hósdagur 3. desember 2015síða 22

FRÍGGJADAGUR 4. DESEMBER 2015 SOSIALURIN 140 22 Matgerð – Dadlumella: »Eg eri slettis ikki sum hinar! Eg eri HEILT serlig!« TJÓÐHILD PATURSSON T að er so moderna í dag at ikki eta sukur, ikki drekka mjólk, ikki eta kjøt, ikki eta hveiti, ikki… ja, alt møgu­ ligt afturat. Men hevur tú nakrantíð hugsað um hví vit gera tey matvalini vit gera? Vel eitt: • Caffe latte • Urtate • Coca cola • Øl • Svart kaffi Hví valdi tú tað tú valdi? Smakkur er óivað ein partur. Men smakkur er eisini vani. Hvørjar aðrar orsøkir kunnu vera aftanfyri títt val? Hugsa um hetta: Keypa vit klæðir bara fyri at vera heit, ella møguliga eisini fyri at útrykkja tað vit vilja útrykkja? Er tað møguliga eisini ein máti hjá okkum at royna at stýra hvussu umheimurin sær okkum; ein roynd ið at skapa okkum ein samleika? Og hvussu við mati? Eru matval møguliga, í nógv størri mun enn vit eru varug við, eisini ein máti at skapa samleika? – Ja, tað eri eg í øllum førum abso­ lutt sannførd um! Tí havi eg altíð so deildar kensl­ur um allar hesar »SUNNU« mat­upp­ skriftirnar. Daddlukúlur, eggleysar omelettir, køkur uttan gluten og sukur, o.s.fr… Á einu síðuni, so vil eg fegin vera sunn og orka at gera alt tað eg vil. Eg vil fegin sleppa undan vælferðarsjúkum og vil at mítt barn skal vaksa upp uttan teir trupuleikar sum kunnu standast av at eta ósunt. Ja, okkurt stað vil eg nokk fegin vera handan »sunna gudinnan«, sum er vorðin so moderna. MEN, í mínum høvdi mala altíð spurningarnir, um hvørjar veruligu orsøkirnar eru til, at eg tiltrekkist av hesum »sunna«. Kann tað hava nakað (ella alt) at gera við hvør eg vil vera, ella hvussu eg vil at onnur síggja meg? Og hvat hendur so tá ið eg »misseydnist« at liva upp til hetta idealið? – Uppá sama máta sum at klæðnaskápið, hóast nógvu innkeypini, ofta ikki strekkjur heilt til, og at tú altíð endar í ullintum undir­buksum (ok, tað er nokk bara eg) heldur enn kjóla og nylonsokkum, sum egentliga er tað tú »vil«, so enda tank­arnir um ein heilsusaman kost við nógvum grønmeti ofta í luft­ kastell­um av pasta við tomatsós. Og hvat ger hetta við okkum? Og hvat við teimum sum ongantíð hava møguleika (peningaliga ella í orku) at royna? Ja, í hvønn mun er hetta sunna rákið nýggi mátin at vísa okk­ ara status í samfelagnum? – Og vil eg veruliga vera partur av hesum? Vilt tú? … men hvat er so alternativið? Skulu vit eta ósunt fyri ikki at stuðla komersiella status-trendinum: »Sunnheit«? Eg klári ikki at blíva klók uppá hetta. Tað er sum um er høvdið longu fari undir. Og hvat er so at gera? Ja, eg má nokk bara njóta at í eina løtu vera blendandi øðrvísi - líka sum øll hini. Ja, her koma mínar dadlukara­ mellur. Ein øðrvísi karamella – Dadlumella Eg havi skrivað um hesar kara­mell­ urnar einaferð fyrr. Tað var í einum bloggi á kvinnu. Men eg haldi ikki at tað gera nakað, tí nú eru aftur jól, og møguliga hugskotið kann røkka út til eittsindur fleiri hesuferð. Tað besta við hesum karamellunum? Ja, eg veit ikki heil hvat tað er… smakkurin, kon­sistensurin, kenslan, hugnin… ella møguliga tað at tær eru so lætt­ar at gera. Einki heitt sukur sum barna­ fingrar kunnu brenna seg av; eini við at bíða eftir at konsistensurin er heilt perfektur, fyri síðani at hava tikið feil og muga smelta alt aftur. Nei! Hesar karamellurnar eru tær absolutt lættastu eg nakrantíð havi gjørt. Til uml 40 karamellur skalt tú brúka: • 400 gr dadlur (Bleytar) • 2 spsk av mandlusmøri • 1-2 nips av vanlijupulvuri • 1-2 nips av salti + meir at pynta við Koyr alt tilfarið í eina hvirlu og blenda væl. Skava niður av síðunum nakrar ferðir og hvirla síðani aftur. Tá ið alt er væl blanda saman, uttan ov nógvar (ella ongar) klumpar, leggur tú karamellu-‘deiggið’ á eitt bakipappír. Folda bakipappírið útyvir og brúka nú eina kakurullu (ella eina fløsku) til at rulla karamelludeiggið út. Rulla til tað er uml 1 cm tunt. Sker í bitar. Við knívinum ber nú eisini til at skera brukta bakipappírið í pettir og pakka karamellurnar inn í bakipappírspettini - matpakkapappír riggar eisini væl. Eg veit ikki hvussu leingi kara­ mell­urnar halda sær, tí tær hvørva altíð so skjótt. Eg goymi mínar í kuldaskápinum og havi havt tær har í 2 vikur uttan trupuleikar. EIN ØÐRVÍSI KARAMELLA Minnst til at dadlu-karamellur, júst sum aðrar karamellur, eru ringar fyri tennirnar! Ansa eftir at barnið ikki sleppur at eta »sunnu« karamellurnar sum var tað vanligur matur. Tí tað er lætt at hugsa at tað sum (møguliga) er sunnari enn okkurt ósunt, er vanligur matur, men tað er tað ikki. Karamellur eru karamellur Mítt barn merkir ikki munin á hesum karamellunum, og hinum vanligu - um tær ikki eru í somu skál, væl at merkja