hósdagur 31. august 2017síða 15

FRÍGGJADAGUR 1. SEPTEMBER 2017 SOSIALURIN 101 15 framt stríðið hjá eini mammu við tung lyndi, so ávirkar ein tunglynt mamma eisini trivnaðin í familju síni. Tunglyndi ávirkar barnið Altjóða kanningar vísa á, at óvið- gjørt tunglyndi eisini setur pinku- barnið í vanda, tí tað verður ávirk- að av tí, sum mamman upp liv ir. Sanne Storm greiðir frá, at or- søk in er, at barnið skal knýta seg einum vaksnum persóni, sum hevur orku til tess, og aloftast er tað mamman, sum er um barn ið megin partin av tíðini barns burð- ar far loyvið er. Hetta merkir ikki, at tunglyndi elvir til, at barnið ikki fær um- sorg an. Teir grundleggjandi tørv- ir nir hjá barninum verða møtt- ir, tá barnið verður ansað, men tunglyndi ávirkar barnið á ein um mikrostøði, greiðir hon frá. Hetta merkir, at barnið og mamm an eru í samljóði hvørt við ann að, og merkja kenslurnar hvør hjá øðrum. Sanne Storm sam an ber tað við at tosa við ein, ið tú kenn ir væl og spyrja, hvussu tað gong ur. Tá tú fært svarið, veitst tú aloftast, um tað er sætt sum við komandi hevur svarað. – Við einum pinkubarnið snýr tað seg um alt annað enn mál, tí barn ið ikki hevur nakað mál. Tú mást vera í sama frekvensi sum barnið fyri at uppliva, at tú ert saman við einum øðrum menn iskja og møtir tí kensluliga. Tá tú stríð ist við tunglyndi, orkar tú ikki hetta í longri tíð, staðfestir hon. – Tekur vaksni persónurin ikki ta ábyrgdina í tilknýtingini, so vísa kann ingar, at barnið skjótt tekur ábyrgd ina og samljóðar depresivu út trykk ini hjá mammuni, sigur hon álv arsliga, og leggur afturat, at tað tá er umráðandi at lata tey av- varð andi traðka til og taka ábyrgd- ina eina stund fyri síðani at koma aftur, tá orkan aftur er til stað ar. – Hevur barnið bert relatión til eina depri mer aða mammu, so er sann líkt, at barnið fær trup ul- leik ar seinni í lívinum. Trup ul leik- arnir koma ofta til sjóndar í tann- áringaárunum og fevna mill um annað um læringarevni, til knýt ing til onnur menniskju, angist ella tunglyndi, staðfestir hon. Hon leggur afturat, at tað er um ráð andi ikki at leggja stein om- aná byrðu hjá mammuni, tá tosað verð ur um, hvussu barns burð ar- tung lyndi ávirkar pinkubarnið, tí mammur við tunglyndi fáa sjálv- sagt verri samvitsku av tí vitanini. – Vit mugu skilja trup ul leik ar- nir, sum ein mamma við barns- burðartunglyndi hevur at drag- ast við, og ein mamma skal ikki einsamøll standa við allari ábyrgd- ini og byrðuni, sigur hon. – Ofta eru tað pápar, ommur og abbar og onnur avvarðandi, sum fegin vilja hjálpa og traðka til, tá á stendur. Tað hjálpir eis ini barninum, um eitt annað vaks ið fólk við rættari orku er í nær um- hvørv in um, sum tað kann fáa til- knýti til, staðfestir hon. Hetta stuðlar toymið á psyki- atr iska deplinum undir, tá viðger verð ur sett í verk, og Sanne Storm greið ir frá, at aloftst eru mammur við tunglyndi sera tilvitaðar um, at barn ið tørvar relatiónir, sum tær stríðast við at veita, og tær gera sítt til, at barnið fær tað, sum tí tørv ar. – Er tað ikki tilfeldið, so er ofta aðr ir trupulleikar, annað enn barns burðartunglyndi, sum talan er um, sigur hon. LP ER ANDI Hetta eru sterkar kvinnur, ið hava vanlig arbeiði men sum knappliga missa fótafestið og eru í eini støðu, sum tær ikki hava verið í fyrr. Tá verður ein yvirtikin av kenslum og tá er torført at skilja støðuna og greiða frá fyri sær sjálvari og øðrum, hvat hetta snýr seg um Tú mást vera í sama frekvensi sum barnið fyri at uppliva, at tú ert saman við einum øðrum menniskja og møtir tí kensluliga. Tá tú stríðist við tunglyndi, orkar tú ikki hetta í longri tíð, sigur Sanna Storm Ph.D og samskipari av viðgerðartoymi hjá kvinnum raktar av perinatalangist og tunglyndi á Psykiatriska Depilinum MYND: OLE WICH