mánadagur 12. mai 2014síða 7

7 Mánadagur 12. mai 2014 · Nr. 53 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Ingolf S. Olsen Fríggjadagin, seinasta ting­ dagin áðrenn Løg­ting­ið fór í summarfrí, sam­tykti tað at broyta ser­ligu lógina, sum ger tað lætt­ari hjá ES- borgarum at fáa arbeiðs- og uppi­halds­loyvi í Føroyum. Eftir broytingina er tað vorð­ið uppaftur lættari hjá byggihandverkarum úr ES at koma henda veg­in at arbeiða. Útlendingaøkið er danskt, og tað er serliga lóg­in eisini. Tí var tað eitt ríkis­lógartilmæli til danska Fólkatingið um at broy­ ta lógina, sum Johan Dahl, vinnumálaráðharri, bar í tingið fyri einum lítl­ um mánaði síðani, og sum Løgtingið samtykti fríggja­ dagin. Ítøkiliga snýr tað seg um at stykki 2 í grein 3 í “ Lov om ændring af lov for Færøerne om ud­lænd­inges adgang til opholds­til­ladelse med henblik på visse former for beskæf­tig­else” frá 2008 er broytt. Grein 3 var soljóðandi áðr­ enn broytingina: “§ 3. Der kan efter an­ søgning gives op­holds­til­lad­ else til en udlænding, der er statsborger i et land, der er medlem af Den Europæiske Union, 1) Hvis den pågældende har indgået aftale eller fået tilbud om ordinær beskæftigelse mindst 30 timer om ugen hos en ar­ bejdsgiver på Færøerne i henhold til en hos ar­bejds­ giveren gældende færøsk overenskomst, der ved­ rører det pågældende ar­ bejde, og hvor minimums­ lønnen ikke er mindre end minimumslønnen for til­ svarende beskæftigelse hos en færøsk løn­mod­tager­ organisation, 2) Hvis den på­gæld­ende på et ar­bejds­område, hvor løn- og an­sætt­else­s­vilkårene sæd­vanligvis alene er regu­ le­r­et i en indi­vi­d­uel an­sætt­ else­s­kon­t­rakt, har indgået af­tale eller fået til­bud om ordi­nær be­skæftigelse mindst 30 timer om ugen hos en arbejdsgiver på Fær­øer­ ne som forsker, under­viser, funk­tion­ær i en ledende stil­ ling eller specia­list m.v. eller 3) Hvis den på­gæld­ende uden for de tilfælde, der er nævnt i nr. 1 og 2, har indgå et aftale eller fået tilbud om ordinær be­skæft­igelse minst 30 tim­er om ugen hos en ar­ bejds­giver på Færøerne på sædvanlige færøske løn- og ansættelsesvilkår. Stk 2. Op­holds­til­lad­else efter stk. 1 gives, når sær­ lige be­skæft­ig­elses­mæss­ige hensyn taler herfor.” Neyv áseting Fyrsta stykki er ó­broytt, men stykki 2 ljóð­ar nú so­leiðis: Stk. 2. Op­holds­til­lad­else efter stk. 1gives, når ar­bejds­ løsheden er under 3,5 pct. Opholdstilladelse efter stk. 1 med henblik på­beskæftigelse som fag­lært inden for et be­ stemt håndværksfag hos en arbejdsgiver ind­en for bygge- og an­lægs­sektoren­gives dog, når­arbejds­løs­heden er under 6 pct. Broytingin merkir, at tað ikki longur er neyðugt at gera nakra met­ing av, um ”særlige be­skæftigelses­mæs­ sige hen­syn taler her­for”, tá vinnan ynskir ar­beiðs­megi úr ES. Bara ar­beiðs­loysið er niðanfyri nevn­du satsir, verða dyrnar lat­nar upp. Kunngerðin 1. apríl var ein kunngerð eisini broytt, sum lat upp fyri, at skipssmiðir, maskinsmiðir og sveisarar kunnu koma henda vegin at gera serstakt viðlíkahalds- ella um­vælingararbeiði. Talan er her um eina víðkan av stykki 2 í grein 34 í kunngerðini ”Bekendt­gørelse om udlændinges ad­gang til Færøerne” frá 2010. Grein 34 er ein upp­list­ ing av útlendskari ar­beiðs­ megi, sum ikki nýtist at hava arbeiðs­loy­vi fyri at sleppa til Føroya at arbeiða, og stykki 2 snýr seg ítøkiliga um tey, ið kunnu boðsendast at koma higar at arbeiða í í mesta lagi tríggjar mán­að­ir í senn uttan framman­undan at hava út­ vega sær arbeiðs- og uppi­ halds­loyvi. Listin í stykki 2 er víð­kað­ ur við hesum: ”5) Skibsmede, maskins­ mede og svejsere an­sat i en udenlandsk virk­som­hed, der har ind­gået aftale med et færøsk skibsværft om at udføre arbejde i for­bindelse med en be­stemt ved­lige­ holdelses- eller repa­ra­ tions­opgave ved­rør­ende et stålskib eller lignende.” Dyrnar verða gloppaðar útlendsk arbeiðsmegi skil hevði helst borið til hjá skipasmiðjuni – og øðr­um, sum tørva serkøna arbeiðs­ megi – at brúkt kunngerðina til at útvega sær útlendska arbeiðsmegi til næstan alt í eini rullandi skipan, har hvør einstakur handverkari var her í tríggjr mánaðir í senn. Men Mouritz Mohr held­ ur ikki, at nakar vandi er fyri hesum. - Vit hava altíð brúk fyri einum føstum stabi av dugnaligum fólki. Hen­ d­a stabin hava vit – tað eru bæði føroyingar og út­ lend­ing­ar, sum eru settir í starv í samsvar við sjálva útlendinga­lóggávuna. Og so eru tað bráfeingis uppgávur og knappliga íkomnar støð­ ur, har vit við stórum fyri­ muni fáa brúkt broyttu kunn­gerð­ina. Men hon er ikki eitt amboð at útvega sær bíliga arbeiðsmegi við, tí saman­um­tikið so er henda ar­beiðs­megin ikki bíligari, tá all­ar útreiðslurnar til flutn­ ing, uppihald og annað eru við, sigur Mouritz Mohr. Ongir skrokkar Men hví er so stórt trot á dugna­lig­um føroyskum skips­hand­verk­arum? - Trupulleikin er, at ong­ir skrokkar hava verið smíðaðir í Føroyum av føroyingum í mong ár og ei heldur verða smíð­að­ ir her longur, og at alt er so spesialiserað í dag. Al­ tjóða reglur seta krøv um serførleikar og ser­ti­fik­ atir hjá teimum, sum gera hesi arbeiðir. So tað er ikki nóg mikið bara at hava til dømis eina bil­mekanikara­ út­búgving, tá vit søkja eftir einum sveisara, sjálvt um bil­mekanikarin kanska dugir væl at sveisa og hevur eitt­hvørt sertifikat. Vit skulu brúka serútbúgvið fólk til rættiliga nógv, og tá at kalla ongir skrokkar long­ ur verða smíðaðir í Føroyum ella fyri tann skyld í øllum Norð­ur­londunum, so verða heldur ongir lærlingar at seta við innan tað serfakið, og førleikarnir hvørva og eru horvnir sigur Mouritz Mohr og leggur afturat: - Vit vilja allarhelst brúka føroyingar, tá teir eru tøkir og hava neyðugu før­leik­ar­ nar, lat ongan iva vera um tað. Trupulleikin er, at vit eiga teir ikki. Stóri skaðin á Ågot hendi stutt fyri, at útlendingakunngerðin var broytt. Eftir ætlan skal skipið vera klárt til fiskiskap aftur í juli, men var kunngerðin ikki broytt, so at Mest beinanvegin fekk fatur á pólskum skipasmiðum við neyðugu førleikunum og sertifikatunum, so hevði Mest ikki kunnað umvælt skipið so skjótt, sigur stjórin Umleið 15 pólendingar arbeiða við at umvæla Ågot. Umframt lønina rindar Mest allar ferðaútreiðslurnar og útreiðslurnar til uppihald í Føroyum. - Tí eru teir ikki bíligari arbeiðsmegi enn føroyingar, sigur Mouritz Mohr, stjóri á Mest Fakta: Umleið 180 fólk til samans starvast hjá skipasmiðjusamtakinum Mest, sum hevur sleipistøðir í Havn og á Skála, har eisini ein turrdokk er, og eina smiðju í Runavík. Størri parturin av starvsfólkunum, umleið 110 fólk, arbeiðir í Havn, har umsitingin hjá fyritøkuni eisini er