hósdagur 22. juli 2004síða 6

10 Nr. 138 - 22. juli 2004 Nr. 138 - 22. juli 2004 11 Tað var ein sera áhugaverd grein her í blað- num í gjár, har ein fiskaútflytari ger vart við teir sera álvarsomu flutingstrupulleikarnar hjá út flutningsvinnuni. Viðkomandi útflytari, sigur, at tað eru tær fesku vørurnar, sum skapa dynamikk í prísinum. Hann leggur aft- urarat, at "tann dynamikkin hava vit ikki við teimum flutningsøguleikum, sum nú eru". Útflytarin, Leif Høj, vísir á, at tað, sum hevur eina størstan týdningin fyri kappingarførið, er, at vit fáa betri flutningsmøguleikar ímill- um Føroyar og umheimin. Útflytarin upplýsir, at fiskur, sum verður av- skipaður í Føroyum mánadag, er ikki frammi á marknaðinum fyrr enn hósdag. Fiskur, sum verður avskipaður hósdag, er ikki frammi, fyrrenn mánadag, og fiskur, sum verður avreiddur týsdag, verður ikki frammi fyrrenn mánadagin. Á nógvum marknaðum kunnu føroyskir útflytarar sostatt bara lata vørur eina ferð um vikuna. Hetta er er eisini gald- andi fyri okkara høvuðsmarknað fyri upsa og kongafisk, sum er tann týski marknaðurin. Tað er innlýsandi, at so vánaligar karmar kunnu vit ikki framhaldandi bjóða okkara høvuðsvinnu. Tann, sum lesur nevndu grein, má spyrja, hví skilið er, sum tað er. Hetta er, sum nevndi útflytari sjálvur sigur: "burtur úr vón og viti og er ein stórur bági fyri kappingarførið". Hann leggur afturat, at bóru føroyingar seg rætt at, kundi avreiðingarprísurin á fiski verið munandi hægri, enn hann er nú. Leif Høj hevur eisini nøkur onnur áhugaverd sjónar- mið uppá kappingarføri og tímalønir, sum vit venda aftur til í eini komandi oddagrein. Her skulu vit bert loyva okkum at vísa á, at hetta skilið við sera vánaligum flutnings-møgu- leikum kann ikki halda fram. Tað er hóskandi at minna á, at tann flokkur, sum nú hevur leiðsluna í landsstýrinum lovaði vinnuni nógv betri karmar og rúmari virkisræsur. Hetta sæst aftur í samgonguskjalinum við. Her má tí vend koma í. Flutningstrupul- leikarnir hjá útflutingsvinnuni er eitt politiskt mál og eigur at verða loyst sum eitt politiskt mál – og hetta mál hevur skund. DAGSINS MEINING Sosialurin Kappingarføri og flutningur VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Hans Kárason Mikkelsen hans@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 228909 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. TÍÐINDASKRIV Útisetatelefonbókin fyri árið 2004 er komin í før- oysku bókabúðirnar. Úti- setatelefonbókin er ein telefonbók yvir føroyingar búsitandi uttanlands. Bókin er í støddini eitt sindur minni enn A4. Um- framt mongu litføgru lýs- ingarnar, eru nærum 3000 felagar skrásettir í bókini. Upplagið er 3500 eintøk. Í Danmark kom Útiseta- telefonbókin út í februar mánað, men av tí at grav- gangurin eftir bókini hesu- ferð var so mikið stórur, varð neyðugt at prenta 500 eintøk eyka. Tí kemur hon fyrst nú út í Føroyum. Tað er reklamufyritøkan Mediagraph, ið gevur út Útisetatelefonbókina. Átta fólk eru í starvi á fyritøk- uni, harav ein føroyingur er í føstum starvi umframt tveir aðrar føroyingar, sum eru knýttir at reklamu- stovuni sum freelance. Útisetatelefonbókin komin TÍÐINDASKRIV frá Hósvíkar Róðrarfelag Árliga regattasiglingin Eiði – Hósvík - Nólsoy fyriskip- að av Hósvíkar róðrarfelag verður vikuskiftið 6. og 7. August. Siglt verður av Eiði, fríggjakvøldið 06. aug kl. 19:00, til Hósvíkar. Tá komið verður til Hós- víkar, eru allir luttakararnir bodnir til ein døgverða í bygdarhúsinum. Í Hósvík verður møguleiki hjá lut- takarum at seta tjald upp. Regatta dansur við LM band verður í bygdarhúsin- um. Leygarmorgunin eru allir luttakararnir bodnir til morgunmat í bygdarhúsin- um. Seinnapartin Leygardag- in verður farið til Nólsoyar eftir sama framferðarhátti sum av Eiði. Tilmelding skal fara fram á www.hosvik.fo ella hjá einum av nevndarlimunum í róðrarfelagnum. Hans Jacob 422086 / 210186 Elinborg 422922 / 722922 Til ber eisini at fara á www.krf.fo ella www.drekin.fo og trýsta á link til regatta 2004 Seinasta freist at melda til er mikukvøldið 4. aug. klokkan 22:00 Kostnaður 100 kr. Fyri hvønn luttakara. Íroknað kostnaðin er døgverði og morgunmatur í bygdarhús- inum. Goldið verður kon- tant á bryggjuni á Eiði. Undanfarin ár hevur tað verið eitt sindur torført at fingið luttakandi bátar at fylgt teimum boðum ið givin hava verið. Tí hava vit í ár fingið fýra skjóttgang- andi bátar við frá bjarging- arfeløgunum og verða bátar bidnir um at fylgja boðum frá hesum. so øll kunna fáa eina góða og hugnaliga regatta. Stuðlað tiltakinum hava: Bátatænastan - Føroya Sparikassi – Krás - Reno Vent - Artic Importø Regatta 2004 Viðmerking frá IRF Almenn punktgjøld á nýtsluvørum kunnu hava ymisk endamál til ymsar tíðir. Tey kunnu brúkast til at tálma nýtslu, at broyta nýtslumynstur og til stuðla umhvørvisátøkum. Fyri eini fimmti árum síðani var kolkomfýrur í køkinum ikki nøkur luksus- vøra, men í sekstiárunum blivu petroliumfýringar setar í nógvar av teimum, og tað var stás. Seinni vórðu teir avloystir av miðstaðarhitaketlum, og tað var tað reina luksus. Í fimtiárunum fingu flestu føroyingar eisini elektrisitet og luksusvøran elektriskur komfýrur við bakarovni varð at síggja í alt fleiri húsum í fimmti og seksti- árunum. Síðani eru nógv fleiri luksuvørur komnar, sam- stundis sum fyrrverandi luksusvørur eru vorðnar hvørs mans (m/k) ogn. Køliskáp og frystiboksir, vaskimaskinur og upp- vaskimaskinur, dustsúgv- arar og eymhettur, radio, sterioanlegg og surround- skipanir, sjónvarpsskipanir og telduskipanir, telefonir og fartelefonir. Allir hesir hentleikar eru nú í so at siga hvørjum húsi. Har- afturat koma persón-bilar og glastrevjabátar. Felags fyri allar hesar lutir er, at teir eldast og ant- in fara av móta ella ganga fyri. Teir verða skiftir út og koyrdir burtur. Fyri fáum árum síðani vórðu allir hesir lutir grivn- ir niður á ymsum tyrv- ingarplássum kring landið. Lítið varð hugsað um tung- metalir, POP og ozonskaði- lig evni. Hetta er broytt og verður tíbetur ikki gjørt longur. Men tað er eisini ein hóp dýrari at beina hesar lutir burtur í dag. Skiljing og burturbeining Í IRF-skipanini verður í løtuni mælt til at skilja hetta burturkastið soleiðis: Jarn og metal • eymhettur • hitaketlar • komfýrar • uppvaskimaskinur • vaskimaskinur CFC-vørur (freon-vørur) • køliskáp • frystiboksir Elektriskt og elektroniskt burturkast (WEEE) • borimaskinur • dustsúgvarar • fartelefonir • radio • sendarar • sterioanlegg • surroundskipanir • sjónvarpsskipanir • telduskipanir • telefonir • v.m. Bilar • bussar • lastbilar • persónbilar Alt vanligt jarn og metal í IRF - limakommununum verður savnað saman á nøkrum fáum støðum og flutt til Kommunalu Brennistøðina hjá Tórs- havnar kommunu, har tað verður kroyst saman, og síðani sent av landinum til endurnýtslu. Persónbilar verða eisini kroystir á sama stað, men framman--undan skal øll olja og ymisk út- gerð verða tikin úr bilvrak- inum. Freonvørur og elektron- iskt burturkast verða send til góðkent móttøkuvirki uttanlands, sum antin við- gera tilfarið sjálvi ella senda lutirnar til virki, sum hava serkønan kunnleika til at taka hesar lutir sundur og viðgera teir einstøku smá- lutirnar. Burturkastið verður við- gjørt soleiðis, lutvíst fyri at minka um dálking frá ser- ligum evnum, t.d. freon og tungmetalum, men eisini fyri at endurnýta lutir og endurvinna metalir. Nógv orka verður brúkt til flutning av hesum burt- urkastinum. Fyri køli- og frystiburturkast og elek- tronikk burturkast skal eisini gjaldast fyri viðgerð- ina á seinasta staðnum. Fígging Elektriskt og elektroniskt burturkast, CFC-burtur- kast, bildekk og tílíkt hevur verið viðgjørt í serligum skipanum í okkara skandi- navisku grannalondum í fleiri ár. Sokallaði grøn avgjøld, ella kanska betur burturkastgjøld, hava verið løgd á summar vørur. Virki, sum kunnu prógva, at burt- urkastið er endurnýtt, end- urvunnið ella fyribeint á annan góðkendan hátt, fáa goldið eitt fast gjald fyri hvørja eind tey hava av- greitt. ES hevur eisini viðgjørt hesar burturkastbólkar eina tíð og samtykt eitt direktiv fyri elektriskt og elektron- iskt burturkast (WEEE- direktivið). Direktivið gev- ur framleiðarum, umboð- um og handlum eisini ábyrgd av tólunum, eftir at tey ikki verða brúkt meira (framleiðaraábyrgd). Rokn- að verður við, at WEEE- direktivið fer at økja ser- innsavningina og servið- gerðina av elektriskum og elektroniskum burturkasti. Roknað verður eisini við, at hetta fer at broyta tólini viðvíkjandi viðlíkahaldi, endurnýtslu, sundurtøku og endurvinning. WEEE- direktivið verður sett í gildið í Danmark í august í ár. Í Svøríki hevur ein líkn- andi skipan verið í gildið síðani 2001. Skipanin merkir millum annað, at hvørja ferð ein kundi keypir eina elektriska ella elektroniska vøru, kann hann lata handlinum eina tilsvarandi nøgd av brúktum tólum. Nú Fíggjarmálaráðið hevur boðað frá, at flestu av verandi punktgjøldum á omanfyrnevndu vørum skulu minkast ella takast av, verður heitt á Fíggjar- málaráðið saman við Inn- lendismálaráðnum, at meta um møguleikan at halda ein part av gjøldunum eftir, soleiðis at tey virki, sum kunnu vísa á, at hvítvørur, elektronisk tól, bilvrak, bil- dekk, akkumulatorar, ljós- rør og annað serliga dálk- andi burturkast, eru við- gjørd og burturbeind á góðkendan hátt, fáa goldið eina ávísa upphædd fyri hvørja staka eind ella vekt- eind. Soleiðis kunnu eisini handlar og virki, sum selja hesar vørur, bjóða kundum sínum eina betur tænastu, samstundis sum gamla vøran helst eisini fær eina rættari skiljing, viðgerð og burturbeining í framtíðini. Punktgjøld – frá luksusvøru til luksusburturkast VIÐMERKINGAR C M Y K 11 10