hósdagur 27. apríl 2017síða 22

FRÍGGJADAGUR 28. APRÍL 2017 SOSIALURIN 49 22 Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. Tíðargrein Forvitni um ein aðra mentan Mín ferð til Ishinomaki E ftir at hava lisið grein um Ishinomaki Lab (stytt fyri Laboratory) í Monocle í februar í ár gjørdi eg av, at hetta var ein fyritøka og eitt øki, eg vildi vitja. Ishinomaki, ið liggur á eysturstrondini í Japan, út til Kyrrahavið, er ein av býunum, ið lá tættast jarðskjálvtamiðdeplinum og tí eisini ein av býunum, ið varð harðast raktur av jarðskjálvtanum og tsunamini 11. mars 2011 (3/11). 10 metra høgar aldur floymdu inn yvir býin og løgdu umleið 15% av býnum undir seg, útvið 3600 fólk lótu lív í býnum, 20.000 gjørd­ust heimleys og materiellu oyði­leggingarnar vóru øðiligar. Tað eru ofta greinar um vakrastu støð í heiminum, bestu matstovur og annað, sum draga fólk til sín, men í hesum føri var tað eitt annað forvitni og ein annar vakurleiki, sum dró meg. Spurningurin, sum mól í høvdinum hjá mær var, »hvussu kann man fóta sær aft­ur eftir at hava verið fyri slík­ari náttúruvanlukku og sam­stund­is megna at byggja seg nær­um sterkari uppaftur?« Tað, sum hugtekur meg er styrkin í menniskjanum eftir slíka van­lukku, hvussu bjartskygdir persón­ar megna at lyfta eitt samfelag við at fara saman í felagsskap og vekja vón og áræði. Tað eru ofta lítillatnir persónar, sum hava eina drívmegi og eitt dirvi saman við teirra persónligheit, sum megna at vekja hesa vón. Tað er ikki bert í tí ítøkiliga og sjónliga, at vit kunna finna íblástur, ofta er størsti íblásturin at finna í menniskjanum, í fólkasálini og mentanini. Og tí gekk leiðin til Japans síðst í mars í ár. Apríl 2017 Knappar tveir mánaðar eftir, at eg hevði lisið greinina, fór eg til Ishinomaki, har eg steðgaði í 4 dagar. Eg hevði verið í Tokyo í 11 dagar, áðrenn eg fór víðari. Eg visti, at sannlíkt dugdu tey ikki væl enskt har, so tað var skilabest líka at venja seg við japanaska málið og mentanina áðrenn, eisini í vón um at nakað av málinum skuldi vera komið til mín, áðrenn eg fór upp har. Ishinomaki liggur norðanfyri Tokyo, og við toki tekur tað um 3 tímar at koma hartil. Fyrst 2 tímar við skjóttgangandi toki til Sendai, og harfrá við vanligum toki til Ishinomaki. Í tokinum frá Sendai til Ishinomaki rann ein flóð av kenslum ígjøgnum kroppin hjá mær. Eg føldi meg óvanliga rørda og sorgblíða. Veðrið var deprimerandi og keðiligt. Tað oysregnaði uttanfyri og hevði gjørt tað dagin fyri eisini. Húsini í Japan eru ikki sum í Føroyum, eftirsum japanar ikki ganga líka høgt uppí, hvussu húsini síggja út, sum vit hava lyndi til at gera í Føroyum, men tað var annað afturat, sum gjørdi, at útsýnið fyri mær var so deprimerandi. Her sóust greiðar leivdir av flóðalduni - summi hús vóru viðtikin, onnur stóðu tóm, meðan onnur manglaðu í myndini, og tí var bara ein tómur blettur. Regnið hevði eisini skapt størri og smærri hyljar og tað skapti ræðandi áminningar. Tankarnir blivu órealistiskir, tað var sum vóru hyljarnir enn restir av flóðalduni, hvat teir sjálvsagt ikki hava verið, men hetta vóru bráðtankarnir og kenslan, eg sat við. Tá eg var komin á gistingarhúsið, sum eisini hevði staðið undir í vatni alt sum tað var 6 ár frammanundan, hevði eg bestan hug bara at vera har til eg skuldi á fund næsta dag - tað var ov deprimerandi uttanfyri. Eg fór tó alíkavæl ein gongutúr í býnum og brádliga broyttist huglagið til at blíva optimistiskt. Fólkini eg møtti vóru óvanliga fyrikomandi og opin, og hóast tey ikki dugdu enskt, vóru tey bæði prátingarsom og forvitin. Tey góvu mær eina mynd av einum býi, sum bæði var merktur av sorg og máttloysi, men eisini av jaligheit, opinleika, áræði og eldsálum, sum veruliga løgdu lív og sál í at gera Ishinomaki til ein blómandi bý. ISHINOMAKI 2.0 OG IRORI Ishinomaki 2.0 og Irori Eitt av fyrstu støðunum eg vitj­aði hetta kvøld, var IRORI, kaféin og almenna felagshølið hjá Ishinomaki 2.0. Eg gekk til­ vildarliga framvið, ávegis aftur á gistingarhúsið, tá eg sá eina av eyðkendu benkrunum hjá Ishinomaki Lab uttanfyri. IRORI er ímynd av vón. Endamálið við staðnum er, at fólk skula kunna koma inn og arbeiða og byggja seg upp. Alt tey seldu var frá fyri­tøkum, sum eru vorðnar til aftaná 3/11, og felags fyri tær allar er, at tær vilja skapa vón aftur í økinum. Persónliga móttøkan eg fekk var eins vøkur, ein blíðskapur og áhugi eg aldrin áður havi møtt. Eg var seld. Felagsskapurin Ishinomaki 2.0, ið er sprottin úr 3/11, hevur eina greiða visión, tey vilja gera Ishinomaki til tann mest áhuga­verda býin í heiminum. Stovnarnir vóru ein bólkur av sjálvbodnum, ið fóru saman; tey vildu lata býin upp, savna hugskot og tankar, vitan, royndir og førleika í økinum og úr øllum heiminum og skapa eina nýggja framtíð fyri býin og økið. Gamlir hættir at gera tingini uppá máttu endurhugsast, nýggja generatiónin mátti takast við og saman máttu tey taka leiðsluna og ábyrgdina fyri at skapa nýtt. Hóast Ishinomaki 2.0 er navnið á felagsskapinum, ynskja tey heldur, at tað skal síggjast sum ein nýggjur hugsunarháttur. Ishinomaki Lab Ishinomaki Lab er ikki beinleiðis sprottin úr Ishinomaki 2.0, men Ishinomaki Lab hevur somu røtur, og nógv samstarv er millum bæði. Ishinomaki Lab er í dag ein viðurkendur DIY møplaframleiðari í Japan. Søgan hjá fyritøkuni er bara ikki sum søgur hjá fyritøkum flest. Tað byrjaði við stóra jarð­skjálvt­ anum og flóðalduni. Vón­loysið var stórt. Stór øki í býnum vóru javnað við jørðina, og støðan var ræðulig í økinum. Áðrenn Tíðargrein