mikudagur 7. november 2012síða 19

19 Mikudagur 7. november 2012 · Nr. 130 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 í meldrinum eru í dag, verður vónin ofta tikin frá sjúk­linginum, sigur Kristianna Hammer. Hon vísir á, at í teimum før­ um, har sjúklingurin kennir stórt vónloysi, eiga fólk innan sjúkra­ húsverkini at hjálpa viðkomandi sjúklingi til at fáa vónina aftur. – Teir sjúklingarnir, sum hava vónina, klára seg betur gjøgnum hesa ógvuliga truplu tíðina, har alt er eitt stórt kaos. Teir hava yvirskot til eitt nú at ganga túrar, hugsa um støðuna og megna at finna orku til at koma ígjøgnum sjúku­gongdina. Mangla neyðugu amboðini Kristianna Hammer heldur, at bæði læknar, sjúkrarøktarfrøðingar, og onnur, sum eru um krabba­meins­ sjúklingar, hava lyndi til at halda eina ávísa frástøðu til tann sjúka. Ofta fyri at verja seg sjálvan. – Stundum kunnu læknar og sjúkra­røktarfrøðingar tykjast kynisk og køld, eitt nú tá álvar­som boð sum staðfesting av krabba­ meini skulu gevast einum persóni, sigur Kristianna Hammer. Hon leggur stóran dent á, at trupulleikin ikki eru læknarnir ella sjúkrarøktarfrøðingarnir, men heldur tað, at tey mangla neyð­ugu amboðini fyri at kunna hand­fara krabbameinssjúklingar annar­leiðis líka frá tí løtu, sjúkan verð­ur staðfest. – Vit skulu leggja arbeiðið øðr­ vísi til rættis og handfara støðuna upp á ein annan máta. Vit, sum eru um sjúklingin, skulu duga betur at síggja, hvussu sjúklingurin er fyri sálarliga, og so skulu vit tora at fara inn, har tað ger ilt, sigur Kristianna Hammer. Hóast hon ynskir, at læknar og sjúkrarøktarfrøðingar eru meira tilvitaðir um sálarstøðuna hjá sjúklinginum, merkir hetta ikki, at tey skulu gerast sálarfrøðingar. – Tey skulu á ongan hátt hava leik­lutin sum sálarfrøðingar. Ístað­in skulu tey vera kenslusom eins og onnur medmenniskju. Mannagongdirnar skulu broytast Hon brigslar á ongan hátt læknum og sjúkrarøktarfrøðingum teirra arbeiðshættir og handfaring av krabbameinssjúklingum. – Trupulleikin er, at skulu manna­gongdirnar broytast í sam­ bandi við handfaringina av sjúku­ gongdini hjá krabba­meins­sjúk­ lingum, er neyðugt, at læknar og sjúkra­røktarfrøðingar umframt am­boðini eisini fáa ta neyðugu vitan­ina, sigur Kristianna Hammer og leggur afturat, at enda­málið við kanningini í sein­ asta enda er at fáa framt broyt­ ingar í mannagongdunum á sjúkra­húsdeildum fyri krabba­ meinssjúklingar. Hon kundi hugsað sær, at tann sálarfrøðiligi parturin av út­búgv­ ingini hjá læknum og sjúkra­ røktar­frøðingum fer at fylla meir, enn hann ger í dag. – Skulu vit hava røttu am­ boðini fyri at hjálpa krabba­meins­ sjúklingum eisini sálarliga, mugu vit læra tað, meðan vit eru í út­ búgving. Tí hevði tað verið ynski­ ligt, um sálarfrøðin fylti meir í út­búgvingini og eisini í eftir­ út­búgv­ingum, sigur Kristianna Hammer. Um kanningina: Kristianna Hammer, lektari og ph.d frá Sjúkrarøktarfrøðiskúlanum, hevur skrivað eina grein við heitinum, »Hope Pictured in Drawings by Women Newly Diagnosed with Gynecologic Cancer«, sum er útgivin í altjóða tíðarritinum »Cancer Nursing.« Greinin er skrivað við støði í kanningini, sum Kristianna Hammer hevur gjørt í Danmark um sambandið millum vón og krabbamein. Kannað verður við samrøðum og tekningum, hvussu kvinnur, sum júst hava fingið stað­fest krabbamein, greiða frá vón. Hvussu ein persónur megnar hetta tíðar­skeiðið, kann hava ávirkan á, hvussu hann kemur ígjøgnum tíðina sum sjúklingur, og her er vónin ein við­spælari. Til ber at lesa greinina á: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23051866 – Vit, sum eru um sjúklingin, skulu duga betur at síggja, hvussu sjúk­ling­urin er fyri sálarliga, og so skulu vit tora at fara inn, har tað ger ilt, sigur Kristianna Hammer Mynd: Privat