hósdagur 3. mars 2016síða 11

FRÍGGJADAGUR 4. MARS 2016 SOSIALURIN 27 11 Námsfrøðingar hava ábyrgd av okkara børnum, og kortini eru korini hjá teimum alt annað enn nøktandi. Les alt um umstøðurnar hjá námsfrøðingum, í temasíðunum í dag. – Lærarar hevur altíð havt meira tign enn námsfrøðingar, hetta er spakuliga við at broytast. Tignin í lærararstarvinum er minkandi, ímeðan tignin í námsfrøðingastarvinum er hækkandi. Námsfrøðingarnir eru við at innheinta lærararastarvið, sigur Jógvan Philbrow »Mátin man skipar arbeiðið ger tað trupult at fáa fólk at arbeiða fulla tíð« fólki til 30 tímar, tí tað er tað, pen­ ing­urin røkkur til. Tað er lættari at fáa full­tíðar­ starv hjá landinum sum náms­ frøð­ingur á serstovnunum enn á dag­stovnunum hjá komm­un­ uni. Hetta, umframt tær við­bøtur nógvir náms­frøðingar á ser­stov­ unum fáa, ger, at arbeiðið á ser­ stovn­unum kann trekkja meira, og at teir námsfrøðingar, sum ar­ beiða fyri landið, ofta eru betur lønt­ir enn náms­frøð­ingarnir úti á dag­stovn­unum hjá kommununi. Vilja arbeiða niðursetta tíð Jógvan Philbrow viðurkennir tó, at tað eru nógv, sum sjálvi vilja ar­ beiða niðursetta tíð. – Tað er ein samfelagsgongd í løtuni, at fólk vilja arbeiða minni. Tey vilja ikki brúka alla sína tíð upp á arbeiðið, men heldur hava meira frítíð og tíð til familju og ítriv. Hóast Jógvan Philbrow heilt víst eisini sær tað góða í hesum, nevnir hann tvær møguligar nei­ ligar ávirkanir. Annað er at hann sær hetta sum ein javn­støðu­ trupuleika. – Ja! Tá ið avgerðir skulu takast. Um eitt barn er sjúkt, ella onkur skal vera heima, so er lættari at liva uttan tað lágu inntøkuna. Tí endar tað við, at tað oftari eru kvinnurnar, sum seta sítt arbeiðslív til síðis. Hitt er, at niðursetta arbeiðstíðin og í nøkrum førum langir steðgir frá arbeiðsmarknaðinum, hava stóra ávirkan á eftirlønina. – Fólk eru ikki bevíst um hvussu tað fer at ávirka teirra eftirløn. Um tú arbeiður 25 % minni alt titt ar­beiðs­lív, so fært tú eisini 25 % minni í eftirløn. Tað eru nógv, sum ikki hugsa um hetta. Tora ella orka ikki at arbeiða fulla tíð Men tað er ikki bara familju- og frí­tíðar samfelagsrákið, ið ger at summir námsfrøingar velja at ar­ beiða niðursetta tíð. Summir tora ikki at royna tað. – Tey hoyra ryktir um, hvussu strævið tað er at arbeiða fulla tíð. Og tí eru fleiri, ið ikki tora at royna tað. Og tað kann vera strævið, heldur Jógvan Philbrow. Fyri ein náms­frøðing merkir ein 40 tíma long arbeiðsvika 40 tímar saman við børnum. – Mátin man skipar arbeiðið ger tað trupult at fáa fólk at arbeiða fulla tíð. Tí full tíð merkir, at and­ lits­tíðin er fulla tíð. Øll tíðin er úti ímill­um børnini. Ov lítil tíð verður sett av til fyrireiking. Tignin veksur Lærarastarvið hevur altíð havt eina ávísa tign. Hetta hevur manglað hjá námsfrøðingunum. Hóast Jógvan Philbrow enn av og á sær niðurlátandi við­merk­ingar um námsfrøðingar á netinum, so heldur hann, at tey allar flestu virðis­meta námsfrøðingar meira í dag enn fyrr. – Lærarar hava altíð havt meira tign enn námsfrøðingar, hetta er spakuliga við at broytast. Tignin í lærararstarvinum er mink­andi, ímeðan tignin í náms­frøðinga­ starv­inum er hækkandi. Náms­ frøð­ingar­nir eru við at innheinta lær­arara­starvið. Hetta sæst eisini aftur í seinastu lønarsáttmálunum. Byrjunarlønin hjá námfrøðingum og hjá lærarum er nú nærum hin sama. Tó er enn so, at eftir nøkur ár í starvið so fáa lær­ararnir væl meira í løn. Framtíðin: Felags lønar­ skipan innan tað almenna? Tey hjá Pedagogfelagnum halda, at tvey fólk, ið arbeiða sama stað, hava líka langa útbúgving og líkn­ andi arbeiðsuppgávur, eiga at fáa somu løn. Men soleiðis er ikki enn. – Ein námsfrøðingur sum ar­ beiðir á forskúla fær ikki somu løn, sum ein lærari á sama arbeiðs­ plássi. Byrjunarlønin er næstan hin sama. Men endalønin er ymisk. Til seinastu lønarsamráðingar royndi Pedagogfelagið at fáa broytt hetta, men tað bar ikki á mál. Pedagogfelagið heldur, at ein felagslønarskipan innan tað al­ menna er tað rætta. – Upp undir seinasta løgtingsval løgdu vit stóra orku í at fáa gongd á hetta málið. Vit vóru úti og prátaðu við flestu politisku flokkarnar. Nú hava Fíggjarmálaráðið og Komunala Arbeiðsgevarafelagið skriva undir uppá at fara í holt við tað arbeiðið. Í január 2015 skrivaðu bæði Kommunala Arbeiðsgevarafelagið og Fíggjarmálaráðið undir semju við Pedagogfelagið, har tey millum annað lovaðu seg til at kanna lønarlagið hjá ymisku starvs­bólk­ unum, umfram at kanna møgu­ leik­arnar fyri at gera eina felags lønarskipan innan tað al­menna. Verður ein felags lønar­skipan veru­leiki, kann tað merkja, at tíðin við ymiskum lønum til fólk við eins langari útbúgving og líknandi ar­ beiðs­uppgávum, er komin at enda. – Serliga vit í Pedagog­felag­ num og felagið hjá sjúkra­røktar­ frøðingnum eru spent uppá hetta. Vit hava serligan áhuga í hesum. Væntandi verður ein arbeiðsbólkur settur í vár. Brot úr semjuni millum Pedagogfelagið, Fíggjarmálaráðið og Komunala Arbeiðsgevarafelagið: … Í sáttmálaskeiðinum verður sett nevnd at kanna almenna lønarlagið bæði sum heild, og hjá einstøkum starvsbólkum. Nevndin skal lýsa møguleikar fyri at skipa eina felags lønarskipan innan tað almenna. Nevndin skal eisini kanna, um sáttmálarnir og avtalurnar tað almenna hevur við fakfeløg, skapa hóskandi karmar fyri at kunna broyta og endunýggja almenna geiran, soleiðis at hann skynsamast kann røkka sínum endamálum.