fríggjadagur 19. september 2003síða 9

16 Nr. 178 - 20. september 2003 Nr. 178 - 20. september 2003 17 Vilja kanna møguleikan at gera tunnil undir Havnini Í næstu viku verður uppskot lagt fyri Løg- tingið um at gera tunnil samanbinda Hvítanesvegin og Oyggjarvegin við tunli undir Havnini ØÐRVÍSI VEGAGERÐ Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Møguleikin at gera tunnil undir Hoyvíkshagan í Havn, eigur at verða kann- aður. Tað halda tey bæði, Katrin Dahl Jakobsen og Kristian Magnussen, úr javnaðarflokkinum. Mikudagin fara tey at leggja uppskot fyri Løg- tingið um at heita á lands- stýrið um at kanna møgu- leikarnar fyri, hvussu inn- koyringarvegurin til Havnar av Hvítanesvegnum kann gerast. Hesar kanningarnar skulu lýsa fyrimunirnar og vansarnar við ymsum møguleikum, tá ið dentur verður lagdur á samferðslu- viðurskifti, fíggjarlig-, mentanarlig-, umhvørvis- lig- og sosial viðurskifti. Tá ið málið er kannað, skal Landsstýrið skriva eina frágreiðing um málið og leggja hana fyri Løg- tingið. Tað, sum liggur í hesum er, at tey vilja kanna um tað ikki ber til at leggja vegin úr Hvbítanesvegnum í Oyggjarvegin, ella ein part av honum í ein tunnil, heldur enn at gera vanligan veg alt strekkið. Góður hugburður steðgar í Havn Katrin Dahl Jakobsen sigur, at tá ið Kollafjarðartunnilin varð gjørdur, kom Hvíta- nesvegurin at gerast høv- uðsvegurin til og úr Havnini. – Í eini 20 ár hevur ein ætlan verið í umbuna fyri at gera ein ytri ringveg um Havnina, úr Hvítanesvegn- um í Oyggjarvegin, fyri at bilar skulu fáa fleiri møgu- leikar at koyra oman í Havnina, alt eftir, hvar teir skulu. – Síðani er nógv hent á samferðsluøkinum. Tunnil er gjørdur vestur í Vágar og nú verður tunnil gjørdur til Klaksvíkar. Katrin Dahl Jakobsen sigur, at Ongastaðni í land- inum er so nógv fersðla eft- ir einum landsvegi sum eftir Hvítanesvegnum og sum gongdin er, kann ikki væntast annað enn at ferðslan fer at verða mun- andi økt, so hvørt sum oyggjarnar verða bundnar saman og samferðslukervið annars, batnar. Hon vísir eisini á, at í sambandi við Norðoyar- tunnilin, verður tosað um at gera tunnil undir Leirvíkar bygd. – Alt hetta vísir, at í sambandi við samferðslu, verður meiri og meiri hugs- að um, hvussu alt ferðslu- kervið kann skipast sum eitt samanhangandi net, til so lítlan ampa sum gjørligt, bæði fyri nattúru og fólk annars. Men hon sigur, at tvíverri steðgar hesin hugburður í Havnini . Katrin Dahl Jacobsen sigur, at ætlaði vegurin úr Hvítanesi í Oyggjarvegin er mettur at kosta 65-70 milliónir. – Hetta er nógvur pening fyri eina loysn, sum als ikki er nøktandi og sum enn minni hoyrir nútíðini til. Hon sigur, at í veruleik- anum kemur hesin ringveg- urin at liggja í bygdum øki, í hvussu so er, heilt skjótt, tí Havnin veksur alla tíðina. Og verður hesin vegurin gjørdur, kemur Havnin at verða innistongd í allar ævir av einum rinvegi. – Endamálið við hesum vegastrekkinum, var at leggja ein ringveg uttanum bygt øki, tí verður hetta nevnt ein ytri ringvegur. Men tað er ikki rætt. Hetta verður ikki nakar ytri ringvegur, ti hann kemur at ganga mitt ígjøgnum bygt øki sigur Katrin Dahl Jakobsen. Avleiðingin verður eisini, at ein stórur partur av teimum traðum, sum eru eftir í Havn, verða lagdar undir asfalt. – Tí halda vit, at møgu- leikinfyri tunli eigur at verða kannaður, áðrenn spakin verður settur í,sigur Katrin Dahl Jakobsen. Nú verður farið undir arbeiðið at byggja nýggjan miðnáms- skúla í Suðuroy. Skúl- in verður liðugur á sumri 2006 SKÚLABYGGING Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Hósdagurin 18.september 2003 var ein søguligure dagur - bæði fyri Annitu á Fríðriksmørk, landsstýris- kvinnu í mentamálum, og fyri alla Suðuroynna. Hendan illsliga heyst- ardagin var tað fallið henni í lut at loysa fyrsta flagið til nýggja miðnámsskúlan, sum skal byggjast í Suður- oynni. Hetta er fyrstu ferð í mannaminni, at so stór al- menn bygging er í Suðuroynni. Hetta var sam- stundis fyrsta almenna upp- gávan hjá nýtilnevndu landsstýriskvinnuni í mentamálum og tí kann ikki sigast annað enn at hetta er bæði ein søgulig hending og ein stór- hending. Og tað vóru tað mong sum hildu, tí rættiliga fitt av fólki var komið saman á fløtuni vesturi á Hamrabøi, har skúlin skal byggjast. Ein vitanar og mentanardepil Áðrenn Annita á Fríðriks- mørk loysti fyrsta flagið við tí silvurlagda hakanum frá Tórgerð Suðuroy, segði hon, at við einum nýggjum skúla verða fortreytir skapt- ar fyri trivnaði og menning í Suðuroynni. Hon segði, at hetta verð- ur mest framkomni mið- námsskúli í landinum og at við hesum skúla, fekk Suð- uroyggin ein stoltleika, sum fer at ávirka samfelagið tann góða vegin. Hon nevndi eisini, at skúlin verður bygdur eftir uppskotinum, sum vann fyrstu virðisløn í eini arki- tektakapping. – Sostatt hava vit víst, at í hesum føri vildu vit hava tað besta. Men umframt at vera skúli, har tað ber til at hava framkomna undirvísing, verður hetta eisini sam- komuhøll, har tað ber til at hava sjónleik, konsertir, fundarvirksemi og onnur mentanarlig tiltøk. Men í bygninginum verður eisini eitt sera framkomið megin- bókasavn fyri alla Suður- oynna – Hetta verður ein vitan- ardepil og ein mentanar- depil fyri alla Suðuroynna, har fyrst og fremst næm- ingarnir, men eisini suður- oyingar annars, eru saman at hvessa sær vitið. – Hetta er eitt stað, sum hevur til endamál at fáa fólk at ivast, at hugsa og sum verður bygt við víð- skygni og hetta er eitt ein- dømi í føroyskari skúla- bygging. Hon helt eisini, at tað er hugaligt, at fólk trúgva uppá, at samfelagið verður ment í síni heild, tá ið lokalir upplýsingar- og útbúv- ingarmøguleikar mennast. Hon nevndi eisini, hvønn týdning upplýsing hevur. – Bara vitan kann gera fólk før fyri at meta um umheimin við kritiskum og kannandi eygum. – Við at styrkja møgu- leikarnar fyri upplýsing og útbúgving, eru vit eisini við til at styrkja fólkaræðið, segði Annita á Fríðriks- mørk. – Vitan er lykilin til fram- burð og menning og meiri vit vita, betri eru vit før fyri at átaka okkum tær ókendu avbjóðingarnar, sum eru fyri framman so at vit vera før fyri, ikki bara at yvir- liva, men at liva. Jógvan Krosslá, borgar- stjóri í Vági læt ongan iva verða um, at hetta var ein stór løta fyri Suðuroynna og hann vísti á, at sum er, húsast skúlin undir sera trongum umstøðum. Hann vísti, at hetta er eitt sera framkomið byggiverk, sum bæði í útsjónd og innihaldi brýtur upp úr nýggjum. – Eiði í Vági er eitt søguligt pláss, sum hevur verið karmur um nógva ymsa mentan. Her er nógv velt upp ígjøgnum tíðirnar, her róði vágbingar út, á Vatninum hava fólk stutt- leika sær á skoytum og á sparkarum tá ið tað frysti og hvønn dag gongur riðil av fólki framvið á veg vest- ur á fótbóltsvøllin og VB húsið. – Og nú verður so enn ein velta velt, segði Borgar- stjórin í Vági. Liðugur í 2006 Og nú tað fyrsta flagið er loyst, verður farið at grava út. Tilboðini uppá útgrevst- urin eru við at koma inn og um ein mánaða byrjar út- grevsturin. Næsta summar, ella næsta heyst verður sjálvt arbeiðið at byggja skúlan, boðið út, sigur Claus Reis- trup á Mentamálaráðnum. Hann sigur, at eftir ætlan- ini, verður skúlin liðugur at taka i nýtslu á sumri 2006. Skúlin kann hýsa 150 næmingum og hann kostar einar 45 milliónir. Men aft- urat tí skal eitt meginbóka- savn fyri Suðuroynna ger- ast á skúlanum og tað kost- ar góðar fimm milliónir aft- urat, so tilsamans er talan um eina bygging upp á góðar 50 milliónir. Tilsamans verður húsið 2800 fermetrar stórt. Av teimum verður sjálvur skúlin 2100 fermetrar og Meginbókasavnið verður 700 fermetrar. Ein søgulig hending fyri Annitu og alla Suðuroynna – Vitan er lykilin til framburð og menning og meiri vit vita, betri eru vit før fyri at átaka okkum tær ókendu avbjóðingarnar, sum eru fyri framman so at vit vera før fyri, ikki bara at yvirliva, men at liva,segði Annita á Fríðriksmørk, tá ið hon loysti fyrsta flagið til nýggja miðnámsskúlan í Suðuroy - Hetta er eitt stórt tiltak, og nógv viður- skifti skulu fáast uppá pláss, men vit eru fleiri um at taka tøkini. Vit ganga øll við lív og sál upp í, at alt er komið uppá pláss, tá ið messan letur upp. Birgir Poulsen, stig- takari, sigur, at fyri- reikingarnar soleiðis eru meira eitt spæl enn ein byrða VØRUMESSAN 2003 Vilmund Jacobsen - Firmaið Marknaðarføring, sum skipar fyri Vørumess- uni, er faktiskt ein familju- fyritøka, sigur Birgir Poul- sen, tá ið vit spyrja hann, hvør hjálpir honum at fyri- reika og skipa fyri tí stóra tiltaki, sum ein slík sølu- stevna er. Hann sigur, at tað er hann sjálvur, konan, Lis, teirra trý børn og tveir versynir, sum standa fyri meginpart- inum av tí praktiska, nú sætta Vørumessan í røðini fer av bakkastokki fríggja- morgunin. Eitt spæl… Spurdur, um hetta ikki er eitt stórt tak, sigur stigtak- arin: - Jú, hetta er eitt stórt tiltak, og nógv viðurskifti skulu fáast uppá pláss, men vit eru fleiri um at taka hesi tøkini. Vit ganga øll við lív og sál upp í, at alt er komið uppá pláss, tá ið messan letur upp. Birgir sigur, at fyrireik- ingarnar soleiðis eru meira eitt spæl enn ein byrða. - Vit hava Dekostovuna, sum tekur sær av bása- skipanini, og onkur fram- sýnari keypir sær eisini serstaka hjálp til sín bás. Hann sigur, at tá ið øll familjan er í gongd og hjálpir til, er ikki neyðugt við nakrari serligari hjálp aftrat. - Í gongini verður mót- tøkubásurin, sum verður mannaður við trimum fólk- um, tá ið messan er opin. Aftrat hesum verða trý fólk í høllini at vera framsýnar- unum til hjálpar. Øll hesum taka vit okkum av sjálvi, sigur Birgir. Starvast hjá Merko Dagliga arbeiði hjá honum er á Merko, har hann virkar sum stjóri og samskipari. Skrivstovan er í ovaru hæddini í bygninginum á Toftum, har handilin hjá Pidda er. - Eg taki mær serliga av tilboðunum, sum handl- arnir kring landið hava og í ein ávisan mun av inn- keypi. Annars keypa handl- arnir allar tær dagligu vør- urnar sjálvir. Birgir sigur, at Merko er ein føroysk fyritøka ella handilsketa, sum 9 miðal- stórir handlar eiga. - Vit handla nógv við føroyskar heilsølur, sum í nógvum førum eru kapp- ingarførar. Ein av útlendsku leverandørunum, sum Merko eisini keypir nógvar vørur frá, er Edeka í Dan- mark. Útboð og kappingarføri Birgir Poulsen sigur, at útboðið verður størri og kappingarføri betur, tá ið keypt verður inn í felags- skapi. - Samstarvið ger, at vit kunnu keypa inn á nøku- lunda sama støði, sum teir stóru handlarnir í Føroyum, sigur hann. Tað eru næstan 20 ár, síðan upsaprísurin hevur verið so vána- ligur sum í ár. - Gomlu Kuba-trol- ararnir koyra við "reyðum" tølum og tey nýggju, Bakur og Stelkur, geva heldur einki yvirskot sum er, sigur Ragnar Olsen, sum starvast hjá P/F Beta. Hann heldur tó, at ábendingar eru um, at upsaprísurin hevur hug at "lætta" sær eitt sindur nú í heyst FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Tað gongur ikki væl hjá partrolarunum, sum veiða upsa. Prísurin í ár hevur verið so lágur, sum hann ikki hevur verið í næstan 20 ár. Vit skulu nevniliga heilt aftur til 1984 fyri at finna líka lágar miðalprísir á upsa sum teir, vit hava havt í ár. Haraftrat kemur, at upsin í dag er ein nógv størri partur av veiðini hjá hesum trolarum, enn hann var í 1984. Miðalprísur: 3,59 Ragnar Olsen, sum starvast hjá P/F Beta, sigur, at mið- alprísurin á upsa higartil í ár hevur verið 3,59 kr. fyri kilo. - Hetta er galdandi fyri upsan, sum skipini hjá okk- um hava fiskað í ár, sigur hann. Ragnar vísir á, at vit skulu heilt aftur til 1984 fyri at finna ein lægri miðalprís á upsa. Í 1984 var miðalprísurin nevniliga 3,41 kr. fyri kilo. P/F Beta hevur rættiliga neyv veiði-og príshagtøl. - Í 1979 var miðalprísurin á upsa 2,59 kr. fyri kilo, og í 1980 var hann 3,16. Ragnar sigur, at eitt skifti í nítiárunum, árini 1993- 1994, var upsaprísurin eis- ini ógvuliga lágur; tá lá hann um 3,70 kr. fyri kilo. - Men vit skulu so næstan 20 ár aftur í tíðina fyri at finna so lágar miðalprísir sum higartil í ár, sigur hann. Størri partur Í 1979 og 1980, tá ið prís- irnir vóru í botni, var upsin eini 60% av veiðini hjá trolarunum. Árini 1993 og 1994, tá ið prísirnir eisini vóru sera lágir, taldi upsin 83-85% av veiðini. - Higartil í ár er parturin av upsa eini 85%, sigur hann. Ragnar vísir á, at góðu toskaárini, 1996 og 1997, fall upsin niður á stívliga 50% av veiðini, tí so nógvur toskur var at fáa á upsaleiðunum. - Besta upsaprísin fingu skipini í 1998; tá var miðal- prísurin 7,65 kr. fyri kilo, men hetta árið var heldur ikki so nógvur upsi at fáa, sigur hann. "Reyð" tøl… Ragnar ásannar, at tað hevur ikki gingið nakað serligt hjá Beta-skipunum higartil í ár, hann heldur, at vónir eru um, at tølini fara at rætta seg uppaftur, sum árið líður. - Men so skal eisini ein rættilig prísbroyting henda við upsanum, sigur hann. Teir gomlu Kuba-trolar- arnir hava koyrt við "reyð- um" tølum higartil í ár, meðan tey nýggju skipini hava klárað seg heldur betur. - Raksturin av teimum gomlu skipunum hevur givið hall, meðan tølini hjá teimum nýggju skipunum liggja á 0. Hallið hjá gomlu skipunum er tó ikki so stórt, men tað er har. Ragnar vísir á, at batar eru at hóma í upsaprísinum, nú heystið er komið, og hetta er eisini vanligt hesa tíðina av árinum. - So, hóast gongdin hevur verið heldur vánalig higartil í ár, vóna vit, at vit kortini hava "botnin" aftan fyri okkum, sigur hann. Til garantieftirlit Bert tríggir mánaðir eru eftir av árinum, og í hesum tíðarskeiði skulu nýggju Beta-skipini til garanti- eftirlit í minsta lagi 14 dagar. - Í løtuni verður arbeitt við, um eftirlitið kann gerast í Føroyum – ella, um neyðugt verður at fara til Spaniu við skipunum, har tey eru bygd. Ragnar Olsen sigur, at ætlanin er eisini at gera slengrikjølar undir skipini, tá ið tey fara til garanti- eftirlit, helst einaferð í november. - Verður eftirlitið gjørt í Spaniu, er greitt, at skipini verða úr vinnu í meira enn 14 dagar, sigur hann. At enda kunnu vit skoyta uppí, at upsaprísirnir hava verið serliga lágir í juni, juli og august. Birgir og familjan skipa fyri Vørumessuni Tað er Birgir Poulsen, konan Lis, børn og versynir, sum taka sær av øllum tí praktiska í sambandi við Vørumessuna Gomlu Kuba-trolararnir hava hall í ár Hósvíkar komm- una er biðin um al- ment innlit í sam- band við áheitan- ina, sum fólk í bygdini undirskriv- aðu og handaðu kommununi um samanlegging ATKVØÐA OG STRÍÐ Vilmund Jacobsen Líkt er ikki til, at stríðið, sum hevur tikið seg upp, hvørt Hósvíkar komm- una skal verða við í komandi Sunda komm- unu ella ikki, er av, hóast tvær fólkaatkvøður hava verið um málið. Á fyrru fólkaatkvøð- uni, sum var í mai, vóru 10 fleiri nei-sigarar enn ja-sigarar og á fólkaat- kvøðuni, sum var sein- asta leygardag, vóru 5 fleiri ja-sigarar enn nei- sigarar. Kortini vóru tveir nei-sigarar fleiri seinast enn á atkvøðu- greiðsluni í mai. Fólk undrast Sosialurin hevur frá álítandi keldum í Hósvík fingið at vita, at onkur teirra, sum ikki tekur undir við, at Hósvíkar kommuna fer uppí Sunda kommunu í løtuni, hevur biðið um og fingið alment innlit í, hvør skrivaði undir áheitanina á kommun- una um at fara uppí Sunda kommunu. - Vit skilja ikki enda- málið við hesum, og vit stúra fyri avleiðingun- um, nú nei-sigarar fáa útleverað nøvnini á øll- um teimum, sum heittu á Hósvíkar kommunu um at fara uppí eina kom- andi Sunda kommunu. Soleiðis siga fólk í Hósvík, sum hava vent sær til Sosialin. Jógvan váttar Sosialurin hevur vent sær til Jógvan Mørkøre, bygdarráðsformann í Hósvík, sum váttar, at biðið er um alment innlit í hesi viðurskifti, og at kommunan sambært fyrisitingarlógini hevur latið tilfarið av hondum. Hann hevur annars ongar viðmerkingar til málið. Í samrøðu við Sosialin í vikuni, segði Mikkjal Hansen, sum alment hevur givið til kennar, at hann ikki er fyri eini samanlegging í løtuni, at "bygdarsálin í Hósvík er knúst…" - Vit, sum søgdu ja at fara uppí eina komandi Sunda kommunu, spyrja nú okkum sjálvi, um bygdarsálin verður bygd uppaftur við at fara eftir okkum, sum atkvøddu fyri samanlegging. Fólk í Hósvík, sum hava vent sær til blaðið, spyrja og undrast yvir, hvat endamálið er við at biðja um nøvnini á teimum, sum skrivaðu undir. Alment innlit í undir- skriftirnar C M Y K 17 16