hósdagur 7. juli 2016síða 10

FRÍGGJADAGUR 8. JULI 2016 SOSIALURIN 78 10 KOMMUNUVAL ÁRNI GREGERSEN K appingin millum kommunur um at fáa ung fólk at seta búgv, harðnar alt meira. Meðan tað ofta fyrr hevur verið soleiðis, at kommunurnar hava lagt seg eftir at fáa arbeiðspláss til vega, so er nú ofta talan um at fáa aðrar tænastur til vega. Samfelagið er seinastu árini bro­ pytt so nógv, at fólk flyta seg meira og meira millum bygdir og býir til arbeiðis. Tey krevja ikki longur, at tey skulu arbeiða í somu kommunu, sum tey búgva í. Afturómóti eru krøvini størri til aðrar tænastur í kommununum. Ungar barnafamiljru vilja hava góð ansingarpláss og góð skúlaviðurskifti. Tær vilja eisini tryggja sær, at kommunan hevur eitt livandi mentunarlív. – Ja, hetta eru broytingar, sum vit síggja og eg vænti at hetta verður ein partur av valstríðnum undan kommunuvalinum 8.november, sigur stjórin í Kommunufelagnum, Eyðun Christiansen. Kommunuval verður 8. novem­ ber. Higartil hava verið 30 kom­ mun­ur, men eftir valið hesa­ferð eru tær bert 29 í tali. Húsa kommuna hevur gjørt av at leggja saman við Klaksvík og hendan broytingin kemur í gildi 1.januar 2017. Eldrarøktin Ymiskt bendir á, at skipanin við so mongum kommunum, verður broytt um ikki so langa tíð. At eldrarøktin var løgd út til kom­munurnar hevði við sær, at nýggjar kommunal­ar eindir eru skipað­ar. Átta ymisk eldra­økir eru, har kommunurnar arbeiða saman um eldraøkið. Tað vil siga, at í veurleikanum er ein politiskt fyrisitingarlig eind komin afturat kommununum og landsfyrisitingini. Nógv sum fylgja við, hvussu hendan menningin fer fram halda, at hetta í veruleikanum er byrjanin til at vit fáa størri eindir. – Vit kunnu í hvussu so er stað­ festa, at vit á hendan hátt hava fingið eitt »lag« afturat, sum tekur sær av eldraøkinum, sum annars er lagt út til kommunurnar, sigur stjórin í Kommunufelagnum. Ein góður spurningur er hvørt hetta fer at skunda undir ella at seinka møguligum kom­munu­ samanleggingum. Gongdin kann eisini gerast tann at tyngri málsøkini verða løgd í kommunal samstørv. Hetta er longu galdandi fyri Eldraøkið og barna­vernd. Møguliga verður fólkaskúlin næsta stóra økið, og eisini kann hugast at kommunurnar fara at samstarva um teknisku fyri­ sitingarnar. Nýggja byggi­lógin fer at seta stór krøv til teknisku fyri­sitingar­nar í kommununum. Spurningur er um vit fáa tvey sløg av eindum, kommunur sum taka sær av lættari upp­gávum og nøkur sam­størv sum taka sær av tyngri uppgávum. At tað er torført hjá ein­støku kommununum atlyfta eldra­røkt­ ina sæst, tá ið ein hyggur at fólka­ talinum í kommununum. Tær 30 kommunurnar, sum vit hava í dag, spenna frá 40 íbúgvum til meira enn 20.000 íbúgvum í Tórs­havnar kommunu. Ein ótti er í samfelagnum fyri, at tað verður ómetaliga dýrt at røkta eldru borgararnar, men menningin bendir á, at hetta helst ikki verður so dýrt, sum einaferð mett. Tøkniliga menningin á økinum gongur skjótt, tí hetta er ein trupulleiki, sum er kendur alla­ staðni um okkara leiðir. Persónliga røktin av teimum eldru verður gjørd við maskinum og tørvurin á heitum hondum fer helst at minka nakað. Ein onnur broyting í dag er, at tey eldru hava betri heilsu og klára seg longri uttan hjálp. Venjingarmiðstøðir, fimleikur og annað ger eisini, at vit sum eldri hava okkara førleikar munandi longri enn vit høvdu fyri nøkrum árum síðani. – Hetta ger at óttin fyri hesum avbjóðingum helst er minkandi, sigur Eyðun Christiansen. Hann vísir á, at tað sum hevur rætt fólk er, at vit gerast alt fleiri gomul og eldri, meðan tey, sum arbeiða gerast færri og færri. – Hetta eru avbjóðignar, sum øll samfeløg í okkara parti av heimin­ um hava, Hetta hóttir bú­skapin, gera vit ikki okkurt munagott við tað, sigur hann. Vit hava havt alt ov homogenar loynsir á eldraøkinum – egið heim og so á røktarheim. Skulu til at útbyggja onnur bú­tilboð, bøta heimatænastu og genrelt hugsa fyrbyrgjandi og heilsu­fremjandi. Hugsa langsigtað. Skúlarnir Ein stór avbjóðing hjá føroysku kommunum er skúlarnir. Skúlabygging er dýr og skúla­ rakstur kostar eisini nógv. Fleiri kommunur eru longu farnar undir at byggja nýggjar skúlar. Í Klaksvík verður arbeitt við at gera ein stóran samanlagdan skúla og í Havn eru tilboðini júst latin upp til Skúlan á Fløtum. Fuglafjarðar kommuna er eisini í ferð við at fyrireika skúlabygging. Tað sæst rættulgia væl, tá ið hugt verður kring landið, at tað serliga eru kommunurnar norðanfjørðs, sum hava pening at arbeiða við. Virksemi hevur verið nógv og lønandi í flestu kommunum norðanfjørðs, meðan tað gekk munandi seinni at fáa gongd á sunnanfyri. Tí eru størstu almennu byggiarbeiðini í gongd í stóru kommunum norðanfjørðs. – Vit vita, at ungar barna­familjur velja kommunur at búgva í, har barna­ansingin og skúlarnir virka og hava eitt nøktandi høgt støði, sigur Eyðun Christiansen. At barnaansingin eisini er eitt Kommunuval verður í november – kommunurnar kappast alt meira um at fáa ungar familjur at flyta til KAPPING Í KOMMUNUNU UM TÆR UNGU FAMILJUR Allar kommunur er nú limir í sama felag. Kommunufelagið hevur skrivstovu í hesum bygningium »Samfelagið er seinastu árini broytt so nógv, at fólk flyta seg meira og meira millum bygdir og býir til arbeiðis. Tey krevja ikki longur, at tey skulu arbeiða í somu kommunu, sum tey búgva í« Eyðun Christiansen