hósdagur 30. mars 2017síða 17

FRÍGGJADAGUR 31. MARS 2017 SOSIALURIN 39 17 BARBARA HOLM Hjúnaskilnaður hevur sjálvsagt sera stóra ávirkan á børnini í fam­ilj­uni, eins og tað rakar tey vaksnu í og rundan um familjur eisini. Men ein nýggj kanning, sum kann les­ast aðrastaðni á síðuni vísir, at hjúnaskilnaður hevur sera lítla ávirkan á børn, um foreldini bæði spæla ein eins stóran leiklut í lívinum hjá børnunum. Tað eru nógvar orsøkir, til at tað kann vera so, heldur Kathrina Lind­en­skov Holm. Hennara roynd­ir á økinum eru, at megna for­ eldrini at einast, so skulu børn­ini nokk koma heilskapað burt­ur­úr einum hjúnaskilnaði. – Vit mugu býta upplivingina í tveir partar. Eitt er fyrsta tíðin eft­ir hjúnaskilnaðin, og hitt er rest­in av framtíðini sum familja, sig­ur Kathrina Lindenskov Holm. Tí í byrjanini vilja øll børn rea­gera hart upp á tann broytta veru­leikan. Fyrsta tíðin eftir skilnaðin Kathrina Lindenskov Holm er sann­førd um, at børn altíð fara at hava tað trupult fyrstu tíðina, tá ið foreldrini í kjarnufamiljuni fara hvør til sítt. – Tað er givið, at í byrjanini rea­gera børn. Summi gerast út­far­andi, meðan onnur fjala seg inni í sær sjálvum, vísir sálarfrøðingur á. Tann tíðin er merkt av ótta fyri, hvat lívið nú er. – Tí er umráðandi, at for­eldr­ini gera burturúr at forklára børn­un­um, at tey kunnu framvegis hava sítt lív, ganga í skúla, hava vinir og so framvegis. Tey hava tørv á at vita, júst hvat fer at henda, tí børn eru ógvuliga kontakt hugsandi, sig­ur Kathrina Lindenskov Holm. Ein annar spurningur, sum við­kemur fyrstu tíðini eftir skiln­að er, hvussu samfelagið og for­eldr­ini rúma reaktiónunum hjá børn­unum. – Tey mugu fáa pláss at rea­gera og at vera merkt av støðuni. Summ­ar børn tola, at man biður tey bara góðtaka, at nú er lívið broytt soleiðis. Men onnur upp­liva tað ógvuliga særandi og ótrygt. Tí er umráðandi, at man rúm­ar teimum kenslunum, sum børn­ini hava, sigur Kathrina Linden­skov Holm og vísir á, at børn eru eins ymisk og foreldur. – Sjálvandi er tað ymiskt, hvussu hjúnaskilaður ávirkar børn, eisini í byrjanini. Tí eins og vit vaksnu hava børn ymiskar per­ són­ligheitir og reagera tí alt eftir, hvussu tey eru sum menniskju, sig­ur Kathrina Lindenskov Holm. Restin av lívinum Tá ið fyrsta reaktiónin hevur lagt seg, og nýggi mátin at liva saman sum familja er vorðin dagligdagur, so er støðan ein onnur. Og tá Kathrina Lindenskov Holm skal lýsa sínar royndir á øk­in­um hesum viðvíkjandi, tekur hon undir við tí kanning, sum er prent­ að aðra staðni her á síðuni. – Tá ið lívið skal fáast á rætt­kjøl aftur, er sjálvandi nógv best fyri barnið, at hava eins nógv sam­band við bæði foreldini, sigur Kathrina Lindenskov Holm. Her ræður um, at tey vaksnu fram­vegis taka ábyrgd av sam­ver­uni við barnið, og ikki lata vavið av sambandinum við eina foreldri vera upp til barnið at gera av. – Vit síggja onkuntíð, at til døm­is pápin sigur við barnið “tú skalt bara ringja, tá tú vilt koma til babba”. Tað er alt í lagið, men tað er umráðandi, at tað er pápin, sum eigur høvuðsábyrgdina av at halda samband við barnið og ikki øv­ugt, sigur Kathrina Lindenskov Holm. Aftur her er umráðandi at gera greitt, at børn eru ymisk og tí reagera sera ymiskt. Tann mest avgerandi faktorurin í, um familjan lærir at liva saman upp á tann nýggja mátan er, at for­eldr­ini leggja stríðsøksirnar. – Um foreldrini duga at sam­starva, so eru mínar royndir, at børn­ini eisini læra og góðtaka nýggja lívsstílin. Tað er munandi verri, tá ið barnið skal uppliva kland­ur ella ringt huglag mill­um for­eldrini, staðfestir sál­ ar­frøð­ing­ur. Klandur hendir í øllum samfelagsløgum Vit hoyra mangan um klandur og stríð millum fráskyld, tá ið um­ræð­ur alt at kalla alt, sum hevur við samstarvið at gera. – Tað er eingin ivi um, at vit síggja illa fungerandi fráskyld fólk í øllum samfelagløgum. Tað er ikki nakað, sum er avmarkað til einans ein samfelagsbólk, sigur Kathrina Lindenskov Holm. Og avleiðingarnar av hesum eru mang­ an, at børnini eru tapararnir í síðsta enda. Kanningin, sum er at síggja aðrastaðni á síðuni vísir, at granskarar síggja mun á børn­um, tá ið umræður alt frá sam­band við vinfólk, ímynd av sær sjál­v­um og hvussu relatiónin er við for­eldrini. – Kanningar vísa, at børn hjá støkum uppihaldarum eru ring­ast fyri sosialt. Men tað eru sanni­liga eisini nógv børn hjá hes­um, sum eru óalmindeliga væl­fungerandi. Og samstundis eru fleiri børn í kjarnufamiljum, sum ikki eru so vælfungerandi. Tað mest umráðandi eru tey ella tann vaksni í familjuni, og hvussu hesi megna at menna og upp­ala børnini, sigur Kathrina Lindenskov Holm. Pápafelagið fingið luft undir veingirnar Fyrr í mánaðinum varð Pápafelagið stovnað. Felagið hevur til endamáls at varpa ljós á rættindi hjá pápum í Før­oyum. Stigtakarar til felagið upplýsa fyri Vikuskiftis Sosi­alinum, at tað eru 200 limir í felagnum higartil. Kathrina Lindenskov Holm, sálarfrøðingur vísir í hesum sambandi á, at tá ið ein pápi, sum ikki hevur samband við barnið, ætlar sær inn í lívið hjá barninum aftur, so er umráðandi, at fara stillisliga fram. – Man má geva barninum loyvi at skapa tilknýti til pápan, og tað kann taka tíð. Men tað er eitt tíðarskeið, sum man má geva barninum. Annars kann tað vera ógvuliga órógvandi fyri barnið, sigur Kathrina Lindenskov Holm. Samstarvið millum foreldini stóran týdning eftir hjúnaskilnað Kathrina Lindenskov Holm, sálarfrøðingur: – Børn mistrívast ofta, um tað er ósemja millum foreldrini. Eru foreldrini virðilig og góð við hvørt annað eftir skilnaðin, so hevur hjúnaskilnaður eina heilt aðra ávirkan á børn, sigur Kathrina Lindenskov Holm, sálarfrøðingur. ÐUM Hjúnaskilnaðir í tali 2013 77 2014 83 2015 78 2016 48 (Talið er ikki endaligt og er frá Ríkisumboðnum) Hagstovan: Hjúnaskilnaður seinastu árini