mánadagur 25. mars 2013síða 26

Mánadagur 25. mars 2013 · Nr. 35 26 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 nøvn Santiago við Stein er slóknaður tórbjørn jacobsen “Elli er vekjari mín,” segði hin gamli. “Hvussu ber tað til, at gamlir menn vakna so tíð­ liga? Er tað fyri at liva ein dag longur?” “Tað veit eg ikki,” segði drongurin, “alt eg veit, er tað, at ungir dreing­ir sova fast og leingi.” So­leiðis spjalla teir báðir sam­an, Santiago og Manolin, í heims­gitnu skaldsøguni “Gamli mað­urin og havið” hjá Ernest Hem­ing­ way, bókin sum lynti undir, at hann fekk Nobelvirðislønina fyri fagrar bókmentir. Ein klassikari sum aldri doyr. “Deyr fé, deyja frændur, deyr sjálfur ið sama. En orð­ stír deyr aldregi hveim er sér góðan getur.” So verður sagt í Hávamáli. Leivur Justinus­ sen, við Stein á Glyv­rum, er farin í annað ljós at vera. Týsmorgunin spa­ser­aði hann framvið til­búna veiði­reiðs­ skapinum út í ein sjúkravogn, helst fyrsta ferðin í 87 ár, at ein almenn funktión hevur tik­ið sær av honum, og fáar tímar seinri slóknaði hann á Landssjúkrahúsinum, iva­ leyst mettur av døgum, hóast vit ikki høvdu varnast tað, so birgur, raskur, áhaldin, virk­ andi, áræðin, røkin og klárur hann var fram til løt­una, táið Guð mundi halda, at tím­in var komin. Minnist frá óvitaárunum at júst hendan bókin hjá Hem­ingway, um gamla cu­ banska útróðrarmannin Santi­ago stóð í bókarókunum í heiminum hjá Leivuri og faðir­systir míni Nancy. Í týð­ingini hjá Jacob Olsen. Seinri fann eg útav, at tað var alt annað enn tilvildin, sum hevði borið hana inn hag­ar. Í høvuðspersóninum hevði Steinamaðurin funn­ ið mannin hann til ful­nar kundi identifisera seg við, undantikið tó, at Leiv­ur ongantíð gjørdist óeydnu­ sam­ur sum veiðimaður. Í djúp­ari pakt við natúruna livdi hann í vónini og frøini um at síggja næsta toskin koma upp úr havsins djúpu námum, og seinru árini av fjarðarinnar botni, at gogga hann inn um lúnningina og stokkin og ongin hevði betri skil fyri at leggja til og gjøtla til miðis enn júst Leivur. Tolið og treisknið av Steini er tiltikið. Í ovurmát var hann ríkaður við hesum talent­ unum, í positivari merk­ing. Leivur Justinussen varð borin í heim á Glyvrum hin 17. august 1925. Sonur Jústi­ nes við Stein og Billu heiman úr Túni á Toftum. Tey vóru skilafólk og kálvføðingin á øllum mótum hevur verið dygg. Minnist frá smádreingi, at hetta var eitt opið heim, har rúm var fyri øllum. Billa plagdi at traktera okkum við kaffi, og við sínum flog­viti fýrdi hon ikki fyri at skjóta frá mjødnini við sín­um hugsanum. Orð vórðu skift tá fólk kom á gátt, og soleiðis gjørdist Leivur ein sera vitandi maður, væl konso­ lo­der­aða intellektið gjørdi tað ikki verri, og eitt sum eg serliga legði til merkis vóru evni hansara at reflektera. Hann trúði ikki øllum slaviskt sum hann las, og eg minnist serliga aftur á samrøðurnar vit høvdu á vaktunum, har hann bíbliukønur sum fáur, tók brot burturúr Heilagu skriftunum og grundaði yvir hví skribentarnir í Miðeystri høvdu ítað av sum gjørt var. Av einum eldri manni at vera hevði hann eina heilt serliga kritiska tilgongd til alt sum hann sá, las og hoyrdi. Í posi­ tivari merking. Sum sagt verð­ur, hann svølgdi ikki øll­ um rátt. Leivur hevur verið um fermingaraldur, táið menn í Europu fóru undir at syndra hetta gamla kontinentið. Týsku nazistarnir ætlaðu at leggja heimin undir seg. Leivur arbeiddi hesa tíð­ina hjá bretum, allieraða mót­ part­inum, sum royndi at bjarga europeisku siðmenn­ ing­ini. Hann virkaði við in­ stalla­tiónirnar í Søldarfirði og um okkara leiðir annars, meðan stríðið leikaði á, m.a. var hann bilførari. Í oktober mánaða 1944 rakti ein harður smeitur heimið við Stein. Eldri bróðurin Bill fórst við “Verdandi” 21 ára gamalur. Hon var farin av Siglufirði, og spurdist ongantíð aftur íaftur. Menn hildu, at hon mundi hava siglt seg á eina minu. Eftir stríðslok fór Leiv­ur til skips og stríddist á thilju og brúgv dastið av eini hálvari øld. Fyrstu tvey árini við koltogaranum “Urd”. Hann lat væl at hesi tíð­ini, hóast hetta føroyska upp­ keypið av gomlum tog­arum í afturhvarvinum var meiri enn ivasamt. Minnist hann plagdi at tosa um hend­an eina dagin teir lógu uppi við Bjarnoynna. Í góð­veðri­ num stóðu teir eina løtu og speidaðu út í havs­brúnna, tá letur í Tummasi Hans í Rituvík, at tóvmegin á “Urd” var so munalítil, at hav­ hestarnir ikki høvdu áneyðir at køkja í fyri at fylgja í kjalar­slóðini á honum. Seinri var hann við Lamba­ nesi, Lizzie, Minnie, Vestur­ havinum Blíða, Columbus og Havalduni. Gitin er enn roktúrurin hann var skipari við Havalduni undir Íslandi. Rokaður undir lúkurnar og væl tað eftir 10 setum. Seinru árini sigldi hann í koffardi sigling sum stýrimaður og skipari, og soleiðis kom hann víða um í verðini, og sum hin góði eygleiðarin hann var fekk hann nógv burturúr Leivur í egnum urtagarði við barndómsheiminum í baksýninum Fýra sjófararar í Athen einaferð í sjeytiárunum. Avtiknir niðanfyri Akropolis. Uppskipaðu føroyskan saltfisk í Pireus. Frá vinstru Leivur Justinussen, Hjalmar Olsen, við Rætt, Tórbjørn Jacobsen og Jóhs. Arne Joensen Framhald á næstu síðu