mánadagur 15. september 2014síða 15

15 Mánadagur 15. september 2014 · Nr. 104 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 vit fáa tíðargrein Mynd 1 Mynd 2 Mynd 3 kem­ur frá miðal – ikki at vand­ in veksur tess skjótari tú koyrir. Standardfrávikið sig­ur, hvussu langt tú ert frá miðal, og niðurstøðan hjá gransk­arunum West og Dunn er, at størsti vandi er at verða við í einum óhappi, um tú koyrir meira enn tvey standard­frávik frá miðal­ferðini. Hettar eru tey tvey prosentini, sum koyra spaku­ligast og skjót­ast (standard­frávik er enska hugtakið Standard Devis­tion). Verða fleiri kanningar (Solo­mon, Cirillo, Hauer, Hark­ey og West/ Dunn) sett­ar inn í somu mynd, vísa hes­ar ein greiðan boðskap. Allar vísa ein U samanhang har sannlíkindini fyri einum óhappi minka jú nærri tú ert miðalferðini. Sí mynd 3 Ferðslugranskari Harry Lah­ mann, Aalborg Universi­tet, sigur: “Ein vegur, har fólk koyra við ym­ iskari ferð, er meira vandamikil enn ein veg­ur, har fólk koyra við somu ferð”. Granskari í “Adfærd og trafik­ psykologi” á DTU Mette Møller, sigur “vit ferð­andi tulka í stóran um, sjálva ferðsluna við støði í okkara egnu hugsan. Um ein stórur, beinur vegur er fyri framm­an, halda fólk at setta hámarks­ferðina er høpisleys og koyra skjótari enn hámarksferðin loyvir.” Aðrar kanningar eru eis­ini, sum viðgera trupul­leik­an av at last­bilar og bussar koyra spaku­ligari á sama vega­strekki sum persónbilar, men tað lata vit liggja hesa­ferð. Niðurstøða Umráðandi er at breiðka grund­ar­ lagið, tá vit taka av­gerðir, og ikki bert hyggja einsíðugt. Granskingin vísir at óan­sæð, um tú koyrir spaku­ligari ella skjótari enn miðal, so økist kjansurin fyri óhappi jú longri tú kemur frá miðal – ikki at vandin veksur tess skjótari tú koyrir. Seta vit sjóneyka á ferðslu­ trygdina, er tað umráðandi at gera átøk soleiðis, at mun­urin á tí, ið koyrir skjótast og spakuligast, er so lítil sum gjørligt. Tá átøk verða gjørd, er eisini neyðugt at taka hædd fyri at tey, ið koyra bil, hugsa sjálvi. Virkar ein hámarksferð órímilig, eitt nú tí vegurin er “góður” at koyra á, koyra fleiri okk­ara skjót­ ari enn mest loyvda ferð ásetur og harvið øk­ist mun­urin á teimum, sum koyra spakuligast og skjótast, so­leið­is økist kjans­urin fyri óhappi. Økja vit hin­vegin mest loyvdu ferð á sama vegastrekki, vilja tey, sum koyra skjótast, koyra spaku­ligari, og tey, sum koyra spaku­liga, koyra skjótari (sam­bært Erik Mather danska politiið) og á tann hátt mink­ ar munurin og váð­in fyri óhappi. Hettar er nakað, sum ser­frøð­ ingar og myndugleikar okkara muga hava í huga, tá tiltøk innan ferðslutrygd verða gjørd.