hósdagur 5. november 2015síða 16

Fríggjadagur 6. november 2015 sosialurin 128 16 parkinson – Til dagligt hugsi eg ikki um, at hann er sjúkur. Tað eru dagar, har eg slett ikki hugsi um tað. John William er tann, hann er. Sjúkan er har, man sær og hoyrir tað, tá hann gongur og koyr­ir, men eg hugsi ikki um tað, tí eg eri við honum hvønn dag. – Men nú ein dagin sat eina dótt­ urin í rúmi sínum og hugdi eftir ein­ um videobroti um Parkinson, og um hvat sjúkan ger. Eg legði merki til, at hon skrivaði tað niður, ið hon sá. Har stóð millum annað: ”Sjúkan verð­ ur bara verri og verri.” Hon er bara trett­an ár. Tá mátti eg fara og tosa við hana um sjúkuna og pápa hennara. Eg kundi kanska verið betri til at práta við børnini um tað, sigur Joan. Ein dag í senn Tað kann vera torført, tá ein ólekilig sjúka soleiðis rakar eina familju. Fram­tíðardreymar, fíggjarstøðan og nógv annað skal hugsast ígjøgnum eina­ferð aftrat, og ringt er at spáa um framtíðina. Joan hevur tó valt, at lata fram­tíð­ ina vera framtíðina, og hugsavnar seg held­ur um dagin í dag. – Eg royni at hugsa um tað posi­ tiva. Hitt má takast sum tað kemur. Tað hjálpir ikki mær at hugsa ov nógv um tað, ið kann tykjast at vera keði­ ligt. Vit taka ein dag í senn. – Eingin ynskir hetta. Øll høvdu ynskt at vit sluppu undan, men sjúk­ an kann raka øll. Men man kann velja at venda tað til okkurt positivt. Sjúka og mót­støða er ikki bara negativt, men okk­urt positivt kann spyrjast burt­ur­úr. Eg havi lært tað, at man má liva ein dag í senn. Tað nyttar ikki at hugsa um, hvar man verður um eitt ár. Tað veit man ikki, so verð bara glað fyri dag­in í dag. – Tað er ikki tað, at eg ikki vil hugsa um tað. Eg kenni bara á mær, at um eg hugsi ov nógv um sjúkuna, ella hvussu hann sá út fyri fimm árum síð­ani, so verði eg bara kedd. Tað fái eg ikki brúkt til nógv, tí tað verður aldr­in so aftur. – Um eg um fimm ár má hjálpa hon­um at lýna jakkan, so má eg gera tað. Tað er verri hjá honum, tí tað er hann, ið livir við sjúkuni. Eg má bara stuðla honum. Men at hoppa tvey ár fram í tíðina, tað kann eg ikki brúka til nakað sum helst. Sjúkan hon versn­ar. Hon kann útvikla seg seint ella skjótt, men hon bara versnar. Joan dylur tó ikki fyri, at íkomna støð­an kann vera torfør fyri eina unga familju við fleiri børnum. Møgu­ leik­in fyri, at John William ein dag má steðga at arbeiða og tær fíggjarligu fylgj­urnar, ið tað kann innibera, eru eis­ini tiknar hædd fyri. – Eg havi sagt við John William, at um hann ikki klárar at arbeiða long­ ur, og um vit ikki klára at gjalda alt tað, ið vit mugu, ella búgva har vit búgva, so mugu vit fyrihalda okkum til nýggju støðuna. Vit fara tó aldrin út á gøtuni at búgva. John William er enn tann sami Hóast tað eru tvey ár síðani, at John Willi­am fekk staðfest sjúkuna, so met­ir Joan ikki, at sjúkan hevur broytt mann­in hjá sær stórvegis. Tvørt­urímóti heldur hon, at John Willi­am er tann sami í dag, sum áðr­ enn hann varð sjúkur. – John William er tann sami. Hann er kanska broyttur í eygunum hjá øðr­um, men í mínum eygum, so er hann tann sami. Av og á haltar hann, tá hann gongur, men hann er tann sami. Um eg hugsi nógv um hetta og framtíðina hjá okkum báðum, so verði eg kedd. Men eg síggi hann hvønn dag, so eg hugsi ikki um tað. Tað er vanligt, at tá maðurin skal traðka fram og siga okkurt í Betesda, til eitt brúdleyp ella í Zarepta, at fólk spyrja um heilsustøðuna, tí hann rist­ ist so illani. Men tað er líka nógv nerv­ ar, sum tað er sjúkan, ið darvar mann­ in­um. Hinvegin er hon klár yvir, at mað­urin fer at broytast næstu árini, og tað fær avleiðingar. – Mín hugburður til John William er ikki broyttur. Eg hugsi, at eg má flyta meg við sjúkuni. Um hann ikki klár­ar ymiskt seinni í lívinum, so átaki eg mær ta rolluna. Tað klári eg, tí mammurollan minkar við ár­ un­um, so hvørt sum børnini verða meira vaksin og klára seg sjálvi. Nógv við Parkinsonsjúkuni enda sum røktarsjúklingar. Tað hugsi eg um, men tá havi eg flutt meg hartil, at eg eisini klári tað. Sjálv metir Joan ikki, at lívið hjá hjún­unum er dramatiskt broytt. Nakr­ar smá­veg­is broytingar eru gjørd­ar, tí mað­urin má ansa betri eft­ir sær sjálv­um, men annars klárar hann tað sama sum áður. – Sjúkan ávirkar ikki okkara hjúna­lag ella tað intima millum okk­ um. Lívið er tað sama, bara nú við sjúk­uni. Vit liva tað sama lívið sum áð­ur, men vit leggja dent á øðrvísi ting. Nú liva vit ein dag í senn og hugsa ikki ov langt fram í tíðina. Havi ikki brúk fyri áminningum Nógv fólk spyrja bæði Joan og børn­ ini um sjúkuna. Tað er ikki altíð líka lætt fyri familjuna, og mangan er tor­ ført at vita, hvat rætta svarið er. – Tað er torført at svara spurn­ ing­um, um hvussu hann hevur tað. Hann hevur tað gott, men hann verð­ ur aldrin frískur aftur. So alt er rela­ tivt, sigur Joan. Joan viðgongur tó, at tað er tor­ ført, tá fólk, ið meina tað væl, geva henni áminningar, um hvat er týdningarmikið at minna John Willi­ am á. – Hann er ein vaksin og vitigur mað­ur, ið skilur hesi tingini, so sig tað við hann. Eg eri ikki millummaðurin mill­um John William og øll onnur. Fólk mugu sjálvi tosa við hann. Sjálv­ andi eri eg góð við John William, og fólk meina tað ikki so ringt, men eg klári illa slíkar viðmerkingar. – Tað er hann, ið hevur sjúkuna í kroppinum og má liva við henni. Hann veit nær tað gongur væl, og nær tað stendur verri til. Eg má fyrihalda meg til, at maður mín er sjúkur, ikki til sjúkuna sjálva. Eg má stuðla hon­ um, men ansa mær, at eg ikki taki tað á meg sjálva. So eg havi ikki brúk fyri hasum áminningunum. Eg minni hann á ymiskt, men tað er, tá eg havi hug at siga okkurt við hann. Eg havi eina rúgvu av øðrum tingum, ið eg má minnast til. Eg havi eini full hús við fýra børnum, ið skulu hava rein klæð­ir, mat, hjálp við skúlatingum og so nógv annað. Ein trygd í bønini Trúgvin fyllir nógv í lívinum hjá John William og Joan, og bæði hoyra tey heima til brøðrasamkomuna í Klaks­ vík, Betesda. Hóast tað mangan er í slík­um førum, at trúgvin veruliga verð­ur roynd, so ivast tey bæði ikki í trúnni. Tvørturímóti, so er tað í bøn­ ini, at Joan finnur frið. – Tað er ein partur av lívinum, at vit trúgva at Jesus hjálpir okkum gjøgn­um alt. Um kvøldarnar biður John William meg eisini biðja fyri sær. Har er ein trygd í bønini, man verður meira róligur. Tað er líka natúrligt fyri meg at tosa við Jesus um sjúkuna, sum tað er at snakka við onnur. Vit merkja eisini, at fólk í samkomuni og onn­ur biðja fyri honum. – Eg minnist bara tvær ferðir, at eg havi verið ræðuliga kedd um støð­ una. Har eg havi ligið og grátið fyri meg sjálva. Tað hevur verið tá, eg havi hugsað um húsalán, trygging og onn­ur viðurskiftir. Hvussu man skal fáa allar endarnar at røkka saman, nú maðurinww er sjúkur. Men hvat kann eg brúka stúran til? Vit eru bæði trúgv­andi. Læknarnir hava fingið ein góð­an heila frá Jesuspápa, og teir granska og hjálpa tað teir kunnu. Teir gera sítt og Jesus ger sítt. hallur@sosialurin.fo