mánadagur 18. februar 2013síða 5

5 Mánadagur 18. februar 2013 · Nr. 20 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen Í Føroyum eiga vit at fáa eina lóg, sum ger tað ólógligt at for­fylgja fólki. Hetta er tað, sum í Dan­ mark og aðrastaðni vanliga verð­ur nevnd ”stalking”. Elin Reinert Planck, leið­ arin í Kvinnuhúsinum í Havn vísir, at í Danmark er ein anti stalk­ing lóg sett í gildi, sum ger tað beinleiðis ólógligt at for­fylgja fólki. Hendan lógin átti avgjørt eisini at verðið sett í gildi í Før­oy­um, heldur hon. At forfylgja fólk er banna á ymsan hátt, er bannað í ymsum lógargreinum í revsi­lógini, men hetta er ein so sermerktur og stórur trupul­leiki, at aðrastaðni eru serligar lógir gjørdar við tí fyri eyga, beinleiðis at gera stalk­ing ólógligt. At verða forfylgdur í hes­ um týdninginum, er at onkur ring­ir áhaldandi til tann, sum verður forfylgdur. Men for­fylg­ingin kann eisini vera um­vegis sms-boð, Facebook, for­fylgjarin kann standa uttan­fyri og bíða eftir offri­ num og gongur aftan á, for­ fylgj­ar­in stendur og gløðir inn ígjøgnum vindeyguni ella bí­legg­ur vørur í navninum á offri­num. Púra vanlig fólk Í Føroyum eru ongar kann­ ing­ar og sambært anti-stalk­ ing í Danmark, eru heldur ong­ar beinleiðis kanningar í Dan­mark. Men kanningar aðra­ stað­ni vísa, at gott 10% av kvinnunum og eini 5% av monnunum hava ver­ið forfylgdir onkuntíð í lívi­ num. Summi halda, at tað eru bara tey kendu, sum verða for­fylgd, men soleiðis er ikki, tí nógv tey flestu eru púra van­lig fólk. Eygleiðarar halda, at tru­ pul­leikin við mann­fólk­um, sum verða forfylgd, er helst stør­ri enn so, men ein orsøk til, at so fáir menn siga seg vera forfylgdar, kann vera, at mannfólk eru trekari at við­ganga tað, ella at teir hava lyn­di til at gera seg harðan og tískil ikki vilja viðganga tað, sum ein trupulleika. Leiðarin í Kvinnuhúsinum sig­ur, at hon veit dømi um fólk í Føroyum, sum hava ver­ið forfylgd og tað eru eisi­ ni dómir sagdir í rætt­in­um um tað sama. - Slík forfylging kann hal­ da fram í langa tí og kann vera ómetaliga órógvandi, og enntá ræðandi fyri offrið og tí eigur tað beinleiðis at verða ásett í føroyskari lóg, at tað er revsivert, akkurát sum tað er í danskari lóg, sig­ ur Elin Reinert Planck. Tað skal vera ólógligt at forfylgja fólki í Føroyum FORFYLGIN Vit eiga at fáa eina lóg í Føroyum sum ger tað ólógligt at forfylgja fólki, heldur leiðarin í Kvinnuhúsinum kvinn­ur enn tær, sum gista í Kvinn­uh­úsinum. At talið á teimum, sum søkja sær hjálp í Kvinnu­ húsi­num, uttan at enda sum gist­andi í húsinum, er part­ vís nettupp eitt tekin um, at kvinn­ur eru meiri sjálv­bjarg­ nar nú. - Hinvegin er tað so, at tað er ikki neyðugt hjá kvinnum at hava eitt blátt merki at vísa fram, fyri at kunna ven­ da sær til Kvinnuhúsið. - At fleiri venda sær til okk­um, er eisini eitt úrslit av, at Kvinnuhúsið er farið at gera meiri burtur úr at skipa sjálvhjálparbólkar fyri kvinn­ur, sum eru raktar av harð­skapi. - Í hesum sjálv­hjálp­ar­ bólk­um ­eru kvinnur, sum nýliga hava verið fyri harð­ skapi. Men talan er eisini um kvinnur, sum hava verið fyri harðskapi fyri fleiri árum síða­ni, men sum ongantíð hava fingið arbeitt tað burt­ ur av sær. - Úrslitið av tí er, at vit fáa nógv fleiri áheitanir nú, enn árini frammanundan, tí tað er ikki neyðugt at hava ein akuttan trupulleika fyri at koma til okkara eftir hjálp. Færri børn Men eitt, leiðarin í Kvin­nu­ húsi­num leggur merki til, er, at í fjør gistu munandi færri børn í Kvinnuhúsinum enn undan­farin ár. Hon veit ikki rættiliga, hvat hon skal leggja í tað. - Kanska er orsøkin tann, at yngri kvinnur eru skjótari at fara úr einum harðligum par­lagi enn tær fyrr hava ver­ið, sigur Elin Reinert Planck. - Ein onnur orsøk kann verða, at kvinnurnar, sum hava gist í Kvinnuhúsinum eru so ungar, at tær ikki eiga børn, ella tær eru so til­komn­ ar, at børnini eru vaksin. - Men tey allarflestu árini hava vit at kalla líka nógv børn gistandi, sum vit hava kvinnur. Fjaldur harðskapur Hinvegin heldur hon, at harðskapur ímóti yngri kvinn­um er kanska eitt vanda­mál, sum er uppaftur meiri fjalt enn harðskapur ímóti tilkomnum kvinnum. Í Føroyum eru heldur ong­ ar kanningar á hesum øki, men í Danmark vísir tað seg, at harðskapur ímóti yngri kvinnum, ofta unnusta- harð­skapur, er ein veksandi trupul­leiki, samstundis sum harð­skapur ímóti tilkomnum kvinn­um er minkaður. Elin Reinert Planck stað­ fest­ir, at av tí, at unnusta- harð­skapur er so fjaldur, elvir tað til, at tær yngru kvin­nu­r­nar, sum eru fyri harð­skapi, ikki fáa ta hjálp og tann stuðul, tær hava tørv á. - Tað er eisini ein royndur lut­ur, at tær kvinnur, sum eru fyri harðskapi á ungum ár­um, hava størri lyndi til eisini at enda í einum harð­ lig­um parlagi, tá ið tær verða eldri. - Klára vit at fyribyrgja unnusta-harðskapi, er betri útlit fyri at fyrbyrgja, at kvinn­ur eru fyri harðskapi seinni í lívinum og sostatt eru eisini betri útilit til at vit megna at geva enn fleiri børnum ein fjálgan og trygg­ an uppvøkstur. Fáa ikki hjálpt Hinvegin eru tað eisini øðr­ um kvinnur, sum Kvinnu­ húsið ikki fær hjálp, ella sum tey einki vita um. - Útgangsstøðið er, at allar kvinn­ur eru vælkomnar at ven­da sær til Kvinnuhúsið. Men vit eru ikki ein við­ gerðar­stovnur og tískili kun­nu vit ikki taka ímóti kvinn­um, sum eru bundin av rúsdrekka ella rúsevnum, ella kvinnum, sum havar sálar­ligar trupulleikar. - Men tær eru vælkomnar aftur í Kvinnuhúsið, tá ið tær hava fingið neyðugu við­gerð­ ina. - Ein annar bólkur, vit held­ur onki vita um, eru kvinn­ur, ið bera brek, tí vit vita onki um, í hvussu stór­ an mun, tær eru fyri harð­ skapi, sigur leiðarin í Kvinnu­ húsinum. Biðja um hjálp Talið á teimum, sum gista í Kvinnuhúsinum, er støðugt, men talið á teimum, sum biðja um ráðgeving og vegleiðing, er rættiliga nógv vaksið, sigur Elin Reinert Planck, leiðari í Kvinnuhúsinum