hósdagur 23. februar 2017síða 11

FRÍGGJADAGUR 24. FEBRUAR 2017 SOSIALURIN 24 11 DANJAL AV RANA – Hetta er ein ómetaliga flottur heiður, sum Koks nú hevur fingið, og eg ivist ikki í, at hetta fer at eggja teir til at halda áfram við menningini av føroyska matinum. Hetta er eitt stórt herðaklapp til teirra, sum hava stríðst fyri at náa hesum støðinum, sigur Elsa Maria Olsen, eigari av fyritøkuni Solea Føroyar. Fyritøkan fæst við at marknaðarføra Føroyar og før­ oyskan mat í útlondum og draga matelskarar hendan vegin. Kann fáa tvær stjørnur Hon sigur, at Koks frá byrjan av hevur roynt at fanga føroysku matmentanina og hevur megnað at føra hana víðari út á ein altjóða pall. – Eg beit merki í, at tá dómarin viðmerkti stjørnuna til Koks, nýtti hann í veruleikanum grund­ gevingar, sum vanliga geva tvær stjørnur. Hann nýtti orðið “detour,” umvegur. Tað er júst treytin fyri at fáa tvær stjørnur, at tað er tað vert at fara ein umveg fyri at eta á hesi matstovuni. Eg ivist heldur ikki í, at fólkini handan Koks fara at halda fram við menningini og hvør veit, um tey kanska megna at fáa hasa næstu stjørnuna eisini, spyr Elsa Maria Olsen. Hon heldur, at tað mest fan­ tast­iska við hesum, er at føroyskur matur nú hevur fingið pláss á altjóða pallinum. – Vit føroyingar eru sera tjóð­ skaparligir, men onkursvegna, so hava vit verið eitt sindur foyir, tá talan hevur verið um føroyskan mat. Vit hava kanska mest sum skammast við at tosa um ræsta matin, sum er so stórur partur av føroyska køkinum. Seinni árini er tó fullkomiliga vent í holuni. Nú hava føroysku kokkarnir megna at broytt føroyska matin til nakað heilt serstakt, sum mikudagin fekk hægstu viðurkenning frá heims­ elituni, sigur hon. Nokk av italskum restum Hon heldur ikki, at vit hava nakra orsøk til at smæðast og vísir á, at vit hava eitt ríkt tilfeingi, og ikki bara hvat rávørum viðvíkur. – Hygg eftir hvussu nógvar føroyskar kókibøkur finnast. Føroyingar eru upptiknir av mati, hava altíð verið tað. Men seinnu árini eru vit farin at liva av italienskum restmati. Lasanja, pasta og pitsur, har restirnar í køliskápinum verða koyrdar upp á breyð, sigur hon. Hon greiðir frá, at góða menn­ ingin í stóran mun byrjaði, tá Leif Sørensen skrivaði undir norðurlendska matmanifestið. Somu tankar, sum hann gekk við, hava jú ment Noma til at gerast heimsins besta matstova trý ár á rað. Loynidómurin í føroyska køk­ in­um liggur í rávørunum. Tað er eingin ivi um, heldur Elsa Maria Olsen. – Vit eru 50.000 fólk, men hava nokk av rávørum til at breyðføða milliónir. Vit hava lomb, fisk og ikki minst fugl. Tað, sum Leif Søren­sen og aðrir kokkar hava megna, er at fanga fólkasálina, tí mat­urin inniheldur onkursvegna fólka­sálina, sigur hon. Hvar er fiskurin? Hóast Koks nú hevur fingið eina stjørnu, so heldur Elsa Maria Olsen ikki, at vit eru komin á mál. Sjálv heldur hon, at føroysku rávørurnar kundi verið gagnnýttar enn betri. – Her eru nógvir óroyndir møguleikar enn. Hvar er okkara hummarahús, hvar er okkara sjógætishús ella fiskamatstovur. Fólk, sum koma hendan vegin vita, at vit eru ein fiskivinnutjóð, men gerast ovfarin, tá tey síggja, hvussu lítið úrvalið er av fiska­mat­ stovum. Hetta er nakað, sum vit mugu menna, nú vit skulu ganga komandi ferðavinnuni á møti. Vit skulu gera meiri við skeljadjór, við føroyskar urtir og við føroyskan fisk, sigur hon. Hon heldur eisini tað vera ser­stakt, at í Føroyum er land­ búnaðurin í stóran mun burðar­ dyggur og hevur góðan møguleika at gerast vistfrøðiligur eisini. – Tað er tó týdningarmikið, at tryggir karmar verða lagdur rundan um landbúnaðin, til dømis viðvíkjandi føroyskum fugli. Vit mugu finna hættir at veiða bæði fugl og fisk á burðardyggan hátt. Síðani ber til at kommersialisera hetta, hóast fuglurin flýgur frítt, sigur Elsa Maria Olsen. Stjørnan dregur Hon sigur, at tað er eingin loyna, at Koks hevur havt eina óalmenna stjørnu millum matferðafólk, tí tey hava hugsað, at Michelin ikki fer úr høvuðsstaðnum, tí hevur Koks onga stjørnu. Men at Koks nú hevur fingið eina stjørnu alment, fer heilt víst at ávirka ferðavinnuna. – Fólk ferðast eftir stjørnunum. Um vit megna at marknaðarføra hetta til røttu fólkini, er talan um eitt veruligt gullnám. Matur er týdningarmikil hjá ferðafólki. Gourmetferðafólkini leggja nógv­ an pening eftir seg, men tað krevur at umstøðurnar eru lagdar til rættis. Hinar matstovurnar mugu nú menna seg, tí hesi ferðafólkini kunnu ikki eta á Koks hvønn dag, sigur hon. Hvagar nú? Hon vísir á, at ferðafólkini, sum nú koma til Føroya at eta á Koks, vænta eisini, at aðrar góðar mat­ stovur eru í økinum. – Tey vænta, at tá vit hava Koks, so hava vit eisini næsta stig og triðja stig, til tey at eta í hinar dagarnar. Vit mugu ikki geva teimum tað skuffilsi, at vit einki annað hava at bjóða teimum enn Koks, tí tey tíðindini fara eisini at ferðast víða, sigur hon. Hon nevnir serliga umstøðurnar uttan fyri høvuðsstaðin, sum ein trupulleika. – Vit hava eitt fantastiskt land. Her ýður í støðum at síggja. Her eru søguligt støð alla staðni og aftan fyri hvørt sving er eitt nýtt bergtakandi náttúrútsýni. Men har eru eingi matarstøð. Menningarmøguleikarnir úti á bygd eru tí øgiligir, meðan í Havnini mugu verandi matstovurnar halda áfram at menna seg, sigur hon. – Tað eru óavmarkaðir møgu­ leikar, spurningurin er bara, hvussu nógv nýggj gistingarhús vit skulu byggja og hvussu nógv flogfør skulu koma um dagin, sigur Elsa Maria Olsen. Vit plagdu at smæðast um tann ræsta matin. Nú er tað lutvíst hann, sum hevur sett Føroyar á heimskortið, heldur Elsa Maria Olsen Elsa Maria Olsen Elsa Maria Olsen: Hava gjørt tað bygdasliga heimskent