mikudagur 10. oktober 2012síða 9

9 Mikudagur 10. oktober 2012 · Nr. 118 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eyðun Klakstein Tað ber til at fara inn á skúlar­nar fyri at bøta um støðu­na, men tað veruliga fyri­byrj­andi arbeiðið skal gerast í heimunum, áðrenn børn­ini fara í skúla. Tað sigur Bjarta Vilhelm, sum er stjóri fyri Gigni, nú nýgg­ja føroyska-íslendska kann­ing­in vísur, at føroysk ung bæði roykja og drekka mun­andi meira enn javn­aldr­ ar­nir í Íslandi. Gigni er sjálvstøðugur stovn­ur undir Heilsu­ mála­ráð­num, sum veitir heilsu­frøði­liga tænastu um allar Føroyar. Umleið 30 heilsufrøðingar kring alt land­ið eru knýtt­ir at stovni­ num, og teir ráð­geva og stuðla barna­familj­um og skúla­børn­um. Nýggja kanningin, sum vit endurgeva her á síðunum, vísur millum annað, at fimti­ hvør drongur, sum er føddur í 1996, roykir dagliga, og meira enn fjórðahvør genta í sama aldri hevði verið full seinastu 30 dagarnar, tá ið kanningin varð gjørd fyrr í ár. - Tølini eru ógvuslig, og tey vísa, at brúk er veruliga fyri einum munagóðum fyri­byrgj­andi arbeiði fyri at ven­da gongdini, sigur Bjarta Vilhelm. Familjan avgerandi Tað ber til at bøta um støðu­ na við at gera átøk mill­um tey ungu, men tað fyri­byrgja­ ndi arbeiðið, sum veru­liga munar, skal gerast í familju­ num nógv fyrri. - Upprunin til atferðina hjá teimum ungu eru at finna í barnaárunum í heimunum, og tí er tað umráðandi, at barna­familjurnar verða stuðl­að­ar og ráðgivnar væl, sig­ur Bjarta Vilhelm. - Sambandið millum børn og foreldur er avgerandi fyri, um børn fara at roykja og drekka tíðliga og nógv. Familjur­nar skulu verða saman kensluliga og sosialt, og eitt sunt og gott tilknýti mill­um børn og foreldur hevur avgerandi týdning fyri, hvussu atferðin hjá teim­um ungu verður. Styrkur Hóast fleiri viðurskifti kun­nu spæla inn, so gevur nýgg­ja kanningina greiðar ábend­ing­ar um, at heimini og familjur­nar ikki í nóg stóran mun hava megnað at skapt eitt sunt og gott umhvørvi fyri tey ungu. - Í Bretlandi hava tey ásann­að hendan trupulleika, sum er komin á ráðharrastig. Har hava tey raðfest fyri­ byrgj­andi arbeiðið í barna­ familj­un­um og hava millum ann­að tvífaldað talið á heilsu­frøð­ing­um, sum stuðla og ráð­g­eva familjunum, sigur Bjarta Vilhelm. - Vit áttu eisini at hugsa um hetta í Føroyum og styrkt mun­andi um tað arbeiðið, sum heilsufrøðingarnir gera kring landið, tí tað kann veru­liga gera mun, sigur hon. eydun@sosialurin.fo Áki Bertholdsen Ung, sum lítið og onki eru saman við foreldrunum, royk­ja og drekka nógv verri enn ung, sum eru nógv sam­ an við foreldrunum. Tað vísir nýggja føroyska, ís­lendska kanningin um ung­ dóms­viður­skifti. Kanningin vísir, at av teimum dreingjum, sum drekka, er tað meiri enn ein fjórðingur, sum næst­an aldrin er saman við for­eldru­ num og bara átta prosent av teim­um, sum næstan altíð eru saman við foreldrunum, drekka. Fyri genturnar eru støðan enn týðiligari, tí heili 42% av gentu­num, sum drekka, siga, at tey eru at kalla ongantíð sam­an við foreldrunum. Hinvegin siga 10% av teim­um, at tey eru næstan altíð saman við foreldrunum. Sama skilið er við royk­ing­ini, tí 12,5% av dreingjunum í 9. og 10. flokki, sum roykja dag­liga, siga, at teir eru so at siga aldrin saman við for­eldru­ num og ein heilur fjórð­ing­ur av gentunum, sum royk­ja, siga tað sama. Hinvegin siga 4% av dreingju­num, sum roykja, at teir eru saman við for­eldru- num meiri enn fýra ferðir um viku­na og tað sama siga 3,5% av gentu­num. - Tað vísir seg sum um at før­oyskar familjur duga ikki so væl at samskifta og at tað er torført hjá børnum og for­eldur at tosa saman um ymisk viðurskifti, sum kans­ ka vera mett at vera tabu- evni, heldur Firouz Gaini. - Tann parturin av kann­ ingini, sum er lagdur fram, er bara ein lítil partur. Tá ið vit hava granskað úrslitið meiri nágreiniliga, skilja vit kanska hendan partin um sam­skiftið ímillum børn og for­eld­ur betri. Hinvegin hevur atferðin hjá vinfólki eisini sera stóran týdn­ing fyri drykkju hjá teim­um ungu. Meiri enn tveir triðingar av dreingjum og gentum, sum hava verið full seinasta mán­aðin, tá ið kanningin varð gjørd, vísa á, at næstan øll teirra vinfólk hava eisini drukk­ið og helvtin sigur, at nógv av teirr vinfólkum eisi­ ni hava verið full. Íslendska kanningin vísir eisini, at tann atferðin, sum í stóran mun elvir til mis­ nýtslu, er rættiliga nógv broytt seinastu 15 árini. Børnini eru nógv meiri sam­an við foreldrunum. For­eldr­ini eru farin at fylgja nógv betri við, hvat børnini fá­ast við og nógv av teimum ungu eru ikki longur so seint úti um kvøldarnar. Somuleiðis er nógv fleiri far­in at íðka ítrótt. Tølini eru ógvuslig FYRIBYRGING - Brúk er fyri munagóðum fyribyrgjandi arbeiði fyri at venda gongdini, sigur Bjarta Vilhelm, stjóri í Gigni Sambandið við foreldur nógv at siga fyri misnýtslu UNG Á VANDAKÓS Sambandið við foreldrini hevur stóran týdning fyri, hvussu illa ung drekka ella roykja Hendan talvan vísir, hvussu stóran týdning, atferðin hjá vinfólki kann hava fyri rúsdrekkanýtslu hjá teimum ungu Heili 42% av gentunum, sum drekka, siga, at tey eru at kalla ongantíð saman við