mikudagur 11. november 1998síða 4

4 tíðindablaðið SOS Nr. 214 — 11. NOVEMBER 1998 Helena Fríheim: £ Ohjálpi ndirmett sum menniskju - Í fjólmiðlunum og manna millum verða óhjálpin fólk, ; : 5 gomul, lamin og rørslutarnad, umrødd vanvirdandi og sum ein tungur bólkur, id eingin hevur orku til at taka sær av. Tað er at undirmeta hesi fólk, ið hava krav uppá virðing eins og øllum onnur, sigur Helena Friheim, úr TuRIÐ KJOØLBRO Javnan er umrøda av einum bolkin av borgar umrødan er negativ mini +, MINKANdI Tað heldur í øllum førum og vanvirðandi sum útskot, eingin vil hava Spurningurin er eisini, hvat slík umrøda sigur okkara børnum. Tey kunnu fáa eina mynd av, at hesi óhjálpnu ikki eru nakað felagnum Apopleksi-Afasi. Tað er ein orsek til, at hesi fólk gerast gomul og tí eiga vit at geva teimum ta bestu viðferð. Fólk eiga at spyrja seg sjálv, hvussu tað kennist at vera ein í hesum bólk- inum, ið má dúva uppá á eðrum, sigur He- 'riheim, sum sjálv verið lamin hevur yngr sum Eingin hjálp So at siga eingin hjálp er at heinta hjá hesum fólkum, tá ið sjúkraverkið hevur slept teimum. Tá ið tey koma heim av sjúkrahúsi ella venjingarheimi, verður tað álagt teimum avvarðandi at røkta hesi, sum eru rakt av einum og hverjum, ið ger tey óhjálpin Ofta er knappliga komin í ei stóðu, sum broytir teirra li so ómetaliga nógv. A sjúkra- húsinum fáa øll ta neyð- urviligu hjálpina, so mikið starvsfólkini, sum altíð eru hart fyrispent, megna. Men tá ið tey eru komin heim verða tey slept uppá fjall, eingin venjing stendur teim- um í boði ella viðlíkahald av vunna førleikanum. Tey mugu út at leita eftir hjálp sigur Helena Fríheim Hon setir spurnartekin við, hvussu nógv skal til fyri at myndugleikarnir vakna og geva hesum fólkum virðiligar og mannsømiligar sømdir hesi - Gomul og rørslutarnad mugu umrødast sum virdi- lig fólk, sum hava krav uppá tær bestu sømdir. Vit eiga at minnast, at hesin minni- lutabólkurin eru fólk, ið ikki sjálv megna at rópa upp og gera vart við, hvønn tørv tey hava. Ein góður sosialpoli- tikkur økir dygdina í einum samfelag. Við at geva gom!- um og rørslutarnadum betur kor verður arbeiðsmegin økt í samfelagnum. Hug- burðurin mótvegis gomlum og rørslutarnadum eigur at verða broyttur soleiðis, at tey kunnu varðveita sjálvs- kensluna og sjálvsvirðing- ina. Ein positivur hugburður mótvegis gomlum og rørslutarnadum økir um myndina av einum góðum samfelag fyri øll sum búgva her. At venda einum bólki í samfelagnum ryggin og látast sum at eingin tørvur er á rættari viðgerð og við- ferð, er ein skeivur máti at loysa stødur, sum fólk eru komin í. Vit mugu hava eitt samfelagskjak har ið tey raktu eru við. Við lamni fylgir avmarkadur møgu- leiki at flyta seg og ferðast stað úr stað. Eisini fylgja avmarkaðir møguleikar at fåa sett seg inn i ting og fylgja vid, hvat fer fram rundan um ein. Sostatt sleppur ein ikki sjálvur at gera av, hvørji fólk ein kem- ur saman við, sigur Helena Fríheim. Sum yngri var Helena Fríheim lamin. Í 14 ár hevur hon verið ítrivsvegleiðari og hon var ein teirra, ið tók stig til at stovna felagið Apopleksi-Afasi, ið er felagið hjá fólki, sum eru vorðin lamin. Mynd: Alvur Haraldsen. Matur i myndum: Gularotahjørtu, steiktar bananir og trøllaeyga til tvey Nú er hon her. Fyrsta føroyska barnakókibókin, ið gevur foreldr- um frålikt høvi at hugsa sær i køkinum saman vid børnum. Tur KJØLBRO Nú koma tær raplandi. Bøk- urnar, sum enda sum gåvur undir jólatrænum. Og hend- an Matur í myndum, ið er kókibók til tey smáu verður heilt vist ein av metseljar- unum í ár. Sigrid Dalsgaard, húsarhaldslærari, hevur skrivað. Hon hevur drúgvar royndir sum lærari í heim- kunnleika, bæði í fólkaskúl- anum og læraraskúlanum. Beinta Johannessen hevur teknað Bókadeild Føroya Lær- arafelags og Føroya Skúla- bókagrunnur hava givið bókina út. Hon er ødrvisi og stuttlig kókibók, har allar uppskriftirnar eru í litmynd- um við so lítið av teksti, sum gjørligt. Sum tá ið tú lesur teknisøgu. Flestum børnum dåmar væl at gera mat, uttan at tey vaksnu blanda seg ov nógv uppí, men tað kann vera trupult hjá teimum at lesa uppskriftirnar, serliga hjá teimum, ið ikki eru so roynd í lesikynstrinum. Men í hesi bókini eru uppskriftirnar einfaldar. Barnið skal bara fylgja myndatekstinum, ið er ógvuliga eyðskiltur. Ætl- anin við myndunum er eis- ini at geva børnum høvi at læra seg rætt arbeiðslag í køkinum. Fremst í bókini verður sagt frá, hvussu mát- að og vigað verður og hverjar reglur eiga at galda í einum køki. Millum upp- skriftirnar kunnu vit nevna: harukrás, sunnudagsgrýta, pitsabreyð, blakstampur, marengs, maisflykrukonfet, trøllaeyga og mangt, mangt annað. Hóast uppskriftirnar eru einfaldar, so er sjálvandi best, um onkur vaksin er saman við børnunum, tå ið tey fáast við t.d. bakarovn, kókandi løg ella heitt feitt. Matur í myndum, kóki- bókin til tey smáu kemur væl við, bæði heima við hús, á dagstovnum og ikki minst í skúlum, nú vit hava fingið nýggja lærugrein, handaverk og list, í 1. -7. flokki, har m.a. heimkunn- leiki er kravd lærugrein. Matur í myndum er 85 blaðsíður, innbundin og kostar 95 kr. í bókabúðun- um. MBM hevur stuðlað út- gávuni. Bókin er umbrotin og prentað á Dimmalætting, og Helge Justinussen hevur bundið inn. Bókin er ætlað børnum, men vaksin ið ikki eru so mdt køkinum kunnu eisini fåa gledi og gagn av ni.