týsdagur 21. februar 2017síða 37

13 KRABBAMEINSFELAGIÐ 22. februar 2017 krabbameinsfelagið Heidi Hvidbro í Klaksvík fekk staðfest bróstkrabba í 1998 og leitaði sær tí hjálp og góð ráð frá Krabba­ meinsfelagnum. Tá hon var vorðin frísk í 2000, gjørdist hon virkin sum sjálvboðin í bólkinum fyri kvinnur við bróstkrabba, Bót til Bata. Hetta er ein av mongu søgunum um, hvussu tey sjálvbodnu gera mun Sjálvboðin í 17 ár Hon var 41 ára gomul, tá hon fekk staðfest bróstkrabba, og spurn­ ingarnir vóru nógvir, tá hon hevði fingið boðini. Hon hugsaði um síni trý børn, mannin og framtíðina, ið gjørdist óviss. Men Heidi gjørdist frísk aftur, og í Krabbameins­ felagnum hevur hennara partur ikki ligið eftir síðan. Í Bót til Bata hittast kvinnur í somu truplu støðu at stuðla og ráð­ geva hvør aðrari. Heidi hevur verið virk­in sum fyriskipari í bólk­inum heilt síðan 2000. Mong­um til­tøk­ um, hugnaløtum og átøkum hev­ur hon við til at skipað fyri, og fleiri ferðir hevur hon sjálv onnur ver­ið á norðurlendskum og altjóða ráð­ stevn­um um bróstkrabba. ”Eg hevði sjálv stórt gagn av teirri hjálp, eg fekk frá Krabba­ meinsfelagnum, og tí vildi eg fegin vera við til at hjálpa øðrum. Tú fært nógv burturúr at lurta eftir øðr­um í somu støðu og seta orð á tín­ar kenslur. Á ráðstevnum, vit hava verið á, hava tey staðfest, at arbeiðið í sjálvhjálparbólkum kann fyri­byrgja tunglyndi hjá fólki, ið eru vorðin sjúk,” sigur Heidi Hvid­bro. Fjølbroytt virksemi Serliga nógv virksemi er í Bót til Bata í oktober, sum er altjóða bróstkrabbamánaður. Tá verður skip­að fyri innsavningum og upp­ lýs­ing­ar­átøkum. Eisini skipar bólk­ urin saman við rennifeløgum fyri rennitiltakinum ”Renn fyri bróst­ ini,” har luttakararnir sjálvir gera av, hvussu nógv teir gjalda fyri at vera við. Peningurin fer til Bót til Bata og gransking á krabba­meins­ øk­inum. Bróstabólkurin heldur seg eisini fram­at, tá skipað verður fyri stór­ um tiltøkum í hallum. Er ein sølu­ stevna, vælverustevna ella okkurt ann­að, sært tú meira enn so umboð fyri Bót til Bata á einum bási við kunn­andi tilfari. Eisini hava kvinn­ ur greitt frá síni søgu á tílíkum til­ tøk­um, tí Heidi og hinar skipaðu so fyri. Sjálvt á Sjómanna­degnum hava tær verið. ”Vit skipa haraftrat fyri hugna­ løt­um 1-2 ferðir um árið, har fólk koma saman at hittast, taka okkurt ávíst evni upp og lurta eft­ir tón­ leiki. Hesar hugna­løturnar hava vit havt bæði í Havn, Klaks­vík, Runa­ vík og Suðuroy. Eini 30-40 fólk kunnu tá vera við,” sigur Heidi Hvid­bro. At tað munar, at fólk koma sam­ an í bólkum og til tiltøk, ivast hon ikki í. ”Summar siga í fyrstani, at tær hava familju ella mann, sum tær kunnu tosa við, og at tær tí ikki hava tørv á tílíkum tiltøkum. Men ofta vísir tað seg, at tær fáa væl burturúr, tá tær kortini koma við. Arbeiði sum hetta skapar tilvitan um økið, og økt tilvitan ger, at fleiri kvinn­ur kanna seg. Mammografi- kann­ingarnar hava vit ynskt leingi, og vit fegnast um, at tær verða settar í verk nú,” sigur Heidi Hvid­ bro. Aftrat hjálparbólkunum við sjálvstøðugum formonnum hevur Krabbameinsfelagið samrøðubólkar fyri sjúk, fyri makar at sjúkum og fyri tey, sum hava mist makan av krabbameini. Ráðgevararnir hjá felagnum standa fyri samrøðunum Samrøðubólkar hjá felagnum Krabbamein rakar tey sjúku meint sálarliga og kropsliga, men sjúkan rakar eisini tey avvarðandi meint. Royndirnar hjá felagnum eru, at flest øll, sum onkursvegna eru rakt av krabbameini, hava tørv á at seta orð á sínar kenslur og hitta og práta við onnur í somu støðu. Hetta ber til í samrøðubólkum. Bólkur fyri sjúk Ein samrøðubólkur hjá felagnum er fyri sjúk, sum koma saman at tosa um sína støðu. Ein, sum var við í bólkinum, segði, at tað er ein einslig ferð at vera sjúkur, men kenslan av einsemi gerst minni í einum tílíkum samrøðubólki. Maki hjá sjúkum At vera maki hjá tí sjúka kann eisini vera tungt. Makar spyrja ofta seg sjálvar, um teir duga nóg væl at hjálpa, og hvat meira teir kundu gjørt. Makarnir vilja vera sterkir og stuðla, men tað krevur orku, og gerandisdagurin broytist nógv, tá sjúkan ger um seg. Kenna sjúk seg einsamøll í truplu støðuni, gera makar tað mangan eisini, og tí kemur væl við hjá mongum teirra at koma saman við øðrum makum at tosa um støðuna. Talan er ikki um terapi, men heldur um hjálp til sjálvhjálp. Mist makan Ein samrøðubólkur er eisini fyri tey, sum hava mist makan av krabbameini. Ongin sorg er líka, men nógvar av kenslunum og støðunum undir eini sjúkugongd eru eins, og tí kemur væl við hjá mongum at tosa við onnur um sínar royndir. Hóast eitt menniskja doyr, doyr okkara kærleiki mótvegis tí ikki. Kærleikin livir víðari heimleysur, og vit bera sorgina meir og minni væl, sum tíðin gongur. Í samrøðum ber til at umskapa tey kensluligu bondini til tann farna, so tey verða lættari at bera. Heidi Hvidbro hevur arbeitt sjálvboðið fyri Krabbameinsfelagið í 17 ár