mánadagur 1. desember 2014síða 29

29 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 1. desember 2014 · Nr. 137 ítróttur svimjing komin upp á 72 revsingar í samband við doping síðani 1990. Tí verða stór spurnartekin sett við, tá kinesiski anit- doping felagsskapurin roynir at niðurspæla hendingina við Sun Yang, sum sjálvur boðar frá, at hann hevur brúkt heilivágin síðani 2008. Tó at trimetazidine ikki bleiv ólóligt fyrr enn í januar mán­aði, so er talan um álvar­ sligan hjarta heilivág. Spurnartekin verða eis­ ini sett við orðingina hjá virkandi stjóranum, Zhao Jian. Her er talan um roynd­ an lækna og heims­meistara í svimjing. Hví verð­ur tað niður­spælt sum ein slíka hending og siga, at talan ikki er um ein stóran feil og at tað heldur ikki er fyrilitaleyst. Hví hevur tað týdning fyri hand­faringina av málinum, at Sun Yang er heimskendur? Hví skal eyka varsemi vísast í hesum førum? Tú kundi hinvegin víst á, at tá talan er um ein mann, sum hevur framt næstan ómenniskjalig avrik seinnu árini, at málið fær eyka stóran áhuga, og verður viðgjørt við størri gjøgnum­skygni enn tað hev­ ur higartil. Eisini sigur Zhao Jian, at málið er ikki at dekka útyvir hendingina. Hví visti so einki av hesum, tá asiatisku leikirnir vóru í Suðurkorea í september, tá hann bleiv fangaður í mai mánaði? Onnur fingið harðari revsing Russiska Yuliya Efimova fekk 16 mánaðar bann frá 31. oktober í 2013, um­framt at hon misti øll heiðurs­merki, sum hon vann í tíðar­skeið­ inum áðrenn bannið bleiv kunngjørt. Her er vert at leggja til merkir, at ser­frøð­ ingar mettu ikki, at Yuliya Efimova hevði í sinni at snýta. Talan var um gáloysni uttan læknaliga vitan í sam­band við inntøku av evni, sum hon ikki visti var ólógligt. Í sakini hjá Sun Yang er talan um ein royndan ítróttar­lækna, sum beinleiðis hevur útskrivað doping­ listaðan heilivág til ein svimjara. Munurin á revs­ ingini er 13 mánaðir, tí Sun Yang fekk bara tríggjar mán­ aðir bann. Í øðrum tilfeldum hava ítróttarfólk fingið longri bann fyri ikki at møta til dopingtest. Eitt tað kendasta dømi eri fyrrverandi Man­ chester United miðverjin, Rio Ferdinan, ið fekk átta mán­aðar leikbann í 2003 fyri at gloyma at møta til eina dopingtest. Hann tók test­ ina dagin eftir og bjóðaði teim­um at gera grundingari kann­ingar dagin eftir, men doping eftirlitið tók ikki av til­boðnum. Ófriður um Sun Yang Tað seinasta nýggja í mál­ inum er, at Dr. Ba Zhen var partur av toyminum hjá Sun Yang til asiatisku leikirnar, hóast hann fáar mánaðar frammanundan hevði fingið eitt ára bann. Kinesiskir miðlar siga seg hava myndir av Dr. Ba Zhen, meðan hann hjálpir Sun Yang til upphitini og niðurhitin til asiatisku leik­irnar. Reuters skrivaði síðst í farnu viku, at WADA ætlar at skjóta dómin hjá Sun Yang inn fyri Ítróttardómstólin í Strausbourg. Í Kina verður nú eisini skriv­að, at kinesiska svimji­ sam­bandið roynir at taka ábyrgdina fyri mistakið hjá Sun Yang og læknanum. Teir vilja verða við, at bannaði heili­vágurin av misgávum ikki stendur á anti doping list­aunum, sum kinesiska svimji­sambandið hevur út­ flýggjað til sínar limir. Stóru spurningarnir So eftir standa stóru spurn­ ing­arnar. Hví hevur ein heims­meistari í svimj­ing brúkt álvarsligan hjarta­ heili­vág síðani 2008. Hvussu ber tað til, at ein maður, sum hev­ur so stórar trupulleikar í hjarta­num kann verða so nógv besti í eini so kapp­ ingar­førari grein um 1.500 metr­ar frí svimjing? Hví hevur FINA (altjóða svimji­sambandið), WADA (Altjóða anti-doping fel­ags­ skap­urin) um­framt kines­ iska svimjisambandið og kinesiski anti-doping felags­ skap­urin ikki hava boðað al­menn­inginum frá hesum. Eru ómenniskjaligu avrikini hjá Sun Yang veruliga ómenniskja­lig? Størsti spurningurin hjá okkum er so, um Pál Joensen er í eini órættvísari kapping, tá hann svimur móti Sun Yang? trondur@sosialurin.fo Sun Yang er føddur í 1991 og er 22 ára gamal í dag. Hann er ein heims­stjørna í svimjing og ein hetja í Kina fyri síni at síggja til ómenniskjaligu góðu avrik Magni Mohr undrast: Trimetazidine er til fólk við hjartatrupulleikanum angina pectoris, sum er pína í bringuni, sum ofta kemur av blóðmangli ella hjarta- iskæmiorsaka av niðursettum blóðrensli í hjartaarteriunum. Eisini føroyski fysio­log­urin, Magni Mohr, sum hevur arbeitt við nógv elitu ítróttarfólki, undr­ ast á at 22 ára gamli Sun Yang hevur brúkt trimetazidine síðani 2008. Trimetazidine heili­vágur verður givin til fólk, sum mangla ilt í hjarta­num orsaka av lágari bólðsirkulatión í hjart­anum. Hetta setir tveir stórar spurningar. Hvussu ein heimsmeistari í svimj­ing á 1.500 metrum kann hava brúk fyri trimetazidine, og hví hvat hann fær burturúr at taka tað? Forkláringin er nakað teknisk, men hon hjálpir ikki trúðvirðinum hjá Sun Yang, tí trimetazidine gev­ ur ein 1.500 metrar svimj­ ara ein stóran fyri­mun. – Trimetazidine ger, at tú niðursetur for­brenn­ ingina av feitti í hjarta­ vødda­kyknunum, meðan tú økir forbrenningina av sukuri. Av tí, at man brúkar minni oxygen per fram­leidda orkueinheit (ATP) undir sukur­brenn­ ing enn feitt­brenning ber altso til at betur at varð­ veita orkustatus í kykn­ uni. Samstundis økir trimetazidine blóðrenslið í hjartanum undir arbeiði og betrar um funktiónina hjá vintra hjartakamari undir arbeiði. Tilsaman gevur hetta hjartanum betri arbeiðsunstøður í støðum har hjartaiskæmi hendir, sum t.d undir kropsligum út­haldnis­arbeiði. Í 1.500 metra svimjing hevur tú stóran tørv á oxygen til hjarta og vøddarnar. Trimetazidine ger, at tú óbeinleiðis útsetur troytt­ leikan og kanst halda áfram longri, tá talan er um klassikt aerobt arbeiði, sigur Magni Mohr. Tað merkir, at við trimetazidine kann ein lang­teinar­svimjari fáa greiðar kunstigar fyri­munir í hylinum á ólógligan hátt. Svimjari við trimetazidine fær meiri orku afturfyri oxygen­nýðsl­una. Vøddar­ nir kunna arbeiða harð­ ari áðrenn møðin setur inn, tí teir fáa betur aerob arbeiðs­treytir (ar­beiði við orku­fram­leiðslu har oxygen inn­gongur). Magni Mohr undrast eisini á, hvussu ein heims­elitu­ svimj­ari kann hava brúk fyri trimetazidine. – Eg undrist á, at ein svimj­ari, ið hevur brúk fyri slíkum heilivági, kann verða heimsmeistari í 1.500 metrar svimjing. Tað fái eg ikki til at hanga saman, sigur Magni Mohr at enda. Samstundis er van­ligt, at ítróttafólk via teirra medicinsku fólk gera vart við møguligan tørv á ólógligum heilivági, so brikk­arnir passa illa til kines­iska pusluspælið. trondur@sosialurin.fo