hósdagur 15. juni 2017síða 18

FRÍGGJADAGUR 16. JUNI 2017 SOSIALURIN 69 18 ANNIKA KUNOY IM ANNIKA@SOSIALURIN.FO F yrr varð sagt, at størsta broyt­ing í lívi okkara hend­ir, tá vit verða gift. So­leið­is er ikki í dag. Í dag størsta broytingin í lívinum hjá mongum okkara, tá vit verða for­ eld­ur. Tað er avbjóðandi á nógvar ym­iskar háttir at fáa eitt barn. Ein verður konfronteraður við hvør ein er, og hvat ein skal. Ein verð­ ur trýstur út í odd og egg, tá lítla barnið kemur, sum krevur alt, og sum man eisini vil gera alt fyri. Hetta er ein avbjóðing, sum Anne Mette Greve Klemensen, prest­ur í Fuglafirði kennir til bæði per­són­ liga og professionelt. Nú hevur hon valt at víðka um stuðulin til barna­konur við eini útbúgving sum doula. Ein doula er ein kvinna, sum stuðlar barnakonuni í tíðini áðr­enn, í meðan og aftana hon eig­ ur barnið. Anne Mette Greve Klem­ ensen hevur altíð havt áhuga í tí, sum hendir tá fólk eru á markinum millum lív og deyða, og hon heldur at førleikarnir, sum krevj­ast sum prestur og doula ikki eru heilt ólíkir, og hon gleðir seg til at finna útav, hvussu føroyskar mamm­ur fara at taka í móti nýggja til­boð­ num. Markið millum lív og deyða hugtekur Prestur er sálarhirði og fylgir menn­iskjum í ymiskum skeiðum í lívinum. Prestur er har bæði tá sorg­in og tá gleðin eru størst. Anne Mette Greve Klemensen hevur altíð havt áhuga í tí, sum hendir tá fólk eru á markinum millum lív og deyða. Hóast hon, sum aðrir prestar, hevur verið eggjað til at hava onnur áhugamál enn tey, sum hoyra til arbeiði sum prestur, so eru førleikarnir sum prestur og sum doula ikki ólíkir. – Tá vit eru á markinum millum lívið og deyðan eru vit viðkvom. Har møtast vegirnir sum doula og sum prestur, sigur hon. Hon hevur altíð havt hendan áhugan, greiðir hon frá, og tá hon sá útbúgvingina á netinum, valdi hon at loypa út í tað og gerast doula. Tað er ikki eitt nýtt fyribrygdi Orðið doula er úr grikskum, og merk­ir ein kvinna, sum tænir. Ein doula skal hjálpa mammuni, tá hon hevur verkir og skal eiga barnið, men er eisini við í við­ gongu­tíðini og í tíðini eftir, at barn­ið er komið til heimin. Ein doula er ein professionellur um­ sorg­an­arpersónur, sum traðkar til sum ein stuðul. Hetta er ikki eitt nýtt konsept, tí kvinnur hava altíð havt nærkonu ella fólk, sum hjálpa til tá ein kvinna skal eiga. Tó, so broytt­ist alt, tá føðingin varð flutt á sjúkrahúsini og nærkonurnar hvurvu – men tørvurin á einum dyggum stuðli hvarv sjálvsagt ikki. – Ein doula er við mammuni og teim­um avvarðandi, og er á ongan hátt fakpersónur, tá føðingin er í gongd. Tá er tað ljósmóðurin, sum er fakpersónurin, og doulain tekur sær av upplivingini hjá kvinnuni, sum skal eiga. Tað er ikki tí, at ljós­móðurin ikki kann taka sær av upplivingini eisini, men tær hava ofta nógv um at vera, og ein doula kann tí savna seg bert um mammuna, og stuðla henni, sigur hon. Anne Mette Greve Klementsen hev­ur sjálv átt fýra børn, og hevur havt systur sína við til eina av føðingunum. Hon hevur ongantíð sjálv nýtt eina doula, men sigur, at hevði hon havt møguleikan, so hevði hon tikið hann. Verður eftir tørvi Tað er ongin loyna, at starvið sum prestur krevur nógva tíð og orku. Spurd um, hvussu hon ætlar at nýta útbúgvingina sum doula, greiðir Anne Mette frá, at hon sjálvsagt ikki fær brúkt hana fulla tíð, og at tað heldur ikki varð uppruna ætlan hennara. – Eg ímyndi mær, at eg møguliga fylgi eini mammu í senn, og at eg ikki fylgi nakrari, sum er sett at eiga um høgtíðirnar, tá prestur hevur nógv um at vera. Sum doula mást tú vera tøk, tí tú veitst ongantíð, nær ein mamma fær verkir. Tað verður óivað meir eftir tørvi, at eg brúki útbúgvingina sum doula, sigur hon. Tá Anne Mette gekk við fjórða barni sínum fyri einum góðum ári síðani, skipaði hon saman við eini ljósmóður í Fuglafirði fyri eini løtu tær kallaðu Barnakonuløtir í kirkjuni. – Vit møttust um kvøldið og sótu í kirkjuni og sungu og høvdu andakt. Eisini hevði ljósmóðurin framløgu, og vit luftaðu hugsanir og stúranir við hvørja aðra. Tað er ikki bert kroppurin, sum broytist, tá tú ert við barn, men tankarnir broytast eisini, greiðir hon frá. – Tað er umráðandi, at vit sum foreldur eru erlig og tora at luta hugsanir okkara. Tað er ikki víst, at vit altíð halda, at tað er so lekkurt at vera mamma, og tær hugsanirnar eru eisini okay og ein partur av tí at fáa barn í Føroyum. Vit verja ofta okkum sjálvar við at vera grunnskygdar, tí tað ger man ofta í smærri samfeløgum sum hesum, sigur hon. Hon leggur afturat, at hon væntar ikki, at tað verður ein samanstoytur millum yrkini bæði – prestur og doula – í gerandisdegi hennara. Hetta tí hon er tilvitað um – Eg ímyndi mær, at eg møguliga fylgi eini mammu í senn, og at eg ikki fylgi nakrari, sum er sett at eiga um høgtíðirnar, tá prestur hevur nógv um at vera. Sum doula mást tú vera tøk, tí tú veitst ongantíð, nær ein mamma fær verkir. Tað verður óivað meir eftir tørvi, at eg brúki útbúgvingina sum doula, sigur Anne Mette Greve Klemensen, prestur, sum nú eisini ber heitið “doula” Ein doula er ein kvinna, sum stuðlar barnakonuni í tíðini áðrenn, í meðan og aftana hon eigur barnið. Anne Mette Greve Klemensen inn á føðideildina: SAMRØÐA – PRESTUR VIL STUÐ