hósdagur 17. oktober 2013síða 41

nr. 120 · 18. oktober 2013 9 VIKUSKIFTI barn­ið, sum roynir at læra seg at vera til í einum heimi, har tey helst skulu vera ósjónlig. ”Foreldrini høv­du ynskt, at eg ongantíð var fødd­ur,” sigur Yahya Hass­an, og í yrk­ingunum hjá Katrini er “hatta ólukk­sáliga barnið” eitt onki, ið hvørki hoyrist, sæst ella merk­ist. Eg-persónurin í danska yrking­ a­savn­inum finnur ein samleika í krim­in­ali­teti, í tí føroyska er tað list­in við Leonard Cohen sum onk­ urs­vegna umboðar bjargingina. Ummælarin hjá Politiken, Lilian Munk Rösing, sigur um yrkingarnar hjá Yahya Hassan, at tær brenna og eru fullar av eldi. Mamman hóttir sonin við tendrara, skúlin brennur, bilar brenna, og sjálvur setir hann eld á íbúðina, sum tey búgva í. Men hann vil eisini hava orðini og yrk­ing­arnar at brenna, hann sigur í einari yrking, at hann vil “seta eld á orðini” og vil síggja tey líða. Hjá Katrini eru yrkingarnar full­ar av lyklum. Illsintir lyklar, sum stongja bæði barnið og páp­an inni, og hóttandi lyklar, sum barnið ikki dugir at halda skil á. Og á sama hátt sum hjá Yahya Hass­ an, verður torturvápnið ein for­loys­andi partur av sjálvum skald­skapinum, tí við orðum sum lyklum letur Katrin hurðarnar upp, so ræðslurnar leka út í almenna rúmið. Yrkingasavnið byrjar í hava­ num, flytir seg inn í húsið, inn í veggirnar, inn í lyklarholini og inn í sjálvt koparrørini. Einki fær frið, tí einki fekk frið. Larmandi miðlar Ein annar felagsnevnari millum yrk­ingasøvnini eru larmandi miðl­ ar­nir, sum skapa og varðveita karm­arnar, sum børnini og fam­iljurnar ikki kunnu slíta seg leys úr. Yahya Hassan skrivar í yrk­ingini “Barndómur:” “samtidig med at al jazeera tv-transmitterer hyperaktive bulldozere og fortørnede kropsdele” (Brot úr yrkingini “Barndom”.) Og í Føroyum spæla tíðindi um neyðina úti í heimi eisini ein leiklut. Húsfólkini “hoyra um hungursneyð turk bumbumenn bardagar allar hugsandi vanlukkur” (Brot úr yrkingini “Sól”.) Í yrkingini hjá Yahya Hassan fáa fremm­andu lutirnir persónligar egin­leikar, sum hoyra heima í donsk­um skúlagørðum, “hyper­ akt­ive bull­dozere og fortørnede krops­dele.” Hjá Katrini stendur út­varpið “spýggj­andi hart frá,” með­an “børnini fáa matin kroystan í seg, tí børnini svølta í biafra.” Veru­leikarnir smelta saman, og ræðu­myndirnar úr miðlunum verða partur av heimliga óhugnanum. Lovandi nýggir yrkjarar Ayhya Hassan er bara 18 ára gam­al og spild­urnýggjur á danska yrkjara­pallinum. Katrin Ottars­ dótt­ir er ikki heilt ung, og sum film­leikstjóri er hon eitt kent og virt navn í føroyskum listahøpi. Men hon er nýggjur yrkjari, og Eru koparrør í himmiríki er fyrsta yrkingasavn hennara. Lítli føroyski miðlaheimurin gev­ur ikki mentafólkum eins stór­ar møgu­leikar at skapa kjak, sum Yahya Hassan hevur gjørt í Danmark, men vit treingja minst líka nógv til listafólk, sum bróta tabu­múrar við at lyfta tað persón­liga upp í tað almenna. Tí er at fegnast um, at Katrin Ottars­dóttir í samband við virð­ is­løn M. A. Jacobsens lov­aði okk­um bæði eitt stutt­søgu­savn og eitt yrkingasavn afturat. Katrin Ottarsdóttir Cher og Greta hitta Greta Svabo Bech hevur gjørt lagið My Love, sum er við á nýggju fløguni Closer to the Truth hjá amerikansku songkvinnuni Cher. Nú liggur henda fløgan sum nummar trý á stóra kenda hittlistanum Billboard og nummar eitt á listanum yvir mest seldu fløgur umvegis internetið í løtuni. Sjálv heldur Greta Svabo Bech at tað kann hava stóran týdning fyri seg sum sangskrivara og tónleikara, at fløgan hjá Cher klárar seg væl í løtuni. Tónleikarin og sangskrivarin Greta Svabo Bech kann í hesum døgum fegnast um, at eitt av hennara løgum er á eini fløgu, sum av álvara ger um seg á hittlistunum í USA og aðrastaðni. Hamferð er stór list Føroyski rock­ bólkurin Hamferð hevur givið nýggja fløgu út, og tað er ikki smávegis ummæli, ið bólkurin fær frá týskari heimasíðu. Demonic-nights.at hevur um­mælt fløg­una Evst hjá Hamferð, og tey kalla fløguna fyri ”stóra, stóra list”. Hamferð, sum vann Wacken Metal Battle, segði nei takk til sátt­mála við útgávufelagið Nuclear Blast, ið er kent innan harðan rocktónleik. Hamferð vildi heldur halda seg til føroyska felagið Tutl og varðveita sítt listarliga frælsi. Tað heldur týska heimasíðan var eitt gott hugskot, tí nýggja fløgan hjá Hamferð er framúr góð. Í hesum døgum kunnu fólk hitta enska løgreglumannin Barnaby í Keypmannahavn. Orsøkin er, at partur nummar 100 í røðini lutvíst gongur fyri seg í danska høvuðsstaðnum. Barnay, sum vit eisini kenna úr føroyskum sjónvarpi, gongur vanliga fyri seg í Midsomer í Onglandi, og hesi árini, røðin hevur verið í gongd, eru fleiri enn 300 fólk deyð í vakra landslagnum í og kring Midsomer. Í parti nummar 100 er ein slóð til Keypmannahavnar, og í løtuni verða upptøkurnar gjørdar í Danmark. Umframt teir vanligu ensku sjónleikararnir hava eisini einstakir danskir sjónleikarar leiklut í hesum partinum, sum verður at síggja í sjónvarpi næsta ár. Barnaby í Keypmannahavn LURTA! Dorit Hansen