hósdagur 8. juni 2017síða 17

FRÍGGJADAGUR 9. JUNI 2017 SOSIALURIN 66 17 Fakta Felagið Columbia kom í 1948 á marknaðin við vinylplátuni, sum gjørdist standard formatið í tónleikavinnuni. Mest vanliga vinylplátan er LP-plátan, sum er tann størsta plátan. Smærri singleplátur hava eisini verið vanligar. Seint í 1970’unum bjóðaði kassettubandið plátuni av, og tá talgiltu fløgurnar komu í 1980’unum, minkaði plátusølan burtur í næstan einki. Síðani 2007 hevur sølan av vinylplátum verið vaksandi, og í fjør var sølan tann størsta seinastu 25 árini. Roknað verður við, at umleið 40 milliónir nýggjar plátur fara at verða seldar í ár umframt stóra handilin við brúktum plátum á privata marknaðinum. MELUR AFTUR sterkt alterna­ tiv til talgiltu gongdina. – Digitalu miðlarnir eru fan­ tastiskir til at útbreiða tónleik, m e n v i n y l ­ plátan er nakað annað. Við LP-plátum kunnu fólk hava eina fysiska samling, sum eisini blívur ein persónlig markering og sigur nakað um samleikan hjá fólki, sigur Olivur Eystberg. – Seinastu ár­ini hava vit sæð nógv meira til LP-plát­una, tí ofta verður ein LP víst fram, tá ið kendir tón­leikarar vitja væl umtóktu talkshowini. Hetta hevur skapt áhuga og tilvitan millum tey ungu fyri LP plátuni, sigur hann. Niels Uni Dam, sum sjálvur keypir og spælir LP-plátur, viðurkennir, at fyri hansara part snýr tað seg í stóran mun um nostalgi. – Fyri meg snýr tað seg 75% um nostalgi, 20% um húsan og 5% um ljóð. Eg havi altíð átt LP-plátur og byrjaði ikki at keypa fløgur fyrr enn í 1991. Men eg helt eisini fram at keypa LP-plátur gjøgnum 1990’ini, tá ið eg búði í Danmark, og serliga var tað tónleikur frá tíðini, áðrenn fløgan kom, sum eg vildi eiga í gamla formatinum, greiðir hann frá. – Eg havi so eisini átt plátu­ spælara og brúkt hann meira og minni gjøgnum árini, men eg skal viðganga, at mítt forhold til pláturnar er broytt nógv seinnu árini, nú LP-mentanin veruliga er styrknað, og eg keypi tí nógv fleiri LP-plátur nú enn fyrr. Eg keypi bæði nýggjar plátur, serliga tá ið eg eri uttanlands, og eisini brúktar, tá ið høvi býðst, sigur Niels Uni Dam. Bæði nýggjar útgávur og klass­ iskar útgávur selja væl, nú vinyl­ pláturnar aftur fara um handils­ diskarnar. – Vit selja eitt bland av nýggjum útgávum og klassiskum útgávum frá seint í 1960’unum og 1970’unum. Av gomlum plátunum selja bólkar sum the Beatles, Pink Floyd og aðrir væl, sigur Olivur Eysterberg, Tutl-sølumaður. Og soleiðis hendi tað, at plát­ urnar, sum mong hildu verða deyðar og grivnar, fingu nýtt lív, tá ið rákið annars var beint burtur frá støvutu vinylplátunum. 5 til savnið Fróði Løkságarð viðmælir 5 LP-plátur Beatles – Abbey Road Hóast tað er Sgt Pepper, sum júst hevur rundað tey fimmti og verður roknað sum ein hin besta plátan í søguni, so er tað Abbey Road, sum er mín persónligi favorittur. Hvør síðan á LP’ini hongur væl saman tónleikaliga. Víðakenda kápumyndin telur heldur ikki niður. Pink Floyd – Dark Side Of The Moon Givin út í 1973, men framvegis eins væl dámd í 2017. Yvir 900 vikur á amerikanska Billboard 200 listanum. Ein markasteinur í tónleikaligu menningini hjá nógvum ungum fólkum. Húsin hjá Storm Thorgerson er eitt listarverk í sjálvum sær. Miles Davis – Kind Of Blue Fyrsta jazz útgávan, eg ognaði mær. Givin út á Blue Note í 1959 og roknað sum ein av bestu jazzplátunum í søguni, kanka eisini tí at onnur enn jazztónleikarar fáa nakað burtur úr at lurta eftir henni. Eitt avgjørt “must” í savninum. Bob Dylan – Blood On The Tracks Nobel virðis­ lønti yrkjarin Bob Dylan, verður í dag roknaður sum ein av størstu sangskrivaranunum í okkara tíð. Blood On The Tracks frá 1975, verður eisini mett at vera ein av stóru skilnaðarplátunum í rokksøguni. Tangled Up In Blue, Meet Me In The Morning, If You See Her Say Goodbye og ikki minst Shelter From The Storm eru klassikararnir – Blátt er gott. Straight Ahead – Veðraplátan Sjálvnevnda útgávan hjá Straight Ahead frá 1978, nevnd Veðraplátan, er ein útgáva sum við tíðini hevur fingið serstatus í føroyskum tónleiki. Tónleikaliga er talan um nýbrot innan føroyskan rútmiskan tónleik. Ein útgáva, sum kagar út í tónleikaligu samtíðina. Fáu prentaðu eintøkini gera eisini útgávuna enn meira áhugaverda.