mikudagur 27. august 2003síða 6

10 Nr. 160 - 27. august 2003 Nr. 160 - 27. august 2003 11 Jørmund Vágadal So var hann aftur, hevndar- eingilin úr Skálavík. Nú skal ikki minni enn alt før- oya fólk hava eina frágreið- ing um eina flúgving ein ávísan dag eitt ella annað stað vestanfyri Ísland. Føroya fólk skal ikki hava nakra frágreiðing um nakað sum helst frá mær um flúgving, tað taka av- varðandi luftferðslumyndug- leikar sær av. Skal ein frá- greiðing gevast, so skal tað vera henda: 1. Fyri uml. 7 árum verða nakrir mekanikarar koyrdir hjá Atlantic Airways. 2. Ein av teimum koyrdu er svágur John Myllhamar. 3. Mekanikararnir eru for- nermaðir og koma í bløðini við óvanliga grovum skuld- setingum um misrøkt av materiellinum hjá AA, sum teir sjálvir hava havt um hendi í fleiri ár 4. Undirritaði helt skriving- ina vera so grova, at hann talaði at 5. Ikki vóru bløðini komin út fyrr enn John var komin til tað niðurstøðu, at svág- urin skuldi hevnast. Hann sjoflaði bæði meg og familjuna út, sum um at vit vóru partur í trætuni. 6. Seinni filosoferar hann yvir ein túr við Maersk Air og hvussu deiligt tað var at flúgva við hesum flogfelag- num. 7. Seinni hendir so tað, at flogfarið hjá Maersk á veg til Føroya, er komið í somu hædd sum eitt norskt flog- far sunnanfyri Noreg. Og nakað seinni aftur roynir eitt annað flogfar hjá Maersk at lenda í ringum veðri. Ferðin var so ótespi- lig, at ferðafólk máttu hava professionella hjálp, tá tey komu aftur til Kastrup. 8. Undirritaði kundi ikki halda sær og helt at fólkini kundu fara niðan til mis- sionerin at fáa sær hjálp. Sjálvt um fleiri ár eru liðin og menn fyri langari tíð síðan hava funnið onnur størv og onkur enntá settur aftur í starv hjá AA, so tvassar missionerurin enn niðri í rununi og vendir hvørjum steini um ikki okkurt er at kasta eftir før- oyska flogfelagnum. Eg havi ongan trupul- leika við flogfeløgum og havi tað fatan, at føroya fólk heldur ikki hevur nakran trupulleika við flog- feløgum generelt. Eg seti meg inn í eitt flogfar við somu kenslu uttan mun til, hvat felagið eitur. Eg siti líka gott í føroyska flogfar- inum, sum eg siti í flogfør- unum hjá Maersk, Iberia, Lufthansa, Canada Air, British Airways og nógv nógv onnur flogfør, sum eg havi ferðast í runt alla jørð- ina. Havi eg verið skeptisk- ur, so man tað hava verið tann dagin, vit við eini russiskari Turbulev trans- portmaskinu skuldu flytast frá Georgia til Russlands, men eisini hetta komu vit livandi frá. Hevndarhugurin, sum sær út til at hava útviklað seg til eina reina krossferð móti Atlantsflog gevur tær tað óhugnaligu kensluna av, at um tað syndarliga óhapp skuldi hent, at Atlantsflog misti eitt av sínum flogfør- um, so bleiv dansur og gleðisrómur uppi hjá mis- sionerinum. Míni ráð, Dear John, steðga áganginum áðrenn tú tekur so stóran skaða, at professionell hjálp verður neyðug. Tað er bert í tínum tvistaða heilaspuna, at ótti fyri at flúgva við Atlants- flog finst. Vit onnur hava ongan trupulleika í so máta, ikki annað enn vanliga spenningin, sum tað nú einaferð er at flúgva. Og trúgv mær, flogfarið hjá Atlantic Airways kemur neyvan nakrantíð at flúgva so høgt, at missionerar skulu føla seg hóttar. Vón- andi koma tey heldur ikki at flúgva so nær runudýk- inum, at tey renna seg í mylhamska afturendan. Havandi í huga avmark- aða kunnleikan um flúgv- ing verður frá mínari síðu ikki skrivað meira um hetta mál. Tað eru eftirhondini mong ár síðani, at vit í her Føroyum høvdu eitt lívligt og seriøst orðaskifti um orkuspurningin. Sum tey, ið eru tilkomin, iva- leyst minnast, vóru atfinningar setta fram móti SEV og móti orkupolitikkinum hjá hesum stovni. Mong funnust at teimum útbyggingarætlanum, sum snúu seg bara um vatnorkuna. Ikki soleiðis at skilja, at funnist varð at vatnorku í sjálvum sær, men heldur varð funnist at teimum ítøkiligu ætlanunum hjá SEV. Hildið var heilt einfalt, at hesar útbyggingar fóru alt ov illa við náttúruni og víst varð á, at aðrir vatnorkumøguleikar vóru, enn tær ætlanir, ið SEV vildi fremja. Eitt nú varð víst á, at farast kundi longur upp í hæddina eftir vatn- inum. Hetta var ein loysn, sum vildi havt gjørt tað møguligt at varðveita eitt nú áirnar í Eysturoynni, sum nú eru mestsum horvnar. Eisini varð víst á upplagda møguleikan í vindorkuni. Sum øllum kunnugt kveistraði SEV øll alternativ uppskot av borðinum og trumfaði sína ætlan ígjøgnum, og føroyska náttúran gjørdist munandi fátækari. Ein av teimum, sum var mest virkin innan orða- skiftið um orkupolitikk, var verkfrøðingurin og hugsjónarmaðurin Tormóður Dahl, sáli. Við síni stóru vitan, sínum visiónum og sínum dirvi at ganga móti almenna streyminum stríddist Tor- móður Dahl fyri skilagóðum loysnum og fyri ein- um skilagóðum og ábyrgdarfullum orkupolitikki. Hann vísti á møguleikar fyri vatnorku, ið ikki skemdu og týndu náttúruvøkur øki sum t.d. Eiðis- vatn. Og hann vísti á vindorkuna. Sum so ofta í søguni fáa tey rætt, sum ganga ímóti tí viðtikna og tí frammanundan givna. Tormóður hevði rætt í øllum, sum hann bar fram um føroyskan orku- politikk. Prógvini hava vit beint nú í hesum døg- um við teimum vindmyllum, sum nú fara at fram- leiða streym til føroyska orkukervið. Ein mylla stendur á Eystnesi. Hana hava vit ikki hoyrt nógv um, síðan hon varð sett upp. Tað tyk- ist, sum hon ongan góðan hevur. Kortini hevur hendan mylla framleitt streym nátt og dag í fleiri ár. Og nú hava so vestmenningar við bóndanum og flogskiparanum Johan í Niðristovu á odda av álvara gjørt hol í sjógvin við eini verkætlan við vindmyllum Uppi á Mýrunum. Hetta er einn djørv og váðafull roynd, men alt bendir á, at royndin fer at eydnast. Tað er at vóna og ynskja. Tað er upp á tíðina, at vit av álvara fara at hugsa um aðrar varandi orkukeldur enn vatn. Vindorkan hevur alla tíðina verið eitt seriøst alternativ. Tøkn- in á hesum øki tykist nú so nógv ment, at eingin umbering er fyri ikki at troyta hesa keldu. Eisini eiga vit av álvara aftur at fara at umhugsa, hvussu vit best troyta vatnorkuna uttan at skaða náttúr- una. DAGSINS MEINING Sosialurin Vindorkan Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Fingið Atlantsflog í rangastrupan! Hans Birgir Hansen Dupultmoralur og hýklarí føroyinga er ikki bert gald- andi politikarar, men føroy- ingar í síni heild, ið ikki liva og virka í náttúligum, menniskjaligum, moralsk- um, etiskum nærumhvørvi. Tað, at føroyingar eru komn- ir ov langt avsíðis frá áður- nevndu fyribrigdum, kemst av fremmandari heilavask- an og indoktrineran av sinna- lagnum hjá øllum, heilt frá børnum til fólkapensjónistar. Tað hevði sømt seg øllum føroyingum at slept øllum dupultmorali og hýklaríið, ið ikki er nøkrum til sóma – eg hugsið um ta dupultu tilveruna við hjámaka við síðuna av tí maka, ein hev- ur í dag. Tað hevði verið frægari at hava ein hugburð! Hvar er ein fyri og ímóti? Og hvønn politik vil ein reka og byggja sína støðutakan á? Fyri mítt viðkomandi, byggir ein á áðurnevndu fyribrigdir. Øll eiga eisini at gevast við allari hýklan og sleikjan fyri teimum ráð- andi, ið skulu læra at standa á egnum beinum eins og føroyingar í síni heild. Duga øll, ið lesa føroysku bløðini, at skilja tað? Tað eru somuleiðis føroy- ingar, ið bedraga og snýta onnur við at vera óheiðurlig og óreiðilig við atliti til peningaviðurskifti, og at vera óseriøs og ómotiverað við at lata sum einki. Nógvir føroyingar eru, ikki tað konufólk ella mann- fólk, sum tey geva seg út fyri at vera í gerandislív- inum. Ein kennir muruna í øllum tí, ið ein dagliga stríðist við í Havnini í dag. Hesi seinastu árini, havi eg fingið at sæð hvat ring samvitska førir við sær. Eisini havi eg sæð, at alt ikki spælir so væl av hjá øllum, ið bukka undir ov stórum trýsti. Hetta hevur fingið fleiri at beina fyri sær í Havn. Eg havi »in- side« vitan, forstáilsi, tilvit- an um mannakroppin og dagliga mannalívið. Hetta greiðir ein frá í túsundtals lesarabrøvum, aftaná daglig- an lesna, granskin og av royndum, ið ein hevur upp- livað. Eg havi áður, í túsundtals lesarabrøvum, gjørt øll dag- lig fyribrigdi, ið eyðkenna øll ættarlið av føroyingum, ið genera og provokera hvønn dag og hvørt kvøld í Havn- ini. Eg havi fingið avbygdar og býarfólki at avdúka seg persónliga í tí dagliga ger- andislívinum og sýna mær teirra býttleika og svaglig- heit. Eg skal framhaldandi klæða øll úr inn á kropp og sál, ið ikki eru á røttu síð- uni viðvíkjandi lóg, landa- skili, politikviðtøku, ferðslu- og rúsdrekkalóg. Óheft/heft at øllum felags- skapum, klubbu og trúarsam- komum finna vit ættarlið, við eyðkendum dupultmorali og hýklaríið føroyinga. Inn- an fyri øll tey væl etabler- aðu harkaliðini í Føroyum sæst tað. Tað vil siga, at øll, ið fáa av grovfílini frá mær í øll- um tí dagliga kjaki og í les- arabrøvum í føroyskum bløð- um, mugu vakna úr sínum søta »Tornurósudreymi« kring landi og í Havnini dagliga. Dupultmoralur og hýklarí føroyinga VIÐMERKINGAR Heini Joensen Næstformaður í Starvsmannafelagnum Seinasta hálva árið hava vit verið vitni til ætlaðan leik, við Føroya Arbeiðsgevara- felag sum leikstjóra, og Bjarna Djuurholm sum íspegil. Byrjað verður við, at Vinnuhúsið nýtir alla orku, at geva arbeiðarafeløg- unum fulla ábyrgd av verk- fallinum. Síðani verður trúttað niður í fólk, at Før- oyar hava heimsmet í verk- føllum. Um somu tíð verd- ur Gallup biðið um at gera eina onkisigandi og vill- leiðandi kanning. Meðan hettar gongur fyri seg, verður fulltrúði hjá Bjarna settur at grava gomlu umsettu donsku lóg- ina um arbeiðsmarknaðin fram aftur. Síðan trýnur Bjarni fram á pallin. Í bestu summarferiutíð verða brøv send út, tí nú skal skil koma á arbeiðsmarknaðin. Og tá samfelagið er við at vakna úr summardvalanum, er klárt hjá Bjarna at fara í hernað. Bjarni! Ikki sørt, at sátt- málapartarnir smírdust, tá vit í einum steðgi í samráð- ingunum, hoyrdu teg í loft- miðlunum skíra skipanina á danska arbeiðsmarknað- inum verandi av heimsins bestu. Ikki minni, tá tú al- faðirliga greiddi okkum frá, at sjálvt Starvsmannafelag- ið at enda fer at ynskja hesa donsku lóg vælkomna. Ringt var tó, at halda látr- inum aftur, tá eg seinni las samrøðu tína vid Dimma- lætting fríggjadagin. Har tú greiður frá, at sjálvandi varð tað tú í legði uppskotið um fastan gerðarætt og semingslóg fram, tí tú hevði so sera gott innlit í júst hesum málinum. Seinni tagnaði láturin tó. Í gjøgnumgongdini av tín- um arbeiði at gera skipanir á arbeiðsmarknaðinum, sig- ur tú: »Ein nevnd var longu sett í 1998 at arbeiða vid hesum máli, men har spurdist einki burturúr, tí kjakið bleiv, um málið um ein gerðarætt skuldi snúgva seg um lóggeving ella um av- talur. Og so var tað spurn- ingurin um fundarsamsýn- ing. Aftur í 2000 var ein nevnd sett um at gera eina nevndarsamtykt. Men held- ur ikki tá bar til, og Starvs- mannafelagið møtti illa upp til fundirnar, sigur Bjarni Djurholm. Og sum ikki einaferð, tók ósemja seg upp um arbeiðið umframt afturvendandi kjakið um fundarsamsýning«. Her fert tú ikki bara lætt um sannleikan, hettar er ein stór, loddrøtt lygn úr enda í annan. Tann fyrra nevndin fra 1998 skal eg ikki svara fyri, Starvsmannafelagið átti ikki umboðið í arbeiðs- bólkinum. Men í seinnu nevndini umboðaði eg al- menna arbeidsmarknaðin. Hildin var 1 fundur, Bjarni Djurholm, ein. Fundurin varð hildin á tínum kontóri í Tinganesi. Møtt vóru Vígdis Johannesen, umboð- andi privata arbeiðsmarkn- aðin, eg sjálvur og full- trúðin, tú hevdi sett. Hvørki almennu ella privatu ar- beiðsgevaraumboðini møttu. Fundurin var tí óformligur og tú var eisini við í kjak- inum. Hettar, hóast ætlanin ikki var, at tú skuldi vera á fundi. Síðani hava vit hvørki hoyrt orð ella eið. Burtur- sæð frá, at fulltrúðin, onkuntíð eg havi hitt hann, hevur havt á munni, at vit áttu at savna nevndina aftur. Á fundinum greiddi eg tær frá um danska arbeiðs- marknaðin: At danska arbeiðsmarkn- aðarskipanin vard grunn- løgd við høvuðsavtaluni í 1899, og at allar lógir um gerðarætt, arbeiðsrætt og seming aftaná tað eru gjørdar eftir semju millum partarnar. Tað er tað ser- staka við donsku skipanini, harra Bjarni Djurholm, ið tú sigur vera heimsins bestu. At partarnir sjálvir avgerða spælireglur, sum teir tískil kenna sum sínar egnu. Tí greiddi eg tær eisini frá, at Starvsmannafelagið onki hevði ímóti nýhugsan á arbeidsmarknaðinum, men skuldu samráðingar um tað takast upp, mátti okkara sáttmálapartur, ið landstýr- ið hevur valt at vera Fíggj- armálastýrið, taka spurn- ingin upp við okkum. Tað eru ikki bara vit, ið hava greitt tær frá hesum. Eisini umboð fyri Dansk Industri greiddi tær frá, á fundi í Vinnuhúsið, minnist meg rætt, stóð fyri á Hotel Føroyum, at »Den danske model kan ikke kopieres«, nevniliga tí hon er grundað á avtalu millum partarnar. Sama hevur umboð fyri LO sagt frá í samrøðu við eitt av bløðunum í summar. Hví trongir tad ikki inn? Tá partarnir eru samdir um spælireglur, skulu vit boða tær frá, og sídan skalt tú sleppa at smíða lógir. Markháttligt allíkavæl, at sitandi samgonga í hesum Ulla Bøje´tíðum, og tosi um samráðingar millum javnbjóðis partar aftur eru frammi, ikki skal fata hett- ar. Hví skal Bjarni Djur- holm og hansara umsiting kroysta lógir í høvdi á okk- um? Hevur nakar av teimun roynt arbeiðsmarknaðar- samráðingar áður? Og hvar skal følingin av, hvørjar loysnirnar eru, koma frá? Øll vit, ið hava roynt sam- ráðingar við Føroya Ar- beiðsgevarafelag, vita, at talan ikki er um veru-ligar samráðingar. Allar reguler- ingar í sáttmálanum skullu takast burtur, tí arbeiðsgev- arin sjálvur er bestur at stýra tí, og lønin skal vera so lág sum møguligt, tí tey flestu fáa meiri allíkavæl. Restin verður litið upp í hendurnar á semingsstovnin. Sjálvt undir verkfallinum í vár nýtti Vinnuhúsið hett- ar. Um tad er so, at tey flestu fáa meiri enn minstu- løn, hví í Harrans navn skal samfelagið trælabindast í einum verkfalli í fleiri vik- ur? Kundi semja ikki funn- ist, áðrenn komið var so langt? Og hví varð verkfallið longt við heilum síðum í bløðunum við manipuler- andi útspillingunum, bert fyri at trýsta politiska myndugleikan upp í spæli. Svarið liggur helst í sið- venjuni hjá arbeiðsgevar- unum. Teir eru ikki vanir at klára seg sjálvar. Hóast bæði teir og politikkarnir reypa av, at stuðulin til vinnuna endaliga er avtikin, so er einasta vend, at har vit fyrr stuðlaðu yvir skattin, skal lønarafturhald nú verða okkara stuðul. Til tað skulu teir eisini stuðlast til samráðingarnar. Skal skipanin á arbeiðs- marknaðinum nútíðarger- ast, er neyðugt, at Vinnu- húsið kemur til samráðing- arborið. Men treytin er eyð- sýnd. Politiski mynduleikin noyðist eina ferð med alla at gera teimun greitt, at samráðingarnar á arbeiðs- marknaðinum noyðast teir at klára sjálvir. Ikki fyrr enn teir hava fingið fatan av tí, kunnu partarnir fara í gongd við veruliga at skipa arbeiðsmarknaðin av nýggjum. Tí í seinasta enda ynskir ongin hvørki verk- bann ella verkfall. Men tað krevur, at tveir javnbjóðis partar setast yvirav hvørj- um øðrum. Umframt hetta krevst, at partarnir hava álit á hvørj- um øðrum og ikki minst at trúvirði er til staðar. At framleida villeidandi statistik fremur ikki trú- virði. At Vinnuhúsið nýtir stóra orku, at umseta mein- ingina hjá Dansk Arbejds- giverforening, er teirra borð. Men harfrá, at endur- geva villeiðandi hagtøl og gera skeivar útrokningar fyri at føroyska tilfarið, fremur ikki trúvirði. At DA heldur tað vera ein funnan fress, at hagtøl fyri verkføll skullu leggjast fyri 4 ár, har størsta verkfallið í ártíggjur í Danmark av »tilvild« ligg- ur innanfyri mugu danir strýðast um. Men at Vinnu- húsið atfinningarleyst um- setur hettar til føroysk viðurskifti beinleiðis eitrar orðaskifti. Tað hevur lukkast væl, at geva føroyingum tað fatan, at hvørja fer samráðingar eru, endar tað í verkfallið. Men hví hava hesi verkføll- ini verið. Fyrst og fremst er tað grundað á manglandi álitið og trúvirði millum partarnar. Tað byrjaði við eini greiðari avtalu millum partarnar, at løntakarin á al- menna arbeiðsmarknað- inum skuldi fara 10% niður í løn í eitt 10 mánaðar skeið, til at hjálpa uppá tað vanlukku støðu vinnulívið hevði ført okkum í. Henda semja varð greitt brotin, og avleiðingarnar sóðu vit fram til verkfallið í 1999. Privati arbeiðarafeløgini høvdu somu positivu med- ferð. Hóast ongin ábyrgd kundi leggjast á teirra herð- ar, nýtti Vinnuhúsið teirra vælvild til at fanga tey við buksunum niðri. Ongantíð hevur Vinnuhúsið almanna- kunngjørt, at lønargongdin øll hesi árini hevur ligið um 4% í grannalondunum hvørt einasta ár. Skulu vit hava nakað statistiskt tilfar, so skulu vit hyggja 30 ár aftur í tíðina, og hetta hevði víst, at føroyski arbeiðs- marknaðurin er serstakliga friðarligur. Tað, Bjarni Djurholm er í holt við, fremur misálit og harvið stríð, trýst elvir til móttrýst. Er tað veruliga tað tit ynskja. At enda Bjarni, eini vinarráð. At tú hevur polit- iskar ambitiónir, lýsur av tær, serstakliga við tíni mark- leysu markeringstrongd. Vandin liggur tó í, at mussaskøði tekur yvirhond, har høvdið og heimaarbeiði sjáldan fylgja við. Sovorðn- ir politikkarar verða ofta døgnflugur. Teir, ið standa eftir, tosa lítið, gera sítt heimaarbeiði, og lata eftir- tíðina døma um, nakað kom burturúr. Og sum seinasta við- merking í hesi umbering, so kemur onki svar frá okk- um, áðrenn hoyringsfreist- in er runnin. Orsøkin er einføld. Títt trúvirði er far- ið. Sum tú veist, er hettar eisini orsøkin til, at minist- arar í øðrum londum noyð- ast frá, tá teir tríva til lygn- ina í almenna orðaskift- inum. Ein landstýrismaður uttan trúvirði eigur ikki at vera nakar savnaðargripur. Skipaðan arbeiðsmarknað? Eg las vid undran eina grein í »Politiken«, skrivað av bladmanninum Mort- en Rubin, um frumfram- førsluna av filminum um loysingarsamráðingar- nar, sum endaðu í einum runudíki. Politiken hevði ikki pláss, men innihald- ið roynir at rætta nakrar misskiljingar og taka luftina úr nøkrum myt- um. Tí biði eg innivist fyri hesum orðum í Sosi- alinum. Rolf Guttesen Under overskriften »Kongen af Færøerne« serverede Politiken mandag 18. au- gust en artikel af Morten Rubin. Det drejer sig om Ulla Boje Rasmussens film »Færøerne.dk«, der hand- ler om Landsstyrets for- handlinger med Regering- en om løsrivelse. Men ar- tiklen fokuserer alligevel mest på Vicelagmand Hoy- dals gøren og laden denne aften. Det er ikke småting af superlativer og svulstige sammenligninger Rubin kommer med, når denne nationalistiske vicelagmand skal beskrives. »Selv- stændighedsdrømmen lyser i hans øjne«, »Færøernes Tony Blair«, »urystelig, nærmest religiøs tro på egne evner«. Vicelagmand Hoydal er en velbegavet, arbejdsom ung politiker, som især har udmærket sig ved altid at finde et eller andet positivt, reelt eller ej, i de mange tilbageslag, han har været ude for. Måske har netop hans ar- bejdsomhed og iver taget pusten fra mange »gamle« politikere. Man skal huske, at Løs- rivelsespartiet kun har op- bakning af 20-25% af vælgerne. Af Rubins artik- el kunne man få det ind- tryk, at færinger er enige om en fælles kurs mod løs- rivelse. Det er slet ikke til- fældet. »Selvstændighed er et emne, færinger har talt om i et århundrede«. Hvis der havde stået »selvstyre« havde det været delvis rigtigt. Der gives ingen an- tydning af at ca. halvdelen af befolkningen ikke har ønsket selvstændighed eller løsrivelse. Men alle ønsker i dag mere selv- styre. Kan økonomien klare det, er man rede til at overtage flere ansvarsom- råder. Men det er ikke lig med støtte til Hoydals løs- rivelsesiver. Rasmussens film siges at »understrege Danmarks rolle som ufølsom koloni- magt«. Men Færøerne har aldrig været en koloni, hverken formelt eller reelt. Da grundloven skulle skriv- es i 1849, betragtedes Is- land og Færøerne som nordiske broderfolk, med- ens Grønland og de Vest- indiske Øer var kolonier. Færøerne er i det store og hele blevet behandlet mildt og nænsomt. Der har i høj grad været taget hensyn til færøske ønsker, hvis fær- ingerne ellers kunne blive enige. Danmark har jo været en mærkelig »kolonimagt«, som har støttet udvikling- en af øerne frem til et vel- fungerende samfund. Al- ligevel er det blevet en myte, at bloktilskuddet ødelæggert den færøske økonomi. Hvis den fær- øske økonomi i 80-erne udviklede sig uheldigt, var ikke bloktilskuddets skyld, men kortsynede, konflikt- sky færøske politikere, der forvaltede de mange penge på en horribel måde. En ordentlig forvaltning af bloktilskuddet vil selv- følgelig kunne skabe større samfundsmæssig rigdom. Men jeg glæder mig til filmen. Unødig bukken og skraben VIÐMERKINGAR C M Y K 11 10