hósdagur 29. mai 2014síða 9

9 Fríggjadagur 30. mai 2014 · Nr. 61 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tað er ringt at viðgera okkara kyns­mentan, tí vit hava lyndi til at tosa um kvinnuligir og mannligir leiklutir sum nak­að náttúrligt. Tað er tað ikki – tað er mentan, og tað kann broytast, sigur Erika Hay­field javnstøða Arbeiða upp til 34 tímar um vikuna Bólkað eftir kyni og aldri Tað vísir seg, at tað ein­ asta, sum riggar er oyra­ merkt­ur barsil. Hetta hong­ur saman við, at okkara ment­an er so mikið bundin at sið­ søguligari áskoðan á, hvat menn eiga at gera, og hvat kvinnur eiga at gera, at tað snøgt sagt er for ringt hjá monnum, at biðja um barsil, held­ur Erika Hayfield. - Pápar hava rætt til at vera saman við sínum børnum, og teir hava rætt til at fáa barsil. Kanningar vísa, at tað í stóran mun eru kvinn­ur, sum halda, at tað ikki ber til hjá monnum at vera á barsil, men menninir sjálv­ir halda ikki so nógvar forðringar vera, sigur Erika Hay­field. Hon heldur at íslendska skipanin, sum er trígg­ ir mánaðir oyramerktir til mammuna, tríggir oyra­merkt­ir til pápan og tríggir at deila, er ein góð skipan. - Vit vita, at tað er tað besta fyri barnið, tað skapar javnstøðu í heimi­ num og somu­leiðis á arbeiðs­mark­naði­num, so vit eiga at hygg­ja uppá, hvussu vit kunnu gera eina skipan, sum er liði­ lig nokk til at rigga, sigur Erika Hayfield. Eitt líknandi uppskot var frammi í Danmark, men regeringin hjá Helle Thorn­ing Schmidt gjørdi av ikki at gjøgnumføra tað við tí grundgeving, at vandi var fyri, at barnið misti tíð við for­eldrunum. Um páparnir ikki taka oyramerkta barsil­in, fellur hann burtur, og so hevur mamman bert seks mán­aðir eftir íslendsku skipan­ini. Oyra­ merktur barsil til pápar Um tað er nakað, sum stendir greitt eftir ráðstevnuna í Norðulandahúsinum, so er tað, at vit eiga at hava oyra­ merkt­an barsil til pápar, sigur Erika Hayfield einari rúmligari ans­ing­ar­ skip­an, sigur hon. - Tú kanst sjálvsagt siga, at um tað er tað, sum folk ynskja, mugu tey sjálvi av­ gera tað. Vandi er bara fyri, at tað sær út sum eitt frí­villigt val, men er tað ikki altíð í veru­leikanum. Okk­ara kyns­ roll­ur á arbeiðs­mark­naði­ num og heima er bundið at so sterkum siðsøguligum røt­um, at ávís viðurskifti kenn­ast náttúrlig. Kyn er ein sera sterkur partur av okkara sam­leika, og tað er lætt, at vit knýta ymisk viðurskiftið á tað kyn vit hava. Eitt nú, er tað fatanin, at tað er náttúr­ ligt, at tað er kvinnan, sum tekur sær av børnunum. Vit skulu tosa um kyn og kjakast um, um okkara mentan kundi sæð annar­ leiðis út, sigur Erika Hayfield. - Vit mugu sum samfelag tora at taka eina samtalu um, hvat kynsleiklutirnir eru, og at tær kunnu síggja øðrvísi út, enn tær gera í dag. Okkara kyn er primeri samleikin – tað vil siga, at okkara kyn ofta definerar, hvussu vit sígg-ja okkara leik­lut. Men vit mugu taka eina samrøðu um kyn fyri at flyta nøkur ting, sigur Erika. Í síðsta enda merkir mangl­andi javnstøðan á arbeiðs­marknaðinum, at vit hava eina framtíð, har ung­ar kvinnur ikki tíma at vera í Føroyum, og tað er ein trupul­leiki, sum rakar øll. kvinn­ur. Eitt nú hevur Heilsu­røktarafelagið gjørt eina kanning, sum vísir, at fleiri av teirra limum ikki sleppa at arbeiða fulla tíð. 68 prosent av náms­frøð­ ingum arbeiða niðursetta tíð, og eins og í øðrum um­ sorgan­ar­størvum, er or­ søk­in ofta, at starvið er so hart mentalt og fysiskt, at eitt full­tíðar­starv er for strævið. Í hes­um sambandi sigur Erika Hayfield: - Tað vísir seg, at arbeiði við umsorgan og kanska ser­liga børnum er so krevjandi, at 40 tímar á sjálvari stovuni er for nógv. Haraftrat vísa kanningar, at 40 % av náms­frøðingum fyrireika seg uttan­fyri arbeiðstíð, og vit eiga tí at gera eina meting av, hvussu eitt fulltíðarstarv inn­an fyri barnaansing skal vera sett saman. marjun@sos.fo 51% av føroyskum kvinnum og 11% av monnum arbeiða niðursetta tíð. Kelda: Manntal 2014