hósdagur 29. apríl 2004síða 3

4 Nr. 81 - 29. apríl 2004 Nr. 81 - 29. apríl 2004 5 – Ætlanin hjá løg- manni tænir bara ein- um endamáli og tað er at taka verkfals- rættin frá okkum. Men verkfalsrættin fara vit ikki at siga frá okkum, sigur formað- urin í Starvsmanna- felagnum STRANDFERÐSLAN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Løgmaður skal ikki vænta sær stuðul frá Starvs- mannafelagnum, nú hann ætlar at finna eina skipan, so at skipini hjá Strand- ferðsluni ikki aftur verða rakt av verkfalli. Gunnleivur Dalsgarð, formaður í Starvsmannafel- agnum, ger púra greitt, at tey fara ikki at siga verk- falsrættin frá sær. Gunnleivur Dalsgarð, formaður í Starvsmannafel- agnum, sigur, at royndin at finna eina skipan, sum ger siglingina hjá Strandferðsl- uni óhefta av ósemjum á arbeiðsmarknaðinum, hev- ur púrt onki við umsorgan fyri manningum á Strand- ferðsluni at gera. – Hetta hevur bara eittans endamál. Og tað er at taka verkfalsrættin frá okkum. Tað er fyri at kunna stýra øðrum viðurskiftum. Og hann leggur dent á, at Starvsmannafelagið fer ikki at siga verkfalsrættin frá sær. – Vit fara ikki at siga verkfalsrættin frá okkum fyri at leggja hann upp í hendurnar á politiska myndugleikanum at skalta og valta við, sigur hann. Samstundis undrar tað hann, at tað júst skal vera ein javnaðarløgmaður, sum gongur á odda at leggja slíkar hugsanir fyri dagin. – Eg spyrji um hann í hesum førum hugsar sum javnaðarmaður og Føroya Løgmaður, ella um hann hgsar sum lokalpolitikari í Suðuroy. Gunnleivur Dalsgarð vís- ir eisini á samrøðuna við formannin í Maskinmeist- arafelagnum í Sosialinum í gjár. – Tað er heilt týðiligt, at Maskinmeistarafelagið angrar, at taðgóðtók at gera maskinmeistarararnar við Vaktar- og Bjargingartæn- astuni til tænastumenn. Tað er eisini týðiligt, at felagið kennir seg lumpað av landsstýrinum. Men hetta vísir bara aftur, hvussu trupult tað er hjá fakfeløg- unum yvirhøvur at hava álit á politiska myndugleikan- um, sigur formaðurin í Starvsmannafelagnum. Samstundis vísir hann á, at í nógv ár hevur tann al- menni politikkurin verið, at vit skulu burtur frá tæn- astumannaskipanini. Tí undrar tað hann, at vit nú skulu innføra eina tæn- astumannaskipan á Strand- ferðsluni. – Men tað er altso bara fyri at taka verkfalsrættin frá okkum, endur tekur hann. Hava eisini ábyrgd Hann sigur, at hann skilir fullvæl trupulleikarnar, sum standast av verkføll- um. – Tað kann væl vera, at verkføll mangan raka ávís øki og ávísar bólkar ,sum annars onki hava við verk- fallið at gera. – Men soleiðis er arbeiðsmarknaðurin nú einaferð innrættaður og tá ið verkfall er, kemur steðg- ur í samfelagið. Samstundis vísir formað- urin í Starvsmannafelagn- um á, at tað eru altso ikki bara fakfeløgini, sum hava ábyrgdina av arbeiðs- marknaðinum. – Àbyrgdin av at viður- skiftini á arbeiðsmarknað- inum eru trygg, hvílur sanniliga eisini á arbeiðs- gevaranum. Tað er eisini arbeiðsgevarin, sum hevur skyldu at bera so ó bandi, at sáttmálarnir eru nøktandi. Gunnleivur Dalsgarð ávarar eisini Landsstýrið ímóti at taka einvís stig á hesum øki. – Tað kann væl vera, at leiðarin á lønardeildini í Fíggjarmálaráðnum hevur rætt í, at Landsstýrið nær tað skal vera, kann gera størvini til tænastufólk. – Men ger landsstýrið tað, er hetta tað sama sum at gera seg inn á eitt øki, sum er umfatað av sáttmál- um, sum ikki eru tænastu- mannastørv. Og formaðurin í Starvs- mannafelagnum sigur, at tað er als ikki so einfalt at gera seg inn á eitt , tí tað er ikki vist, at fakfekløgini fara at lata sær tað lynda uttan víðari. Starvsmannafelagið tungt at dansa við hjá løgmanni Í farnu viku segði Jóannes Eidesgaard, løgmaður, fyri Sosialinum, at hann fór at leggja stóran dent á at finna eina skipan, so at skipini hjá Strandferðsluni blivu óheft av ósemjum á arbeiðsmarknaðinum. Hann segði, at verkføllini og hóttanirnar um verkføll, sum javnan hanga oman- yvir skipunum hjá Strand- ferðsluni, eru eitt rættiliga álvarsligt mál, serliga fyri vinnulívið, sum ikki fær virka, sum tað skal. Tað eru heili fimm fak- feløg, sum eru knýtt at skipunum hjá Strandferðsl- uni. Manningarnar eru lim- ir í ávikavist Skipara- og n a v i g a t ø r f e l a g n u m , Maskinmeistarafelagnum og Starvsmannafelagnum. Og teir, sum binda og loysa Smyril í Trongisvági, eru limir í Føroya Arbeiðarafel- ag og teir, sum hava sama arbeiði í Havn, eru limir í Havnar Arbeiðsmannafel- ag. Hvørja ferð okkurt av hesum fimm feløgunum liggur í ósemju við arbeiðs- gevaran, eru skipini hjá Strandferðsluni hótt við at verða løgd. Jóannes Eidesgaard metti hetta at vera størsta álvars- mál í føroyskum politikki beint nú og tí fór hann at raðfesta arbeiðið rættiliga frammaliga at finna eina loysn, so at siglingin hjá Strandferðsluni verður óheft av ósemjum á arbeiðsmarknaðinum. Ein møguleiki, sum hev- ur verið nevndur, er, at gera tey, sum eru knýtt at sigl- ingini til tænstufólk. Men verða tey gjørd til tænastufólk, missa tey sam- stundis rættin til at fara í verkfall og løgmaður gjørdi eisini greitt, at ongin skipan verður gjørd, sum fakfel- øgini ikki kunnu taka undir við. Skipara- og navigatørfel- agið er opið fyri møguleik- anum. Nú felagið samrádd- ust við Fíggjarmálaráðið fyri 14 døgum síðani, bjóð- aði tað sær enntá til at gera skipararnar og stýrimenn- in-ar til tænastumenn. Fíggjarmálaráðið tók ikki av. Maskinmeistarafelagið er meiri ivingarsamt. Felagið hevur áður góðtikið, at maskinmenninir hjá vaktar- og bjargingartænastuni blivu tænastumenn, men tað angrar felagið í dag. Maskinmeistararnir føla seg lumpaðar av landsstýr- inum so tað stendur eftir, tí teir siga, at síðani maskin- menninir á Vaktar- og Bjargingartænstuni blivu tænastumenn, hevur lands- stýrið ikki verið til at tosa við um nakað sum helst, sum hevur við teirra viður- skifti at gera. Tí fer Maskinmeistara- felagið als ikki at góðtaka, at maskinmenninir hjá Strandferðsluni eisini verða tænastumenn, í hvussu so er ikki uttan so, at púra greiðar reglur eru fyri, hvussu viðurskiftini skulu skipast. Men sum tað sæst á greinini á hesari síðuni, ætlar Starvsmannafelagið, sum er tað triðja, stóra fel- agið á Strandferðsluni, sær ikki at góðtaka, at missa verkfalsrættin. Thomas Magnussen, leiðari á Fìggjarmálaráðn- um, segði við Sosialin í gjár, at orsøkin til, at tilboð- ið frá Skipara- og naviga- tørfelagnum varð havnað, var, at tað er onki endamál at gera ein starvsbólk til tænastufólk. Antin máttu øll vera við, ella kundi tað gera tað sama. Hann segði eisini, at starvsheitið var ikki ein samráðingarspurningur, tí landsstýrið kundi, nær tað skal vera, gera størvini til tænastumannastørv. Veitsla fyri Tvørabátinum Nú eru fimm ár síðani, at felagið Tvørabáturin í Keyp-mannahavn, varð stovnað. Ì tí sambandinum verður fimmárahald í ann- aðkvøld, 30. apríl. Veitslan verður í felagshúsinum á Vesterhavsvej í Norðhavnini í Keypmannahavn Ólavur á Heygum, oddamaður í felagnum, sigur, at felagshúsið er nýliga innrættað við veitsluhøli á 1. hædd, sum tey kalla Uppistova. Har ber til at borðreiða til næstan 100 fólk. À veitsluni í annaðkvøld fáa tey fyrst fiskasúpan, har bótin er kalvi av flakavirkinum á Tvøroyri. Høv- uðsrætturin er oksasteik við øllum góðum afturvið. Undir borðhaldinum verður eisini eitt mentan- artiltak, sum ongantíð hevur verið framført fyrr. Men hvat tað er, verður ikki avdúkað, fyrrenn undir sjálvum borðhaldinum. Annars hevur felagið Tvørabáturin eisini fingið tónleikaútbúnað, sum klubburin, »Cairo« í Keyp- mannahavn hevur goldið ein part av. Kairo er klubb- ur, sum vágbingurin, Danjál Thorsteinsson, eigur og útbúnaðurin skal brúkast til dans og onnur ment- anartiltøk. Umframt alt hettar, fara tey eisini at selja lutaseðlar. Peningurin, sum kemur inn, skal brúkast til at keypa ein treylara og nýggjar árar til Tvørabátin. Strandferðslan og verkføll: Gongdin í málinum higartil Smyril er tað skipið hjá Strandferðsluni, sum oftast er rakt av verkfalli. Tað skilir Starvsmannafelagið, men tað er sanniliga eisini arbeiðsgevarin, sum hevur ábyrgdina av tí, heldur Starvsmannafelagið Í Danmark finst eitt nýtt telduforrit, sum kallast Helsevagten. Hetta forritið kunnu øll nýta, um tey hava hug at betra um sína heilsustøðu, stýra vektina og tryggja, at ein fær røttu nøgdina av føðsluevnum. Ein nýmótans spegil, lýsir danskur lækni tað HEILSA Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Tað er ongin ivi um, at fólk verða alt meiri og meiri til- vitað um teirra heilsustøðu og livihátt í dag. Og føroy- ingar eru somuleiðis alt meiri tilvitaðir um hetta. Og tað seinasta nýggja inn- an hetta økið í Danmark er eitt spildurnýtt telduforrit, sum eitur Helsevagten, har ein kann fylgja við sínari heilsustøðu. Helsevagten, sum upp- runaliga stavar úr Svøríki, kom fram í Danmark fyri hálvum ári síðani ella so. Forritið fekk ovurhonds- stóra undirtøku beinanveg- in bæði frá vanligum fólk- um, professionellum brúk- arum, stovnum og tí al- menna. Hugskotið er stórt sæð, at ein kann leggja inn á for- ritið, hvat ein etur, og hvussu nógv ein íðkar. For- ritið vísir síðani, hvussu ein klárar seg í mun til ta ætl- anina, sum ein leggur fyri seg sjálvan. Brúkarin fær við hesum eina tilvitan, um hvat ein ger rætt. Og hvat ein ger skeivt í mun til heilsuna hjá einum, vektina og ta vekt- ina, sum ein hevur sett sær sum mál. Ein danskur lækni og professari í kolestoroli, Ulla Ischiel Træden. lýsir hetta telduforritið, sum ein nýmótans, tøkniligan speg- il. – Tá ein stendur framman fyri einum spegili, og okk- urt við hárinum til dømis ikki liggur, sum tað skal, so rættar ein tað. Tað er nakað tað sama við hesum forrit- inum. Tú tastar inn tað, sum tú hevur etið, og so sært tú, hvat er rætt ella skeivt, og tú fært somuleiðis gjørt okkurt við tað, sigur hon. Óansæð um tað er fyri at tapa seg, ella um ein ynskir at taka eitt sindur uppá. Telduforritið er brúkara- vinarligt, og tað merkir, at øll fáa nakað burturúr at nýta tað. Myndadømi, sum er víst á síðuni, vísir, hvat ein hev- ur etið til morgunmat. Síð- ani koma stabbamyndir upp, har eitt yvirlit er yvir, hvat fyri vitaminir og mineralir, ein hevur fingið í morgunmatinum, og hvussu nógv einum tørvar afturat hendan dagin av teimum ymsu føðsluevnun- um. Tað eru neyvan øll, sum vita, í hvørjum matvørum øll føðsluevnini finnast, men so er bara at trýsta á til dømis B vitamin á myndini. So kemur ein mynd upp, har upplýsingarnir finnast. Fýra stig Helsevagten finst í fýra ymiskum stigum. Helse- vagten Standard, Plus og eru ætlað privatbrúkarum, meðan Helsevagten PRO er ætlað teimum profession- ellu brúkarunum, sum ráð- geva øðrum til dømis lækn- um, starvsfólkið innan heilsuverkið, føðsluráðgev- arum og persónligum venj- arum. Helsevagten er sum sagt upprunaliga svenskt forrit, sum er gjørt av einum pro- fessara í evnafrøði við tekniska Háskúlan í Stock- hólmi í Svøríki. Forritið kom fram í Svøríki í 1998, og tað er í dag tað mest selj- andi av sínum slagi. Síðani 2002 hava Eva Kucharski og sonur henn- ara, Kaspar Vaala, arbeitt við at gera eina danska út- gávu av forritinum, og kom tað út í oktober í fjør. Sum sagt hevur móttøkan verið avbera góð, og Eva sigur, at nú eru tey byrjað at fáa fyrispurningar úr Føroyum eisini. Tey hava bæði drúgvar royndir á arbeiðsmarknað- inum, hon sum sosialráð- gevi og føðslukonsulentur. Sonurin er útbúgvin á Handilsháskúlanum í Keypmannahavn og hevur arbeitt innan bankaheimin bæði í New York og Lon- don. Eisini hevur hann ar- beitt sum leiðslu- og fyrisit- ingarráðgevari í Danmark. Bæði hava longi havt hug til at byrja egna fyritøku, og tað hava tey so gjørt nú. – Vit hava fingið eina flúgvandi byrjan innan fyri eitt øki, sum má sigast at vera sera viðkomandi í dag. Kost, venjingar og týdning- in av at liva eitt sunt lív, sig- ur Eva Kucharski, sum hev- ur fingið donsku útgávuna av Helsvagten fram í Dan- mark. Ein kann royna hetta telduforritið ókeypis í eina viku á heimasíðuni hjá Helsevagten, sum er: www.helsevagten.dk Leygarkvøldið 1. mai kl. 20.00 fer Martin Joensen við tónleikabólki at framføra eitt úrval av sangum sínum í Atlantis í Klaksvík KONSERT Tíðindaskriv Martin man vera best kendur fyri løgini Ró og Morgun, sum bæði javnan eru at hoyra í loftmiðlun- um. Higartil eru 4 útgávur hjá Martini komnar á marknað- in: »Morgun« í 1985, »Skuggagestir« (við mann- ing úr sangleikinum við sama heiti) í 1990, »Hált í Støðum« 1995 og »Áraløg« í 2002. Tað verða serliga løg úr hesum útgávum, ið vera at hoyra leygarkvøldið. Men eisini løg, sum Martin hev- ur skrivað til onnur, millum annað Vestmenn, eru á skránni. Martin er umboðaður við fleiri enn tríati sangum í Grønu Sangbók, umframt tveimum í Songbók Føroya Fólks. Tónleikabókurin hjá Martini fevnir um væl royndar kreftir í føroyska tónleikaumhvørvinum. Nevniliga Paula Magnuss- en, sum leggur botn undir við tryggum og skapandi bassspæli, eminenta guitar- leikaran Eyðun Mohr Han- sen, og trummusnillingin úr Sandoynni, Jónleif Jensen, sum hevur lært mangan vónarríkan ungling fyrstu taktsløgini á rútmutrumm- una og hi-hattin. Martin spælir sjálvur akkustiskan guitar og syngur. Stutt sagt kunnu tey, ið leita sær inn í Atlantis leyg- arkvøldið vænta sær eina akkustiska ferð gjøgnum tónleikauniversið hjá Martini Joensen, har rúm er fyri bæði friðarligu Morg- un- balladunum, svingandi Trýssunum og rokkandi Svarta Ravninum. Ein nýtmótans spegil Her eru eitt dømi uppá, hvussu yvirlit kunnu síggja út á forritinum. Hendan vísir, hvat ein hevur etið gjøgnum dagin Talva: www.helsevagten.dk Uppgávu- hefti til Virkið Føroya Skúlabóka- grunnur hevur givið út uppgávuhefti eftir Heðin Samuelsen til bókina Virkið. Heftið er partur av røðini í virkisbúskapi, sum er ætlað til undirvísing í handilsskúla og øðrum miðnámsskúlum, men eisini til sjálvlestur hjá teimum, ið hava áhuga fyri virkisbúskapi. Virkið er fyrsta bók- in í bókarøðini um virkisbúskap á B stigi eftir Olav Absalonsen og Heðin Samuelsen. Hinar tríggjar bøkurn- ar í røðini eru Fyri- skipan, Kostnaðarlæra og Bókhald og árs- roknskapur. Uppgávuheftið til Virkið er 40 síður og kostar 68,00 krónur. Martin Joensen Band í Atlantis Stór leitingar- ferð eftir Nóa ørk 10 granskarar úr USA og Turka- landi ætla sær at nýta ein mánaða á hægsta fjalli Turkalands, Ara- rat, at leita eftir ørkini hjá Nóa RANNSÓKNAR- FERÐ Rúna Sivertsen runa@sosialurin.fo Í hitabylgjuni seinasta summar, tiðnaðu fleiri tons av Ísi á tindinum á Ararat. Síðani tá, hava granskarar tikið mynd- ir av 5 kilometur høga fjallinum, og halda seg hóma okkurt, sum kundi líkst einum 150 metur longum skrokki. Turkiska stjórnin hevur enn ikki góðkent leitingina. Seinastu árini hevur tó borið til at sloppið niðan á Ara- rat, sum undir kalda krígnum var stongt fyri rannsóknarferð- um. – Vit ætla ikki at taka nakað úr ørkini, skuldi tað eydnast okkum at funnið hana – og um Gud vil – sleppa tit øll at síggja hana, sigur, Daniel P. McGivern, leiðarin av Shamrock the Trinity Corporation of Hono- lulu. Kelda: Jyllands Posten C M Y K 5 4