hósdagur 18. januar 2018síða 11

FRÍGGJADAGUR 19. JANUAR 2018 SOSIALURIN 8 11 - Um allar kvinnur, ið hava verið fyri kynsligum ágangi og plágan skriva Me Too sum status, so fáa vit møguliga givið fólkum eina fatan av hvussu stórur trupulleikin er, vóru boðini, ið av álvara setti gongd á #MeToo rørsluna HALLUR AV RANA HALLUR@SOSIALURIN.FO S jáldan hava tvey smá orð havt eins stórar sosialar, menniskja­ligar og sam­ felags­ligar avleiðingar sum hash­taggið MeToo. Tvey smá orð hava givið eina rødd til milliónir av kvinn­um, og nakrar menn, ið hava greitt frá teirra søgum um hvussu tey hava verið útsett fyri óynsktum kyns­ligum atburði og misbrúki, ið er farin yvir teirra mørk. Hóast MeToo hashtaggið er nær­um tíggju ára gamalt, tað bleiv fyrstu ferð brúkt í 2006, tá Tarana Burke brúkti tað at varpa ljós á kvinnur, ið hava verið fyri kyns­ ligum ágangi, so tók tað veruliga dik á seg í oktober, tá sjónleikarinnan Alyssa Milano legði eina stutta áheit­an út á Facebook og Twitter. - Um allar kvinnur, ið hava verið fyri kynsligum ágangi og plágan skriva Me Too sum status, so fáa vit møguliga givið fólkum eina fat­ an av hvussu stórur trupulleikin er, skrivaði Alyssa Milano. Fleiri milliónir djørv fólk um allan heim, serliga kvinnur, tóku und­ir við áheitanini, og deildu teirra søgur um hvussu tey vóru off­ur fyri kynsligum ágangi og plág­an. Millum teirra, ið hava deilt sín­ ar søgur eru fleiri stjørnur inn­ an films- og tónleikavinnuna, ítróttastjørnur og politikarar so sum Bjørk, Ashley Judd, Gwyneth Pal­trow, Jennifer Lawrence, Reese Witherspoone, Lady Gaga, Uma Thurman, Ellen DeGeneres, Simo­ne Biles, Elizabeth Warren og Angelina Jolie, tó at stóra talið av kvinnum, ið deildu hashtaggið, boð­aði frá, at kynsligur ágangur ikki ger mun, men at her var talan um ein trupulleika, ið kvinnur úr øll­um mentanum, samfelagsløgum og londum kendu. Stjørnurnar falla Alyssa Milano legði sjálv boðini út á sosialar miðlar í kjalarvørrinum av, at fleiri kvinnur høvdu ákært kenda filmsframleiðaran Harry Wein­stein fyri kynsliga plágan og mis­brúk. Ákærurnar førdi við sær, at Harry Weinsten bleiv koyrdur úr sínum egna felag, konan rýmdi frá honum og løgreglan í New York, Los Angeles og London kanna nú, um ákæra skal reisast fyri kyns­lig­ an ágang. Skjótt fekk rørslan eisini av­ leiðingar fyri aðrar kendar per­són­ ar, tá søgur eftir søgur um óhósk­ andi kynsligan atburð komu undan kavi. Við íblástri frá Me Too rørsluni tók amerikanski sjónleikarin Anthony Rapp eisini til orðanna og greiddi frá hvussu kendi amerikanski sjónleikarin Kevin Spac­ey hevði víst ósømiligan kyns­ lig­an atburð móti sær, tá hann var einans fjúrtan ára gamal. Fleiri líknandi søgur komu skjótt undan havi um kenda sjónleikaran, og end­in var, at hann misti leiklutin sum amerikanski forsetin Frank Under­wood í sjónvarpsrøðini House of Cards, umframt aðrar leik­lutir. Eins og við Harry Wein­ stein, verður Kevin Spacey nú kann­aður fyri kynsligan ágang av løg­regluni í London. #MeToo-rørslan hevur eisini felt fleiri politikarar kring heimin. Demo­kratiski senatorurin Al Franken mátti í desember legg­ja frá sær, tá ákærur fyri óhósk­andi kynsligan atburð vórðu reist­ar móti honum og bretski verju­mála­ ráð­harrin Michael Falcon fór eisini frá vegna óhóskandi atburð mót­ vegis hinum kyninum. Eisini í Norðurlondum hevur MeToo rørslan sett dagsskránna. Í Norra, Svøríki og Danmark hava hundrað­tals kvinnuligir sjón­leik­ ar­ar og tónleikarar skriv­að undir yvirlýsingar, har tey hava greitt frá hvussu tær hava verið offur fyri óhóskandi kynsligum atburði og misbrúki, og fyrr í mánaðinum bleiv eisini norski politikarin Trond Giske, ið var varaleiðari í norska Arbeiðaraflokkinum, koyrd­ur frá sum varaleiðari, eftir at fleiri kvinnur kærdi hann til floks­leiðslu­na fyri ósømiligan kyns­lig­an atburð. Sjáldan hava tvey smá orð havt eins stór­ ar sosialar, menniskjaligar og samfelagslig­ ar avleiðingar sum hashtaggið MeToo Stóra talið av kvinnum, ið deildu hash­taggið, boðaði frá, at her var talan um ein trupul­leika, ið kvinn­ur úr øllum mentan­um, sam­felags­ løgum og londum kendu #MeToo: Tvey orð sum byrjaðu eina rørslu