mánadagur 3. november 2014síða 13

13 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 3. november 2014 · Nr. 125 SAMRØÐA hev­ur spurt framkomnar spurn­ingar verða teir lítils­ gjørdir. - Læknin hjá mær ristir við høvdinum tá vit tosa um kopp­seting, sigur Sylvia. Hetta ger fjøldin eisni, held­ur hon. Tey sum hon hev­ur tosað við, sum eru fyri koppseting hava ikki tik­ið sær stundir til, at seta seg inní evnið, sigur hon. Tey sum eru ímóti, har­ afturímóti, hava roynt at sett seg inní tað, men hvørg­ in teirra kemur til botns í hesum, sigur hon sannførd. Tá læknar og onnur sláa so hart ímóti hennara stúr­an og ikki taka hana í álvara, tá kennir hon seg ikki hoyrda, sigur hon. Sylvia nevnir tvey dømi sum tykjast henni løgin. Eitt er at øll børn verða koppsett fyri reyðlingar í MFR kopp­ setingini. Tað er ikki deyði­ ligt, men tað er farligt fyri fost­ur í móðurlívi, um ein mam­ma fær reyðlingar. Hví fáa dreingjabørn hesa kopp­ setingina, spyr Sylvia. Eitt annað dømi er koppsetingin Hepati­tis B sum kom í kopp­seting­ ar­ætlanina í ár. Hepatitis B er bruni í livrini og er ein kynsborðin sjúka, og sum eisini smittar gjøgn­ um sproytinálir. Hesa koppsetingina fáa pinku­ børn saman við kykhosta kopp­setingini. Hon skilir ikki hví pinkubørn verða kopp­sett móti kynsbornum sjúk­um. Sylvia Thomsen kennir seg ikki trygga við verandi kopp­set­ingarætlanina, sum verður bjóðað. - Órinsverjan hjá so lítlum børn­um ikki er ordiliga kom­ in upp at virka, og møgu­ leikin at koppsetingin elvir til langtíðar varðandi órin­ verju, er sera lítil. Børn undir eitt ár fáa í størsta munin órin­verju frá mammuni við brósta­mjólkini, tí kroppurin ikki er fórur fyri at útvikla hetta. Sylvia sigur at hon er ikki bang­in fyri barnasjúkunum, sum børnini kunnu fáa, tí tær eru ikki deyðiligar. - Um møguleikin at verða smitt­að­ur er líka lítil sum at fáa hjáárin, so velji eg hel­ d­ur, at børnini ikki fáa hjá­ árin, sigur hon. annikak@sosialurin.fo IKKI KOPPSETAST koppsett verður ímóti eru sera ótespiligar og hon ynsk­ ir ikki at dóttir hennara fær hesar sjúkurnar, sigur hon. Vistfrøðisforeldur eru eitt tíðarrák Sjálv skilur hon ikki hví sum­ mi foreldur velja koppseting frá. Hon samanber rørslu­ na av foreldrum sum velja koppseting frá við vist­ frøðiligu rørsluna, sum er uppi í tíðini. Hóast Rann­vá keypir vistfrøðiligt grøn­meti og annan mat, so verður heit­ ið vistfrøði ofta misnýtt til mark­nað­arføring. Hesi foreldrini, sum ikki koppseta børn síni eru av miðlunum doypt vist­frøðis­ for­eldur, og hesi hava í summ­um førum sjúkuketur, ið gera at tá eitt barn verður smittað við eini sjúku verða øll sum eru partur av ketuni upp­ringd, og hesi fara so heim til sjúka barnið við børn­um sínum, soleiðis at tey eisini kunnu verða smitt­ að við sjúkuni. Hetta er gjørt so­leið­is at tey ikki verða smitt­að av sjúkuni tá tey gerast vaksin, greiðir Rannvá frá. Um børnini so til dømis vera smittað við difteri, sigur Rann­vá, mugu tey í summum førum fáa antibiotika. Har kann man so aftur siga, at antibiotika eisini kann hava hjáárin við sær, og harafturat eisini drepur ella forðar fyri vøkstri av bakterium. Eisini teimum, ið eru umráðandi fyri kroppin at hava, og sum berjast ímóti fremmandum og sjúkuelvandi bakterium. Hvat er tá vunnið, spyr Rannvá. Hevur álit á kanningunum Ein av grundgevingunum hjá foreldrum sum velja kopp­seting frá er at farma­ seutisku fyritøkurnr eru óálít­andi og hava ávirkan á allar kanningarnar, sum vera gjørdar um koppseting, tí tey stuðla kanningunum fíggj­ar­liga. Rannvá sigur, at sjálvsagt skal man ikki hava blint álit á kanningar framdar av menni­skjum, tí vit kunnu øll litast av ymiskum, so sum peningi, umstøðum og arvi. Tó heldur Rannvá ikki at ein skal finnast at farma­ sevtisku firmunum og koma við eini niðurstøðu sum sigur at allar kanningar eru part­ískar við tí endamáli at fáa pluss á botnlinjuni. Vit arbeiða øll fyri eina løn, og tað gera tey, ið arbeiða við at menna heilivág eisini, greiðir Rannvá frá. So­leiðis er samfelagið hjá okkum uppbygt, og tað er órealistiskt at halda at hetta broytist, hóast tað kundi verið ein ynskistøða. - Um peningur ikki skal hava nakran týdning yvir­ høv­ur fyri farmasevtisk firm­u og tey bert skulu ar­ beiða fyri at verja okkum fyri sjúkum og ikki hugsa um vinnig, má nógv av tí, ið heim­urin í dag er grundaður á um­leggjast, sigur hon. Ein onnur grundgeving hjá foreldrum sum ikki kopp­ seta børnini er, at í kopp­set­ ing­unum eru eitr­a­n­di hjálpi­ evni sum verða sproytað inn í æðrarnar hjá pinkubørnum, og sum kann elva til autismu og aðrar sjúkur. Rannvá sigur at hesin ótt­in er ógrundaður, og at vit altíð mugu kanna hvør kem­ur við hesum upp­lýs­ing­ un­um, og savna okkum vitan innan evnið. Koppsetingar eru ikki lítaleysar, og av og á stand­ ast hjáárin av teimum. Hetta vísa framleiðarar av koppsetingarevnunum eisi­ ni á, sigur Rannvá. Tó eru nógv­a­r ræðusøgur um, hvat kop­p­seting hevur elvt til, ið lækna­vísindin síðani hevur mót­prógvað, og tískil má skilj­ast ímillum hvat vit taka til okkum og ikki, sigur hon. Eitur er í øðrum enn bert heil­vági. Eitur er eisini í mati, so sum svínakjøti og grind, grø­n­meti og frukt, sigur Rann­vá. Tað er umstrítt at halda at ókoppsett børn eru betri fyri enn koppsett børn. Hetta er ikki vísindaliga prógvað sigur Rannvá. - Tað er umráðandi hjá okkum foreldrum at meta um, hvat vit halda vera best og rættast fyri børn okkara. Avgerðin um hvørt børn okkara skulu koppsetast ella ikki, er ein stór avgerð og tí skulu vit vera upplýst og halda fram at kjakast um evni sum hetta, sigur hon til endans. annikak@sosialurin.fo barnaskjúkur