fríggjadagur 28. mai 2004síða 12

Aldur: 17 ár Skúli: 2.s í Hoydølum Verður tú fjálturstungin áðrenn próvtøkur? Ikki so øgiliga. Men eg verði nógv meira nervøs til tær munnligu royndirnar, enn tær skrivligu. Hvussu fyrireikar tú teg áðrenn próvtøkur? Eg royni at lesa og sovrit. Royni at repetera tað, sum eg ikki ordiliga minnist. Heldur tú, at próvtøkuskipanin, sum hon er nú, er nóg góð? Eg haldi, at tað virkar nokk so tilfeldugt hvørjum fakum vit koma upp í. Og eg haldi, at tað er nokk so býtt, at tað bara verða vald nøkur einstøk fak út. Antin burdu vit farið upp í øllum ella ongum. Tað er for tilfeldugt sum tað er nú. Birna Heinesen Næmingurin kemur upp í ókend- um/kendum teksti, fær ávísa fyrireik- ingartíð og skal síðani leggja fram fyri ókendum próvdómara. Fyrimunir: – Næmingurin fær, við at leggja fram undir einum ávísum trýsti, ein forsmakk uppá veruliga lívið, har tílíkar "próvtøkur" fara fram allatíðina, t.d. tá tú skalt til arbeiðssamrøðu. Próvtalið lýsir kunnleikastøðið hjá næminginum umframt at geva eina ábending um, hvussu næmingurin megnar krevjandi støður. – Próvdómarin sær ein næming hann ikki kennir, og næmingurin verður tí dømdur púra objektivt. – Hetta er ein sera góður háttur at royna vitanina hjá næminginum. Bæði ta, sum er komin ígjøgnum undirvísingina, men eisini almennu vitanina, sum er komin aðrastaðni frá. Næmingurin sleppur veruliga at royna seg. – Tað er nærum ógjørligt at fáa ringan karakter, tá næmingarnir koma upp í kendum teksti, og hava 20 minuttir av fyrireikingartíð. Tað hjálpir væl hjá teimum fjáltur- stungnu at vita, at tey hava 20 minuttir at savna sær tankarnar. Vansar: – Næmingurin skal megna at kóka 9 ára skúlagongd niður í teir 20 minuttirnar, sum próvtøkan varir. Hevur næmingurin ein ringan dag, kunnu 9 ár av lærdómi tískil verða undirmett. – Næmingurin kann verða óheppin og fáa ein spurning, hann ikki er stinnur í og tískil fáa eitt vánaligt próvtal. Hevði hann fingið onkran annan spurning, kundi hann fingið hægri próvtal. Myndin, sum royndin gevur av kunnleikanum í fakinum er tískil ikki altíð sonn. – Fleiri dugnaligir næmingar eru, ið líða av eksamiuótta. Hesir fáa ofta eitt prógv, ið als ikki samsvarar við kunnleikan, tí svarti klappurin fer fyri, tá teir síggja grøna borðið. – Tað er nærum ógjørligt at fáa ringan karakter, tá næmingurin kemur upp í kendum teksti, og hevur 20 minuttir av fyrireikingartíð. Tað nýtist ikki geva eina sanna mynd av hvat næmingurin dugir, bert hvat hann hevur lisið og noterað seinastu 20 minuttirnar. Næmingarnir sleppa at velja eitt evni at arbeiða við ígjøgnum árið, antin í bólki ella sum einstaklingar. Teir vita, at tá árið er liðugt, skulu teir eksaminerast í evninum. Teir arbeiða sostatt stútt fram ímóti próvtøkuni, har teir sleppa at leggja fram. Fyrimunir: - – Næmingurin veit alt árið, at hann skal próvførast í evninum, og tað kemur tískil ikki sum ein skelkur ella sum ein orsøk til panikk, at próvtøka verður í evninum. – Hugtakið "ábyrgd fyri egnari læring" liggur í hesum førinum tungt á næmingunum, og tað er sera mennandi. -– Hjá teimum við serliga ringum royndarótta, hevði tað lætt ómetaliga nógv um at skula til próvtøku í bólkaarbeiði, tvs saman við nøkrum av floksfeløgunum. – Møguleiki verður at hava tvørfakligar verkætlanir, soleiðis, at næmingarnir kunnu flætta torføru lærugreinarnar saman við teimum, ið fella lættari. Hetta hevði eisini bøtt um ampan undan próvtøkunum. Vansar: – Torført verður at døma avrikið hjá tí einstaka, tá royndin fer fram sum bólkaarbeiði. Tað verður lætt hjá teimum veiku næmingunum at "fjala" seg aftanfyri teir sterkaru, sum draga heildarmyndina –og harvið próvtalið, upp. – Ein vandi er eisini við at flætta lærugreinarnar saman, tí torført verður tá at geva próvtal í øllum lærugreinunum. Næmingurin fær loyvi at velja verkætlan í síni sterkastu lærugrein, og verður tískil ikki royndur á sama hátt í øllum lærugreinum. Allar munnligar próvtøkur ver›a avtiknar Fyrimunir: – Eingin royndarótti kann oyðileggja próv- talið. – Dugnaligu, men dovnu næmingarnir verða noyddir at gera meiri við skúlan, tí ársmeti verður galdandi. Teir kunnu ikki bara dúva uppá at skora ein góðan karak- ter undir próvtøkuni. Vansar: –Tað er ógvuliga sannlíkt, at royndin bert verður útsett. Ístaðin fyri at eita fráfaring- arroynd, fer hon at eita upptøkuroynd, tí hægri skúlarnir verða framvegis noyddir at hava eitt greitt mark fyri hvør ið sleppur inn og hvør ikki sleppur inn. Fráfaringar próv- tølini eru ideel at hava sum mark. Verður royndin broytt til upptøkuroynd, ístaðin fyri at vera fráfaringarroynd, verður hetta ein stórur smeitur fyri tey, ið hava eksamiuótta. Tað verður hvaðna verri at skula próvførast í ókendum umstøðum, av ókendum lærarum, eina tíð eftir, at tey eru farin úr fólkaskúlanum og hava havt undirvísing. Verkætlan Galdandi próvtøkuháttur – Eg veit, at nakrir lærarar gerast nervøsir tá teir skulu føra næmingar upp til próvtøku. Men tað er kanska serliga tær allar fyrstu ferðirnar, teir føra upp. Tað minnist man eisini frá sær sjálvum, at man var eitt sindur spentur og nervøsur. Nú havi eg ført upp í eini 20-30 ár, so nú nervar tað meg ikki longur, sigur Kári Nolsøe Olsen, ið undirvísir í sálarfrøði inni á Kambsdali. – Men man fyrireikar seg væl. Eg plagi at gjøgnumganga allar spurn- ingarnar væl og virðiliga og seta meg væl inn í alt. Og eg eri ógvuliga bevístur um hvussu eg beri meg at undir próvtøkuni. Eg royni at vera so róligur sum gjørligt, so næmingurin skal kenna seg tryggan, sigur Kári. Hann sigur, at tað ikki ber til at leggja nakra ætlan um hvussu tú skalt tosa við næmingarnar undir próvtøkuni, tí teir eru so sera, sera ymiskir. Summir koma inn og tosa allatíðina sjálvir, meðan aðrir heldur vilja verða spurdir og leiddir. Hann heldur tó ikki, at nervarnir hava so nógv at siga, sum fólk vilja gera tað til. – Tað kemur næstan ikki fyri, at næmingar koma upp og eru so darvaðir av nervum, at tað oyðileggur teirra próvtøku. Tað er sera sjáldan, at tú sum lærari gerst yvirraskaður av eini próvtøku. Teir góðu næmingarnir klára seg sum regul væl, meðan teir, ið ikki eru so stinnir, fáa samsvarandi karakter. Tað ganga ár ímillum yvirraskilsini, greiðir Kári frá. – Tað eru sjálvandi nøkur, ið ikki megna trýstið av próvtøk- unum, men tey eru fá. Kári sigur, at um ein næmingur kem- ur inn, sum sjónliga er darvaður av nervum, plagar hann at taka tað heilt róligt, og lata næmingin fáa frið at falla til róð, áðrenn hann byrj- ar at spyrja. – Man gevur teimum kanska ein leiðandi spurning, og letur tey so tosa. Hóast tað av og á ikki er so nógv høpi í tí, tey siga, so kann man altíð fara afturum aftur og spyrja tey seinni, tá tey eru blivin rólig aftur. Hann heldur tó, at hansara próv- tøkur plaga at ganga ganska ódramatiskt fyri seg. – Sálarfrøði er ein lærugrein, har tú altíð kanst siga okkurt. Tað er kanska verri við læru- greinum sum matematikk og fysikk, har tað er nágreiniliga vitanin, sum telur. Men Kári Nolsøe Olsen vísir á, at tað aloftast ikki er nakar munur á ársmetinum og próvtøkutalinum. – Í allar flestu førum er talið tað sama, kanska eitt, tvey stig við síðunar av. Tað eru undantøkini, ið antin fáa nógv betri ella nógv verri próvtal enn ársmet. So hatta við nervunum er ikki ein so stór sak, sum tað altíð verður uppblást til, heldur hann. Kári heldur, at próvtøkan saktans kundi verið broytt soleiðis, at næm- ingarnir fóru upp í bólkum. – Teir kundu t.d. havt eitt bólkaarbeiði, sum teir løgdu fram fyri sensor, heldur hann. Aldur: 20 ár Skúli: Studentaskúlin á Kambsdali Verður tú fjálturstungin undan próvtøkum: Eg verði eitt sindur fjálturstungin, men tað veldst um lærugreinina, sum eg skal upp í. Er tað ein, har tú veitst, at tú klárar teg rímuliga væl, eru nervarnir ikki eins nógvir sum til eina, har tú møguliga ikki klárar teg so væl. Hevur tú nakran ávísan hátt at fyrireika teg til próvtøkuna: Nei, ikki beinleiðis nakað fast. Men eg royni at halda meg til lesnaðin um dagin. Tað vil siga, at um eg skal til arbeiðis, so verður tað bara um kvøldarnar. Tí dagarnar nýti eg til at lesa. Heldur tú, at próvtøkuskipanin, sum hon er í dag, er nóg góð: Eg haldi, at skipanin er nóg góð, sum hon er. Kanska onkrar broytingar í teimum skrivligu royndunum. Til dømis haldi eg, at tað er løgið, at vit fáa meira tíð til at skriva føroyskan stíl enn enskan, har vit fáa nógv fleiri uppgávur. Meinhard Mikladal Nervarnir hjá lærarunum hvørva vi› árunum Eftir próvtøkuna Bið um eina frágreiðing um próvtalið Reagera! Ert tú glað/ur, rópa so gleðisróp. Ert tú skuffað/ur, tosa um tað. Tað er týdningar- mikið at fáa próvtøkuna út úr kroppinum, áðr- enn næstu próvtøku Er tað ein møguleiki, tak tær so av løttum rest- ina av degnum. Ert tú í tíðarneyð áðrenn næstu próvtøku, tak tær kortini av løttum í nakrar tím- ar- tað er ógvuliga týdningarmikið fyri kropp og sál. C M Y K 23 22