týsdagur 16. desember 2014síða 43

3 Mikudagur 17. desember 2014 · Nr. 144 Sosialurin krón­ur í sjúkradagpengum, men skip­ið var úti í ein mánaða, og hesa tíðina var manningarparturin 110.000 krónur. So hon fekk ein álvar­saman fíggjarligan lúsing. – Fyri at leggja upp fyri slíkum støðum, hevði tað kanska verið eitt hugskot, at sjúkradagpeningurin og sjúkratrygdin blivu eftirregulerað, tá árið var útið, og tað bar til at siga, hvussu nógv tann sjúki hevði mist í ársinntøku í mun til sínar starvsfelagar, ið høvdu verið við skipinum alt árið, sigur formaðurin í Fiskimannafelagnum. Vánalig trygging Hann heldur eisini, at tvungna vanlukkutryggingin, sum reiðaríini skulu hava fyri manningina, er alt ov vánalig. – Tað rætta var, at van­lukku­ tryggingin eisini var ein trygging ímóti veruliga inntøkumissinum, ella í øllum førum einum høgum pro­sentparti av honum. Í dag dekk­ ar tryggingin bara vanligu sjúkra­ dagpengarnar og mist arbeiðsføri, um skaðin er so álvarsligur. Men ar­ beiðsskaðar henda, tí okkurt kiksar við trygdini umborð, og tí er tað í prinsippinum altíð arbeiðsplássið, ið eigur ábyrgdina. Men kortini fær ein skaddur fiskimaður onki endurgjald fyri mista inntøku, sjálvt um manningin kanska tjenar fleiri hundrað túsund krónur, meðan hann má ganga sundurbrotin heima í kanska mánaðir, tí trygdin ikki var nóg góð á arbeiðsplássinum, sigur Jan Højgaard. Sáttmálasamráðingar eru fyri framman, og vegna virðing fyri mót­partinum vil hann ikki fara í smálutir um krøvini til nýggjan sátt­mála, sum Fiskimannafelagið í januar fer at handa reiðarunum. – Men tryggingar út um tær lógar­kravdu eru heilt greitt ein sáttmálaspurningur, og tað er ongin loyna, at ynskið um betri tryggingar stendur ovarlaga á ynskilistanum hjá Fiskimannafelagnum, sigur Jan Højgaard. Tá fiskimaður gerst sjúkur umborð: Um mynstraður fiskimaður verður sjúkur á túri, og hetta verður váttað av skipara og lækna, eigur viðkomandi rætt til sjúkratrygd í 30 dagar frá Trygdargrunni Fiskivinnunar. Veitingin er 565,63 krónur um dagin umframt frítíðarløn, so leingi sjúkan varar. Sjúkratrygd kann veitast í mesta lagi í 75 samanhangandi dagar í senn og í mesta lagi 180 dagar tilsamans í einum álmanakkaári. Varar eitt sjúkutíðarskeið longri enn 75 dagar, tekur dagpeningaskipanin við fram til 280 dagar frá sjúkubyrjan. Dagpeningurin verður roknaður út við støði í inntøkuni undan sjúkrameldingini, men kann í mesta lagi verða 4.145 krónur um vikuna, tá frítíðarlønin er tald við. Er dagpeningurin minni, enn sjúkratrygdin hevði verið fyri sama tíðarskeið, rindar Trygdargrunnur Føroya Fiskimannafelags munin upp til sjúkratrygdina, tó so, at íkastið frá hesum grunni ikki kann verða meira enn 20 prosent av sjúkratrygdini. Tá fiskimaður gerst sjúkur heima: Tá fiskimaður gerst sjúkur heima, kemur hann undir dagpeningaskipanina, um hann kann fáa váttan um inntøkutap. Frá dagpeningaskipanini fæst dagpeningur í upp til 40 vikur í einum 12 mánaðar skeiði. Hægsta upphæddin er 4.145 krónur íroknað frítíðarløn um vikuna, men eins og við sjúku, sum er íkomin umborð, rindar Trygdargrunnur Føroya Fiskimannafelags munin upp til sjúkratrygdina, tó í mesta lagi 20 prosent av henni. Við sjúku longri enn 280 dagar: Fiskimenn, sum eru sjúkir longri enn 280 dagar, mugu annaðhvørt leita sær hjálp frá forsorgarskipanini, fáa avlamispensjón ella framskundaða fólkapensjón. Jan Højgaard, formaður í Fiskimannafelagnum, krevur, at sjúkratrygdin og almenna dagpeningaskipanin verðaskrúvað saman, soleiðis at tær eisini takar atlit til serligu arbeiðsviðurskiftini hjá fiskimonnum og –kvinnum. Og betri tryggingar av fiskimonnum verða eitt evni í sáttmálasamráðingunum. Eftirlønargrunnur Føroya Ar­beið­ ara­felags er stovnaður av Før­oya Arbeiðarafelag og er eftir­lønar­ gjaldið ein partur av sátt­mála­ sømdunum hjá limum okk­ara. Fyri at gera brúk av eftir­ lønar­grunninum, skulu øll lima­ viðurskifti verða í rættlagi, t.v.s. at arbeiðsgevarin skal flyta limagjald til Føroya Arbeiðarafelag, limagjald til lokalfelagið, lívstrygging og eftirløn, sí www.fafelag.fo Sum limur í fakfelag fær tú sambært sáttmálanum 10 % afturat lønin í eftirløn. Sambært nýggju eftirlønarlógini skulu øll gjalda inn til eftirløn, og vit hava staðfest, at tað eru nógvir arbeiðsgevarar, sum antin einki gjalda ella, at eftirlønargjaldið, sum sambært lógini í løtuni er í minsta lagi 1% , verður trekt av lønini. Sambært lógini hækkar lógar­ kravda eftirlønargjaldið við 1 % hvørt ár, og fyri at tryggja, at løn­takarin ikki sjálvur kemur at gjalda hesi eftirlønargjøldini, so er um­ráðandi at allir løntakarar eru limir í fakfelag, soleiðis at felagið kann tryggja, at løntakarin fær eftirløn frá arbeiðsgevara sínum, og at eftirlønargjaldið ikki bert er 1%  ella 2 %, men 10 %, soleiðis sum sáttmáli okkara ásetir. Minnist til: At lógarkravda eftirlønargjaldið er 1% At sáttmálakravda eftirlønar­ gjald­ið er 10 % og at hetta skal ar­ beiðsgevarin gjalda. Eftirlønargrunnur FA’s Um illa vil til, og ein limur hjá ar­ beiðarafeløgunum doyr, sum í minsta lagi hevur starvast í 1 ár hjá verandi arbeiðsgevara, með­an hann/hon er í starvi, eigur eftir­ sitandi hjúnafelagi/sam­búgvi ella børn undir 18 ár, sum arbeiðsfólk hev­ur skyldu at uppihalda, rætt til eftir­sitiløn fyri tann mánaðin, tá við­komandi doyr, og 3 mánaðir fram. Nær hava vit rætt til eftirsituløn?