hósdagur 29. oktober 2015síða 22

FRÍGGJADAGUR 30. OKTOBER 2015 SOSIALURIN 125 22 Matgerð – Takka einum veganara í dag TJÓÐHILD PATURSSON E nn eitt heyst er um at vera farið framvið. Krovini hanga í hjallunum, blóðpylsur verða gjørdar og fyrstu seyð­ arhøvdini eru etin. Man kann siga at vit í hesum døgum hátíðarhalda ein part av tí sum føroyska náttúran og lívið í Føroyum hevur at bjóða. Og tað er fantastiskt. Eingin ivi um tað. Men hví so hátíðarhalda Altjóða Veganaradag? Hevur veganisman nakað at bjóða okkum føroyingum, sum stríðast við at fáa nøkur neyð­ ars­lig jarðber at vaksa í garðinum og eydnusom eta hasar 5 gularøturnar sum komu upp í ár – afturvið einum lambsbógvi av einum einaferð so fittum gimburlambi – tí soleiðis er nú einaferð lívið, ha? Tankin um at eta veganskt í Før­ oyum kann tykjast so býttligur og so veruleikafjarður. Tí kann tað veru­liga vera meira ‘rætt’ at í Før­oyum eta papaya heldur enn grind? (Handan viðmerkingin frá Valentina Crast, næstforkvinnu fyri Sea Shepherd Danmark, verður nokk ongantíð nið­ urløgd. Um tú ikki hevur sæð films­ brotið, kanst tú googla: grindedrab papaya). Man kann halda tað man vil um veganarar. Men eg eri heilt ótrúliga glað fyri at tey finnast. Tí eg eri so eydnu­som um allar tær fantastisku upp­skriftirnar sum eru til, bara tí at veganarar kring allan heimin hava toygt hugflogið út til markið av tí, vit onnur hildu bera til. Hvør hevði trúð at bananir kundu verða grundarlagið í lekkrum ísi, ella at tað bar til at gera »omelett« uttan egg. Hevði tað ikki verið fyri hesi fólkini, sum hvønn dag hugsa nýtt, og gera mat uttan egg, uttan kjøt, uttan mjólk, ja, so hevði tað verið ein rúgva av mati og matmøguleikum, sum enn ikki vóru uppdagaðir. Tað eri eg vís í. Míni tíðarskeið við veganskum mati hava í øllum førum latið míni eygu upp fyri óteljandi nýggj­um mat­ hugskotum og matsamans­etingum; og hóast eg ikki ráði til at eta papaya til morgunmat hvønn dag, so finnst ein rúgva av góðum hugskotum, sum vit í føroyum kundu tikið til okkum. Grønkálkips er eitt teirra. Takk, takk veganarar fyri at tit eru til. Takk fyri at tit halda eitt vakið eyga við djóra­ vælferðini, og takk fyri øll tey mongu góðu mathugskotini tit eiga allan heiðurin av. Grønkálkips (grunduppskrift) Til 1-2 fólk Eg veit. Eg veit tað væl. Tað ljóðar løgið: Grønkál og kips í sama setn­ ingi. Men royn tað nú bara. Tað er fantastiskt! Uppskriftin her er ein grunduppskrift. Tað finnast óteljandi variatiónir av grønkálkipsi. Googla: Kale Chips. • 6 grønkálsbløð • 1 spsk av olivenolju • 1 spsk av tamari/soya ella eitt nips av salti Set ovnin á 150 hitastig. Vaska grøn­ kálið. Turka væl. Sker bløðini av stelkinum, og petta tey í passandi munnbitar. Massera grønkálið við olivenolju og tamari/soya/salt. Tá ið eg sigi massera, meini eg at tú við hondunum syrgir fyri at hvørt grønkálsblað verður smurt við olju. Merk eitt sindur av veganskum plantu­kærleika ímeðan tú ert í gongd. Tað kann ikki skaða. Stroy út á bakiplátu við baki­ pappíri. Syrg fyri at hvørt grønkáls­ blað­ið fær pláss. Tað kann vera neyð­ugt at brúka tvær plátur - alt eftir støddini á ovninum. Baka í uml 30 min, men halt eyga við tí. Grønkálkipsið fer skjótt frá perfekt knasut til brent. Grønkálkipsini eru liðug, tá ið tey eru knasut og einki »bleytt« er eftir. Ímeðan tú bíðar eftir fyrstu portiónini, kanst tú gera eina portión afturat klára. Tí grønkálkipsini hvørva skjótt! Um tú goymir tey lufttætt, kunnu grønkálkipsini halda sær í uml. 2 dag­ ar. Men tey eru, sum so nógv annað, best nýgjørd. Og so eru tey eisini sum øll onnur kips - etur tú eitt, so etur tú øll. 1. NOVEMBUR: ALTJÓÐA VEGANARA­DAGUR