fríggjadagur 3. februar 2012síða 47

nr. 15 · 3. februar 2012 15 VIKUSKIFTI Bandura, ið vísti á týdningin av, at barnið sleppur at menna eitt sokallað »self efficacy«, ið merkir, at børn mugu læra at trúgva uppá, at tey sjálv hava neyð­ugu førleikarnar til at megna ymiskar støður. – Um børn hava foreldur, ið støðugt tjekka, kontrollera og kanska ringja fyri at kanna hvat barnið ger, so signalera foreldrini eisini til barnið, at tað ikki klárar seg sjálvt. Tí kann barnið gera ta niðurstøðu, at »verðin er vandamikil og eg klári meg ikki«. Sambært Onnu Elisbeth er ikki vist, at hetta konsekvent gevur angist hjá barninum, men mangan verður angistin hildin við líka í einum slíkum um­hvørvi. Tí er eisini neyðugt, at tað verð­ur sett inn við viðgerð av sjálvum umhvørv­inum og ikki bert barninum sjálvum. At hjálpa foreldrunum til at hjálpa barninum Anna Elisabeth leggur dent á, at tað ikki er fyri at geva foreldrunum skyld­ ina, tá sagt verður, at umhvørvið eigur stóran part í bæði menning og viðgerð av angist. Endamálið er bert at vísa á, at eitt barn altíð má og skal skiljast sum partur av eini størri heild. Tað ber ikki til at skilja eitt barn ella viðgera tað indi­viduelt – ein má taka foreldrini við, tí tey eru sum oftast partur av trupul­ leikanum og koma mangan til at halda trupulleikan við líka - hóast hetta ikki er teirra ætlan. Tí eru tað eisini foreldrini, ið mugu hjálpa barninum við at koma úr angistini. Anna Elisabeth greiðir frá, at kogni­ tivi viðgerðarhátturin, ið tey arbeiddu út frá á universitetsklinikkini byrjar við, at børnini læra um angist og týdn­ ingin av, at tey útseta seg fyri júst tí, tey óttast – hetta fyri at síggja, at tað ikki er vanda­mikið. Hesa somu undirvísing mugu for­ eldrini eisini fáa. Eitt dømi er, at foreldur, ið búgva á 10. hædd í einum háhúsum, ganga allan vegin upp og niður við barninum, tí tað ræðist elevatorar. Tá er neyðugt at læra foreldrini, at tað er ikki vandamikið at kenna angist, hóast tað er sera óbehagiligt. Og tískil nýtist teimum ikki at verja barnið frá at kenna hesa kenslu. Summi foreldur halda, at tað kennist sum at gera seg inn á barnið at útseta tað fyri tí, sum tað óttast. Men her er neyðugt at skilja, at einasti háttur at sleppa av við irrationella angist, er at halda áfram við at útseta seg fyri henni til hon avtekur. – Tað er fá ting, sum eru so hjarta­ nemandi gleðilig, sum tá hesi børn eru sloppin av við angistina. Tað skal oftani ikki so øgiliga nógv av arbeiði til, áðrenn børnini fáa tað betri. Og at vera vitni til, hvussu tey strála um alt and­litið, tá tey hava styrkt sína sjálvs­ kenslu, er heilt fantastiskt, sigur Anna Elisebeth. Á Sálarfrøðiliga fakfestivalinum, sum verður 22 og 23 mars 2012, fer Anna Elisabeth aftur at hava eina verk­ stovu um sama evnið, men har dentur í høvuðsheitum verður lagdur á viðgerð av angist hjá børnum. Ver vælkomin á Sálar­frøðiliga fakfestival 2012! mynd: Rebekka Rafael Á várið 2011 skipaði ein bólkur av sálarfrøðingum saman við felagnum »Føroyskir Sálarfrøðingar« fyri tí fyrsta føroyska sálarfrøðiliga fakfestivalinum. Endamálið við fakfestivalinum var at menna sálarfrøðiliga vitan, innlit og førleika í Føroyum, og at bjóða øðrum fakbólkum møguleika at ogna sær vitan og íblástur innan júst hetta økið. Endamálið var eisini at varpa ljós á, hvussu margfeld og fjølbroytt sálarfrøðin er. Tískil vóru verkstovurnar á fakfestivalinum eisini býttur í fimm breytir: »Børn og Ung«, »Arbeiðis og Organisatiónssálarfrøði«, »Læring og Menning«, »Klinisk Sálarfrøði og Viðgerð« og »Likam og Sál«. Sálarfrøðiligi fakfestivalurin verður aftur 22 og 23 mars 2012, og í tí sambandi hevur Súsanna O. Skaale, forkvinna fyri Sálarfrøðiliga fakfestivalin 2012, gjørt eina greinarøð við samrøðum við ein sálarfrøðing frá hvørji breyt. Samrøðurnar snúgva seg í høvuðsheitum um valda evnið hjá sálarfrøðinginum. Hendan samrøðan, sum er tann seinasta í hesi greinarøð, er við Onnu Elisabeth Iversen, ið hevði verkstovu á breytini »Børn og Ung«. Á komandi fakfestivali í mars í ár fer Anna Elisabeth at hava verkstovu um evnið »viðgerð av børnum við angist«. Fokus á sálarfrøðina Fakta Anna Elisabeth Iversen Útbúgving 2002: MA Psychology (Honours), The University of Edinburgh 2006: Cand.psych, Københavns Universitet (2009: Autorisatión frá Dansk Psykolognævn) 2009: 2 ára eftirútbúgving í kognitivari terapi við børnum og ungum 2009- : Í gongd við specialistútbúgving innan kliniska barna- og ungdóms sálarfrøði. Starvsøki 2009: Børne- og Ungdomspsykiatrisk Center Bispebjerg 2007: Universitetets Psykologiske Klinik, København Universitet 2006: Psykiatriski Depilin, Landssjúkrahúsid 2006: Samskipari á TÚ & EG ráðgevingini 2005: Granskingaratsødingur, Københavns Universitet 2005: Ráðgevi á Kvinderådgivningen Brunhilde – Um børn hava foreldur, ið støðugt tjekka, kontrollera og kanska ringja fyri at kanna hvat barnið ger, so signalera foreldrini eisini til barnið, at tað ikki klárar seg sjálvt. Tí kann barnið gera ta niðurstøðu, at ”verðin er vandamikil og eg klári meg ikki”, sigur Anna Elisabeth Iversen