hósdagur 9. november 2017síða 23

FRÍGGJADAGUR 10. NOVEMBER 2017 SOSIALURIN 131 23 pláss uttan strongd sum heild eru eyðkend av hægri produktiviteti. Um arbeiðsgevararnir gerast betur til at viðurkenna og taka ábyrgd fyri, at sjálvt arbeiðsplássið er partur av – og ofta høvuðs­ orsøk til strongdtilburðir, so er møguleikin til staðar til bæði at minka um strongd framyvir, umframt at starvsfólki faktisk fær meira frá hondini. Vit vita havt skal til, men eingin samskipar tilboðið Eitt er fyribyrging, men hvat hendir, tá óhappið er úti og fólk gerast sjúk av strongd? Aktuella kjakið í Danmark handlar um, at kommunurnar bjóða sera ymisk tilboð til tey strongdraktu. Í onkrum kommunum fáa strongdrakt bjóða rennitrening, í øðrum mindfullness og kostráðgeving og aftur í øðrum psykologsamrøður. Ein trupulleiki er eisini, at tilboð, sum eru prógvað at hjálpa eksistera síðu um síðu við tilboð, har eingin vísindalig gransking er gjørd í mun til effektina. Í Føroyum eru vit ikki komin so langt enn. Her heima finnist einki samlað tilboð til persónar, ið koma illa fyri av strongd. Hetta sjálvt um vit hava allar partarnar av eini effektivari viðgerð í landinum. Eitt konsept, sum hevur víst seg sera effektivt, er ein trídeild viðgerð. Fyrst skulu fólk stuðlast til at koma fyri seg likamliga, og her hjálpir t.d. fysioterapi, yoga ella meditatión. Harnæst skulu tey strongdraktu hjálpast við at fáa innlit og yvirlit yvir, hvussu tey endaðu við at brotna mentalt, og hvussu tey ansa betur eftir sær sjálvum framyvir. Ofta fylla skomm- og skuldarkenslur, ørkymlan um hvør hevur skylduna og vreiði móti starvsfeløgum og leiðarum. Fólk skulu bjóðast sálarfrøðiliga viðgerð í mun til at fáa greiði á hesum viðurskiftum. Endaliga vísir tað seg týdningarmikið, at fólk fáa eitt slag av “sosialráðgevara stuðli”; t.v.s. eina uttanveltaða kontakt til arbeiðs­ gevaran, sum kann samráðast um, hvussu tann strongdrakti skilabest kemur aftur til arbeiðis, t.d. fyrst í niðursettari tíð, og hvussu man tryggjar, at tann strongd­rakti ikki troppar upp til somu arbeiðs­við­urskifti, ið eru heilsuskaðilig, og at arbeiðs­upp­gáv­ urnar ikki bara hava hópað seg upp á skrivi­ borðinum. Í dag er nýtslan av hesum tilboðum ósolidariskt Aktuelt fáa nøkur goldið professionella viðgerð av teirra arbeiðsgevarunum – tað eru serliga privatu arbeiðsgevararnir í Føroyum, ið hava gjørt hetta. Ímeðan onnur antin mugu gjalda sjálvi ella velja viðgerðina frá, sum vit vita er best. TU NUM RONGD? UTTAN STRONGD Hvussu ansa vit best eftir hvørjum øðrum og okkum sjálvum á arbeiðsplássinum? Fríggjakvøldið 17. november kl. 19.30 skipar Magistarafelag Føroyar fyri almennum tiltaki um strongd. Tiltakið verður í Reinsarínum í Tórsgøtu 3. Strongd er ein fólkasjúka, ið fleiri og fleiri av okkum verða rakt av. Ein fólkasjúka, ið bæði hevur stórar menniskjaligar og fíggjarligar kostnaðir fyri okkum sum samfelag. Kanning hjá Starvsmannafelagnum frá 2014 vísti, at annar hvør limur hevði kent seg strongdan undanfarnu árini. Umleið 20 prosent høvdu verið hjá lækna við strongd, og umleið 10 prosent høvdu verið sjúkrameldað vegna strongd. Aðrar kanningar vísa, at støðan er lík hjá øðrum fakbólkum, og at henda mynd viðvíkjandi strongd er afturvendandi á øllum arbeiðsmarknaðinum. Um vit samanlíkna hesi tøl við kanningar úr Danmark sigur ein meting, at strong hvørt ár kostar føroyska samfelagnum 140 mió. kr. í sjúkrafráveru, mistum arbeiðsføri og útreiðslum í heilsuverkinum – og at hvørt ár doyggja fleiri føroyingar sum avleiðing av strongd. Ábendingar eru um, at trupulleikarnir við strongd eru størri á tí almenna arbeiðsmarknaðinum enn hjá tí privata. Í 2016 bleiv arbeiðsumhvørvislógin víðkað til eisini at fevna um sálarligt arbeiðsumhvørvi. Tó eru ongin miðvís og munadygg átøk frá almennari síðu, ið skulu fyribyrgja og basa strongd. Almenni starvsfólkapolitikkurin hjá Føroya landsstýri er sjón fyri søgn fyri at miðvís átøk mangla. Tí í starvsfólkapolitikkinum verður strongd ikki nevnt við einum einasta orði. Við tiltakinum vil Magistarafelagið varpa ljós á, hvussu vit kunnu fyribyrgja og basa strongd á arbeiðsmarknaðinum. Endamálið við tiltakinum er at kortleggja og meta um hugskot, ið veruliga kunna gera ein mun. Kvøldið endar við, at luttakarar og áhoyrarar atkvøða um, hvørji tiltøk eru bestu at fyribyrgja strongd framyvir. Skrá fyri tiltaki: 19.30–20.10 Tvær framløgur frá serfrøðingum Yun Ladegaard, sálarfrøðingur á Københavns Universitet – granskar og undirvísir í viðgerð av strongd og strongd á arbeiðsplássum. Harumframt granskar hon í, hvat fer fram á arbeiðsplássinum og í donsku arbeiðsskaða skipanini, tá ið eitt starvsfólk gerst sjúkt orsaka av arbeiðinum. Tóra Petersen, sálarfrøðingur, Ph.d. arbeiðir m.a. við viðgerð og ráðgevur fyritøkum og stovnum um hvussu starvsfólk sum hava upplivað tilburð við strongd kunnu koma aftur til arbeiðis á bestan hátt. 20.20–21.00 Rundborðskjak og atkvøða: Hvussu fyribyrgja vit best strongd? Jón Brian Hvidtfeldt, journalistur, er orðstýrari í kjaki. Gestir verða politikarar, leiðarar og avgerðartakarar, ið umboða og mynda arbeiðsmarknaðin. Høvuðsspurningarnir eru: Hvussu ansa vit best eftir hvørjum øðrum á arbeiðsplássunum? Og hvørji tiltøk kunnu gera størsta munin at fyribyrgja strongd? Hugskot til tiltøk, sum koma fram gjøgnum kvøldið, verða skrivaði niður. Vit enda við eini atkvøðu um, hvørji tiltøk eru tey bestu og munadyggastu at fyribyrgja strongd. Tiltakið er ókeypis og øll er vælkomin Magistarafelag Føroya TÍÐARGREIN Harnæst skulu tey strongdraktu hjálpast við at fáa innlit og yvirlit yvir, hvussu tey endaðu við at brotna mentalt