mánadagur 26. mars 2018síða 6

Mánadagur 26. mars 2018 · Nr. 36 6 Sosialurin Elton 71 Sir Elton Hercules John – hvørs borg­ar­ liga navn var Reginald Kenneth Dwight, var føddur á Mariumessu í 1947 í Middlesex í Onglandi. Hann er kendur víða, og í 2010 hevði hann stór­sligna konsert á Tórsvølli. 191 ár síða Beethoven doyði Ludwig van Beethoven varð føddur í 1770 og doyði hend­an dagin 26. mars í 1827. Hann var týskur kom­pon­ist­ur og klaverspælari. Hann er ein av teim­um týdningarmestu týsku komponistunum og tann kom­ pon­ist­ur, sum hevur havt størstu ávirkan á menn­ing­ ina av týskum kompositiónstónleiki eftir 1800. 49 ár síðani Bed- in í Amsterdam Tá John Lennon og Yoko Ono giftust 20. mars í 1969 vistu tey, at heimsins eygu fóru at verða vend ímóti teimum. Og hesum vildu tey gera sær dælt av. Tey gjørdu tí ikki matari enn at nýta høvi at tosa fyri friði í heiminum og nýttu brúðarferðina í presidentsuituni – rúmi 902 – á Amsterdam Hilton Hotel frá 25. mars til 31. mars, har tey bjóðaðu heimspressuni á gátt hvønn dag millum klokkan 9 og 21. Móðurmálsdagur í gjár 25. mars er føðingardagur V.U. Hammershaimbs, og tá er móð­ur­máls­ dag­ur í Føroyum 25. mars er føð­ing­ar­ dagur V. U. Hamm­ers­ haimbs, og tá er móð­ur­ máls­dagur í Føroyum. Í fjør varð móð­ur­ máls­dagurin hildin í Løks­høll í Runavík, har evn­ið var yrkismál. Tiltakið endaði við at ein móð­ur­máls­virð­is­løn varð latin Suna Merki­ stein fyri yrkismál. Í ár verður móð­ur­ máls­dag­urin ikki hild­in við serligum há­tíð­ar­ hald­ið, men Nám heit­ir hvørt ár á skúlar í landi­ num ­at leggja sær móð­ ur­máls­dag­in í geyma, ikki bara í móður­máls­ und­irvísingini, men í øll­um læru­greinum, so næm­ing­ar verða kunn­ að­ir um viðurskifti, sum elvdu til, at vit í dag hava eitt væl virkandi mál, sum alt ár­ið kann rúma øllu­m samskifti. Hóast altjóða móð­ur­ máls­dagur er 21. februar, so verð­ur føroyskur móð­ur­málsdagur hild­in 25. mars, sum er føð­ing­ ar­dagur V. U. Hamm­ers­ haimbs. Hann varð fødd­ ur á Steig í Sanda­vági hendan dagin í 1819 – og tí verður hild­ið, at hesin dagur eig­ur at vera førosykur móð­ur­máls­ dagur, tí ávirkanin, sum Hamm­ers­haimb hevði á móð­ur­málið hevur verið so avgerandi. Móðurmál okkara hev­ur sína serligu søgu, sum vit kunnu vera err­ in av. Ikki minst kunnu vit fegnast um, at tað eydn­að­ist nøkrum fólk­ um í næst síðstu øld, við V. U. Hammershaimb á odda, at skapa okkum skrift­mál­ið, sum var horvið. Tað er ikki hissini bragd at end­ ur­skapa einum fólki og eini tjóð sítt skrift­ mál, tí høvdu vit ikki skriftmálið, so høvdu vit valla heldur móð­ur­ mál­ið í dag – og tá hevði tjóð­s­kaparligi sam­leikin ikki verið eins eyð­sýnd­ ur, og hann er. Øssur og Frits í Ribarhúsi Málningaframsýning í Ribarhúsi frá leygardegnum 7. apríl Øssur Mohr og Frits Jo­ hanne­sen fara at hava máln­ ing­a­fram­sýning í Ribarhúsi frá leyg­ar­degnum, 7. apríl til týs­dag­in 24. apríl undir heiti­num: »Lærarin og næmingurin«. Ferniseringin verður leyg­ ar­dag­in 7. apríl kl. 16:00. Vega syng­ur, og tala verður hildin Øssur og Frits eru fugl­ firð­ing­ar og eru uppvaksnir í Fugl­a­firði. Frits var floks­lær­ ari hjá Øssuri í 10 ár – frá 1968 til 1978, sostatt eru liðin 50 ár síð­ani hesin námsfrøðiligi bát­ur varð tikin fram í lívsins lunn­bót. Øssur Mohr Øssur Mohr er sonur Poulu og Ják­up Mohr. Øssur hevur verið víða um við sínari list. Hann fór at mála sum 28 ára gam­al. Skjótt komu skap, litir og strok undan, sum tos­aðu sítt stumma mál sín­á­mill­um á ein virðiligan, skin­sam­an og listaligan hátt, sum fang­ aði eygað, tankar og hugsan hjá teim­um, sum góvu sær far um at eygleiða hesa lista­ ligu gongd hansara. Hon er ann­ar­leiðis í mun til ta stað­ kendu listina, føroyska list og danska list. Flokkurin Frits var flokslærarin, har hes­ir spírar komu í skúla sum 6-7 ára gamlir. Flokkurin var ein livandi flokkur við rík­um gávum, sum komu til sjónd­ar í teimum skapandi læru­grein­u­num – í myndlist, sangi og tón­leiki. Hugsandi er, at hesi spor hava sett seg í sinn­ið. Flokkurin var óførur at syngja, sum flestu flokk­ ar gjørdu í skúlanum tá. At syngja tvírøddað og trí­rødd­ að, var eingin trupulleiki. Næm­ing­arnir í flokkinum spældu blokk­floytu-, sopr­ an­floytu, tenorfloytu og alt­ floytu. Í myndlist vóru flestu næm­in­g­ar á skúlanum knáv­ ir, raskir og høvdu eitt gott skap­andi medvit, sum sann­ iliga var teimum, lærarunum, skúl­a­num og foreldrunum til gagns. Ein skúli, sum ikki lívg­ar um tær skapandi læru­grei­nirnar, kemur at liva und­ir eini tvørætt, sum ikki nør­ir um sinnið og skinnið á næm­ing­u­num og skúlanum. Livst, so spyrst! Tvey listafólk komu und­ an úr hesum flokki – Anni Har­ald­sen og Øssur Mohr. Tað kundu væl verið fleiri – eingin ivi um tað, um hes­in andi hevði rørt við ta lista­ ligu vøgguna hjá hesum næm­ing­um, um tey róðu út á tí lista­liga økinum á sama hátt, sum t. d. Øssur. Familjan Gleðina kann eingin taka frá tær, og tá tað snýr seg um ta listaligu gongdina, so eru stev­ini serliga sjáldsom. Fam­iljan livir eitt sindur fjal­ in, men sinnalagið nertur við tey skapandi evnini. Bróð­ ir Øssur, Hans Mohr hev­ur listaligar gávur. Hann eigur eina rúgvu av foto­mynd­um úr Fuglafirði, av fugl­firð­ ing­um, sum er ein frøi fyri eyg­að at sjá. Dóttir Hans og Maik­in, Bjørg Mohr, er ein dugn­alig listakvinna. Kona Hans Mohr, Maikin er systir lista­mannin í Norðragøtu, Tumm­as Jákup Thomsen. Jú vak­urt er tað, hvussu skyld­ skap­ur rørist og nørist í sinn­ i­num. Hugans rák lívgar um lívs­røt­ur­nar. Frits Frits hevur teknað alt sítt lív og fór at mála sum 22 ára gam­al. Hann er 73 ára gam­al og málar enn. Heðin Kambs­ dal og Frits eru systkinabørn. Sím­un Olivur Johannesen, var pápa­beiggi Frits og mor­ bróð­ir Heðin Kambsdal. Hann var tann fyrsti fugl­ firð­ing­ur­in, sum fór at mála. Hann málaði sín fyrsta máln­ ing 1922. Hann varð fødd­ur 1900, sostatt var hann 22 ára gamal. Hetta vóru leik­tjøld t. d. til sjónleikin: Magn­us, ið var spældur á loft­i­num í Rættarbúðini um hetta mundið, sum Mag­nus hjá Sjúrða, Magnus Andre­as­sen stóð fyri. Leik­tjøld­ini vórðu málað heima í barn­dóms­ heim­i­num hjá Símuni, uppi í Toft­um í Fuglafirði, uppi á kam­ar­i­num. Símun málaði til sín doyggjandi dag. Hann var, sum sagt, føddur 1900 og doyr 1983. Endi Nú eru tað flokslærarin og næm­ing­urin, tað snýr seg um. Vón­andi fer hetta at nema við okkara jørðildi, so hetta fer at koma undan í kom­andi tíðum í ráki í litum, skap­um og samansetingum á ein lista­lig­an hátt til gagns fyri sam­felagið. Lærarin og næmingurin sýna fram í Ribarhúsi í Fuglafirði: Frits Johannesen og Øssur Mohr Bringumerkið hjá Elton John er búmerkið hjá Tórshavnar kommunu