hósdagur 7. juli 2016síða 7

FRÍGGJADAGUR 8. JULI 2016 SOSIALURIN 78 7 BIRGITH LASSEN ”Eg síggi fólk í stórum trupul­ leik­um. Bæði misnýtarar og teirra avvarðandi”, sigur Bjarni á Steig, sum starvast sum lækni á Heilbrigdi og Blákrossheiminum. Hann heldur, at Landssjúkrahúsið og Almannaverkið átti at veitt vegleiðing til misnýtarar, sum ynskja at sleppa úr misnýtslu. ”Tá ein misnýtari biður um hjálp, eigur Almannaverkið og Landssjúkrahúsið at standa klár við vegleiðing til, hvussu trupul­ leikin verður handfarin”, sigur hann og leggur afturat, at hann saknar eitt ordiligt tilboð til tey, ið misnýta hørð rúsevni. ”Eg havi sæð eina stóra fram­ gongd, tá tað ræður rúsdrekka­ mis­nýtslu, men tá tað ræður hørð rúsevni, hava vit einki ordiligt tilboð um avvenjing í Føroyum – og vit hava eiheldur nakra avtalu við avvenjingarheim í útlandinum. Og tað kann vera problematiskt, um ein misnýtari ynskir at sleppa burtur frá rúsevnum”, sigur Bjarni á Steig, yvirlækni. ”Megna vit ikki at hjálpa teimum, sum biða um hjálp, so hava vit ein trupulleika í samfelagnum”, leggur hann afturat. Stórur trupulleiki fyri fá ”Her er talan um nøkur fá fólk sum hava ein stóran trupulleika”, sigur Bjarni á Steig, sum heldur, at Heilsuverkið eigur av taka sær av rúsevnismisnýtarum líka sum Heilsuverkið tekur sær av sjúklingum við hjartasjúkum, krabbameini og øðrum sjúkum. ”Í Føroyum eru vit von við, at tað eru nakrar sjúkur, sum altso ikki kunnu viðgerast her heima, tí vit mangla serlæknar og serstovnar. Tá senda vit sjúklingarnar á serstovnar í útlandinum, og so rindar Heilsuverkið rokningina, tá viðgerðin er liðug. Men vit hava onga avtalu sum tryggjar rús­evnismisnýtarum viðgerð í út­ landinum. Og vit hava heldur einki ordiligt tilboð til tey her heima”, sigur hann. Hann sigur tó, at fólk sum verða eitrað av rúsevnum altíð eiga at fáa hjálp á Landssjúkrahúsinum. Tað er eitt samstarv millum medisinsku og psykiatrisku deild sum skal taka sær av akuttum trupulleikum sum eitran og abstinensir. Kann vera lívsfarligt Tá ein misnýtari knappliga fer frá at taka rúsevni, verður misnýtarin abstinentur. Kroppurin hjá misnýtarinum manglar tað evnið, sum kroppurin er vanur við at fáa. Ringastu abstinensirnir vara í nakrar vikur, har misnýtarin ikki fær sovið, hevur pínu í kroppinum, óró í sinninum, ringt við at skilja veruleika frá fantasi, sveittar, spýr og hevur diarré. Í ringasta fall kunnu abstinensir krevja lív. Tað sama ræður, um ein misnýtari er eitraður av rúsevnum. ”Vit viðgera eitran og ógv­ us­ligir abstinensir sum akuttir trupulleikar á Lands­sjúkra­hús­ inum, tí tað kann standa um lív”, sigur Bjarni á Steig, sum tó ikki kann svara upp á, hví Mortan Johanessen í apríl mánað ikki varð innlagdur á Landssjúkrahúsinum, hóast hann var sera illa fyri fysiskt vegna eina drúgva og umfatandi rúsevnismisýtslu. ”Eg havi ikki loyvi at viðmerkja ítøkilig mál, men eg kann siga, at vit altíð skulu taka okkum av misnýtarum sum eru eitrað ella hava vandamiklir abstinensir”, sigur hann. Eftirviðgerð er týdningarmikil Tá ein rúsevnismisnýtari skal hava hjálp, er tað týdningarmikið ikki bert at taka rúsevnini frá misnýtarinum. Misnýtarin skal bæði hava sosiala og psykiatriska hjálp afturat, sigur Bjarni á Steig. Tí er tað týdningarmikið at hava eitt tvørfakligt samstarv sum er til reiðar at lofta øllum teimum trupulleikum, sum ein misnýtari hevur, heldur hann. ”Fyrst skal misnýtarin avrúsast á medisinskari deild, hvar læknar ansa eftir, at misnýtarin ikki fær vandamiklar abstinensir. Síð­an skal ein sálarfrøðingur hjálpa misnýtarinum við sálar­ligu trupul­ leikum, men ein sosial­ráðgevi skal eisini hjálpa mis­nýtarinum við at fáa eitt inni­haldsríkt lív; ein bústað, eina útbúgving, eitt starv og so fram­vegis”, heldur Bjarni á Steig og sigur, at tá tað ræður rúsdrekkamisnýtslu, er man komin langt í Føroyum. ”Fyri 25 árum síðan høvdu vit einki ordiligt tilboð til alko­hol­ ikarar í Føroyum. Nú skal eingin alkoholikari sendast av landinum, tí vit hava eitt gott viðgerðartilboð í Føroyum”, sigur hann. Og tað kunnu vit læra av, tá tað ræður rúsevnismisnýtslu. Tí tørvurin er veruleiki, sigur hann. Illgruna um fjaldan trupulleika Eftirsum vit í Føroyum ikki hava nakað viðgerðartilboð til fólk, ið misnýta hørð rúsevni, er tað ringt at siga, hvussu stórur tørvurin er, tí tað verður ikki skrásett. Men Bjarni á Steig hevur illgruna um, at trupulleikin er størri, enn roknað verður við. ”Eg havi illgruna um, at føroy­ ingar við rúsevnistrupulleikum leita sær uttanlands, uttan at vit vita av tí”, fortelur Bjarni á Steig. ”Og tað haldi eg ikki verða rætt. Vit mugu sum land taka okkum av okkara borgarum á ein ella annan hátt”, leggur hann afturat. Um vit gera eitt tvørfak­ligt viðgerðartilboð til rúsevnis­ misnýtarar í Føroyum ella um vit senda rúsevnismisnýtarar til Danmarkar er av minni týdningi. Bara misnýtarin ikki sjálvur skal leita sær hjálp, tí tað kann ikki vera rætt”, sigur Bjarni á Steig. ”Og tað kann slett ikki vera uppgávan hjá misnýtarinum ella avvarðandi at rinda fyri avvenjing”, sigur hann at enda. BIRGITH@SOSIALURIN.FO Bjarni á Steig: Tørvurin er veruligur ”Tá vit ikki kunnu hjálpa fólki, er tað ikki rímiligt, at tey sjálvi skulu gjalda fyri viðgerð. Vit mugu hjálpa teimum føroyingum, sum koma í neyð, óansæð hvørja neyð, tey koma í”, sigur Bjarni á Steig, yvirlækni. Hann heldur, tað er ein trupulleiki, at einki avvenjingartilboð er til fólk, ið misnýta hørð rúsevni í Føroyum EIN STÓRUR TRUPULLEIKI FYRI FÁ Bjarni á Steig, yvirlækni, starvast sum lækni á Heilbrigdi og Blákrossheiminum