tað skuldi givið einum manni nokk, ja meira enn nokk, at verið býráðsformaður í Tórshavn. Tað skilti í hvussu so er undangongumaður henn- ara í sama starvi, at skuldi ar- beiðið har passast forsvarliga, kravdi tað sín mann, og segði hann tí sín løgtingssess frá sær. Nú vita vit at hon hevur hild- ið ógvuliga fast um sín sess í løgtinginum, og hevur runnið ímillum, so tað er væl skilj- andi, at hon er ring at hitta. Lad gá, tå man er í andstøðu, nýtisteinum ikki altíð at vera til staðar, men tað haldi eg er at halda sin løgtingssess fyri tað turra spott og harvið alt Føroya fólk við. Men mín góða Lisbeth, kem- ur tú í samgongu, sum alt týðir uppá, krevur tað ein heilan mann og ikki ein hálvan. Væl vitandi at tín høgra hond í býráðnum, skrivarin Jens Marius Poulsen, ger eitt dygd- ararbeiði, men hann er nú einaferð ikki valdur at stýra hesum býi. JJ. VHS 195 min 8 fyri " Nr. 140 — 26. JULI 1994 Sida7 EsSOO POP-UP LIGHT 8mm VIDEO CAMCORDER - 1: Videobond | 8 mm. 60 in, metal ; 2 fyri ; TLF. 19820 Alt innan hita, vatn, sanitet og ventilatión verður gjørt bíliga. NN a. Harrs Farm | Rer 8 Blikksmiður Kristiansgøta 40 - 188 Hoyvík - Tlf. 18534 - Mobil 8953+ TILBOD "FERÐAST SUMTYKKUM HOVAR" 4 vaksin + bil. 10 daga ferð, vid 8 gistingum Bed & Breakfast runt i Skotlandi, sum tit sjålvi ynskja tad 2.045. NB: Gisting umborð er á dekksplássi couchettum. Um koyggja ynskist verður goldid eyka STRANDFARASKIP LANDSINS