hósdagur 23. oktober 2014síða 36

Sosialurin nr. 121 · 24. oktober 2014 12 VIKUSKIFTI skal frá 13 Matur er tengdur at sálarstøð samrøða Annika Kunoy Im annika@sosialurin.fo "Feiti grísur!" "Tað er líka við, at tú ert størri enn øll jørðkúlan!" "Um tú hoppar fer Hong Kong at koppa!" Hetta vóru orð, sum nú 20 ára gamla Bjørg Jóhanna Bjarnadóttir Poulsen hoyrdi næstan dagliga í skúlanum øll skúla­ár síni. Í byrjanini legði Bjørg Jó­ hanna ikki so nógv í rópini frá floks­fe­ løg­unum, og viðhvørt flenti hon enntá við, men sum tíðin leið varð hon meir og meir innanhokin, still, og hon søkti ikki samband við javnaldrarnar. Tá hon kom heim eftir skúlatíð segði hon for­ eldr­un­um, at hon hevði havt tað gott í skúl­anum, men ofta goymdi hon seg eis­ini, tá hon kom heim og helt seg fyri seg sjálva og fór ikki uppá til familjuna. Hon tosaði ikki við lærarar ella onnur um, hvussu hon hevði tað. – Eg havi verið ov tjúkk, síðani eg var smágenta, og av tí sama havi eg ikki havt tað lætt í skúlanum. Summar dag­ar slapp eg undan happingini, men aðr­ar dagar bleiv eg happað. Soleiðis vóru øll skúlaárini, sigur hon álvarsom. Vigað og máld Bjørg Jóhanna hevði ikki sjálv hugsað so nógv um vektina, áðrenn børnini byrj­aðu at happa hana. Seinni, tá hon gekk í 6. flokki, var hon útvald, saman við nýggju øðrum børnum at sleppa til Skarvanes í ein mánað, saman við mamm­unum. Har vórðu børnini vigað og kunn­að um týdningin av kosti og at røra seg. Tá skeiðið var liðugt, hildu tey áfram við at arbeiða saman við kost­ ráð­gev­anum, og Bjørg Jóhanna misti 10 kilo aftrat. Men so gekk spakuliga aft­ur niður á bakka. Tá hon gekk í 9. flokki segði ein lær­ ar­inna við Bjørg Jóhonnu, at hon ikki sá út til at vera glað í skúlanum, og hon ráddi hennu til at tosa við heilsu­systr­ ina. Hóast Bjørg Jóhanna ikki minnist heilt hvat heilsusysturin segði við hana, minn­ist hon at samrøðan hjálpti eitt sind­ur. Bjørg Jóhanna, sum fyrr ofta kundi sita ein heilan dag í skúlanum utt­an at siga eitt orð, byrjaði so smátt at halda seg framat og var ikki líka frið­ ar­lig sum fyrr. Foreldrini vistu ikki av at Bjørg Jó­ hanna varð happað, og tí var onki gjørt við tað. – Pápi mín fann út av, hvussu eg hevði tað í skúlanum ímóti endanum av 9. flokki, sigur Bjørg Jóhanna. Foreldrini hugdu tá at møguleikum fyri at senda dóttrina á eftirskúla, og val­ið fall á Kongensgaard Eftirskole, sum er ein skúli fyri tannáringar við et­ ing­ar­ólagi. Har lærdi Bjørg Jóhanna at eta rætt við at arbeiða í skiftandi toymi í køk­inum og at venja. Hvønn morgun skuldu allir næmingarnir á skúlanum út at ganga ella súkkla ávikavist 5 og 10 km, áðrenn tey fingu morgunmat. Hon fór 17 kilo aftur hetta árið. Komin aftur til Føroya vandi hon nógv og royndi at halda áfram við sunna lívsstílinum. Tá hon byrjaði á Før­oya Handilsskúla var vektin kom­in niður á 78 kilo, og tá hevði hon ong­an trupulleika at tosa við teir næm­ing­ar­ nar, sum hon var saman við. – Árið í Danmark hevði hjálpt mær við hesum: Eg var ímillum hini og varð ikki hildin uttanfyri. Men móti endanum av árinum á Handilsskúlanum kennur Bjørg Jó­ hanna, at áhugin at vera saman við henni minkaði í tráð við, at hon hevði tik­ið nógv uppá aftur. – Tá jólini nærkaðust kom alt, eg hevði tapt meg í Danmark og meir enn so aftrat, uppá aftur. Tá eg hyggi aftur uppá tað, so eru tað bara matvanarnir, sum hava gjørt, at eg tók alt uppá aftur, sig­ur Bjørg Jóhanna. Ein tikkandi Bumba Bjørg Jóhanna stríðist við vektini øll tann­áringaárini, og einaferð tá hon er hjá lækna, fær hon at vita, at hon er ein tikk­andi bumba, sum kann bresta nær tað skal verða. Læknin sigur henni, at held­ur hon áfram við at liva, sum hon ger, skal hon ikki vænta at blíva 25 ár. Hetta rein ikki við hjá henni, og hon tók enn meiri uppá. Tað var ikki, fyrr enn hon varð við barn og sum 20 ára gomul hevði átt dóttur sína, at hon byrjaði at taka orðini, sum læknin hevði sagt í álvara. Tá vigaði hon 138 kilo og hevði eitt BMI uppá 51. – Eg legði ikki so nógv í tað tá, men nú eigi eg eina dóttur, sum eg vil skal vaksa upp saman við mammu sínu, sig­ ur Bjørg Jóhanna. Av tí at stríðið við kiloini hevur ver­ ið so drúgt, hevur Bjørg Jóhanna nú av­ gjørt at fara undir skurðviðgerðina Gas­ tric Sleeve, sum minkar magasekkin. Hon er undir 25 ár og skal tí gjalda skurð­viðgerðina sum kostar kr. 80,000 sjálv. Facebook bólkur Sum stuðul ímóti stríðnum við vektini hev­ur Bjørg Jóhanna gjørt eina Face­ book síðu har til ber at fylgja við í hvussu gongur hjá henni at tapa seg. Bólkurin kallast "Bjørg J­ohan­n­ a's Kamp Fra 130 Kg Til 70 Kg". – Eg valdi at standa fram alment á Facebook og deila hetta stríðið við onnur, tí eg vil verða á rættari vekt, áðrenn dótturin er tvey ára gomul, sigur hon. Tað var eisini spennandi hjá Bjørg Jóhonnu at vita, hvør áhugin var millum fólk, og nú eru 460 limir í bólkinum, so áhugin at fylgja við er stórur. – Tá áhugin er stórur, var ikki lætt at bakka aftur, sigur Bjørg Jóhanna. Hon verður ikki nervøs av, at fólk fylgja við, men hon møtir nógvum fólki á gøtuni, sum halda seg kenna hana, men sum hon ikki kennur. Summi spyrja um ráð um tað at tapa seg. Eisini hevur hon fingið onkra nega­ tiva afturmelding um ætlaðu skurð­ við­gerðina, og fólk hava eina meining um, hvørt tað er rætt ella ikki. Hetta við at geva ráð er eisini møgu­ liga nakað Bjørg Jóhanna hugsar um at arb­eiða við í framtíðini. – Eg havi altíð havt áhuga í og havi lisið nógv um mat og um at hava trup­ul­leik­ar við vektini. Eg dugi eisini at seta meg inní støðuna hjá øðrum, tí eg havi vigað ov nógv, sigur hon. Skurðviðgerðin 28. oktober verður Gastric Sleeve skurð­viðgerðin framd. Hon hevur hugsað seg um væl og leingi og leitað sær ráð hjá fam­ilju og læknum. Tá ein slík viðgerð verð­ ur framd, hendir ein stór kropslig broyt­ing, og ofta er torført at fylgja við sál­ar­liga. Týdningarmikið er at halda á fram við at eta heilsugott og at røra seg. Eftir skurðin kann Bjørg Jóhanna vænta at missa tveir triðingar av yv­ir­vekt­ini. Anna Debes Hentze, sálarfrøðingur, greið­ir frá, at børn, sum mistrívast, verða happað og ganga við kenslum so sum sorg, øði og ótta kunnu fáa sjúku­ eyð­kenni, sum vísa seg sum etingar­ ólag. Tá er vanligt at finna troyst í ov nógv­um søtum mati, serliga um tey ikki hava vaksnan at tosa við. Matur er nær tengdur okkara sálarligu støðu, sig­ur hon. Stutt sagt er tað upp til hvønn ein­ stak­an at taka ábyrgd av síni egnu heilsu við at eta rætt og røra seg nóg mik­ið. – Tað krevur sjálvsdisiplin at eta rætta kostin og fáa dagliga motión. Tað skal ein hugburðsbroytin til, sum vit øll mugu taka í álvara, sigur Anna Debes Hentze. Sálarliga ber til hjá hvørjum ein­ stak­um at broyta vánaligar kostvanar við at gerast tilvitaður um matin vit eta Sálarfrøðingur greiðir frá, hvussu samband kann verða millum sálarstøðuna og matvanar – Eg legði ikki so nógv í mína vekt, men nú eigi eg eina dóttur, sum eg vil skal vaksa upp saman við mammu sínu, sigur Bjørg Jóhanna Bjarnadóttir Poulsen, sum letur fólk fylgja við í sínum stríði ímóti yvirvektini