hósdagur 5. februar 2015síða 26

Fríggjadagur 6. februar 2015 sosialurin 15 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 26 Inna Törnroos Í 1932 byrjaði timburmaðurin Ole Kirk Christiansen, sum var búsitandi í Billund, at framleiða leikur. Tvey ár seinni doypti hann fyri­ tøkuna Lego – ein blanding av orð­ unum Leg og Godt. Men tað var ikki fyrr enn í 1947, at framleiðslan av stoyptu plastikkbitunum byrjaði. Áhugin fyri plastikkbitunum var ikki ser­liga stórur í fyrstuni, og ikki fyrr enn miðskeiðis í 1950-unum kom ferð á søluna. Frá 1978 tvífaldaðist fyritøkan fimta hvørt ár. Men í 1993 kom vend í og vøksturin steðgaði. Fyritøkan royndi at venda gongdini við at lata fleiri Tivoli upp, gera klæði og teldu­ spøl. Lítið hjálpti. Ikki fyrrenn í 1999 kom bjargingin, og hon kallaðist Star Wars-lego – og seinni eisini Harry Potter-lego. Í nøkur ár gekk alt uppá stás, men tá ongir nýggir Star Wars ella Harry Potter filmar komu út, fór sølan av hes­um leikunum eisini í botn. Í 2004 var Lego í álvarsomum trupul­leikum. Fyritøkan misti 7 milli­ ón­ir krónur um dagin og eigarin Kjeld Kirk Kristiansen var noyddur at bjarga fyritøkuni við einari hálvari milliard av eginpeningi. Samstundis, sum krepp­ an var djúpast, varð stjórin skiftur út. Inn kom tann fyrsti persónurin, sum ikki hoyrdi til familjuna – Jørgen Vig Knudstorp. Tað fyrsta, hann gjørdi, var at seta spurningin – hví er fyri­tøk­an til og hvat dugir hon best? S v a r i ð gjørdist – lego­ bitin. – Vit vóru blivin yvirlegin og hildu, at vit dugdu alt best. Men tað gjørdu vit ikki. Vit dugdu best við lego­bitum, og tað var tað, sum vit skuldu halda okkum til, hevur hann sagt í sam­ røðum við onnur bløð. Túsundtals fólk fingu sekkin, tivoli vóru stongd og legobitin var aftur í hásætinum. Í 2013 var vinningurin hjá fyri­ tøkuni »The Lego Group« heilar 15 milli­ardir, og fyrsta hálvárið í 2014 hendi so tað, sum fá høvdu spátt fór at henda – nevniliga, at Lego yvir­ hálaði amerikanska Mattel, ið eigur Barbie. Grundirnar til vøksturin eru tvær. Onnur orsøkin sást á biograf­skígg­ unum í fjør og kallast »Lego – the movie«. Nógv halda, at filmurin er genialur, eftirsum at tað eydnaðist at fáa fólk at gjalda útvið 100 krónur fyri at hyggja at einum reklamfilmi, sum vardi í hálvanannan tíma. Ein onnur orsøk er, at miðalklassin veksur um allan heimin, og tað er ser­ liga her, at størsti parturin av keyp­arunum eru. Í Kina øktist sølan við 50 pro­ sentum fyrru helvt av 2014. Men hóast at tølini eru bjørt nú, eru myrk skíggj at hóma. Rákið um allan heim er, at børn gerast fyrr vaksin, og at tey sostatt gevast at spæla nógv fyrr enn áður. Hetta er ein hóttan móti Lego størri Fyri fyrstuferð nakrantíð hevur Lego yvirhálað Barbie, sum størsta leika í heiminum. Flestu fólk kunnu neyvan ímynda sær ein barndóm uttan Lego, men fyri 10 árum síðani stóð illa til, og endin var nær. Loysnin vísti seg at vera tað, sum alt byrjaði við – einum Legobita »Størsta avbjóðingin, sum Lego hevur, er, at stórur partur av spælinum hjá børnum nú gongur fyri seg á teldum« Í miðal eigur hvør persónur í heiminum 86 Legopetti. 55 miljardir petti verða framleidd hvørt ár. 40 miljardir petti skullu til fyri at byggja eitt torn til mánan. 7 Legopakkar verða seldir hvørt sekund. Út av einari millión verða bara 18 legopetti blakað vekk, tí tey ikki eru, sum tey skulu.