týsdagur 29. mai 2018síða 13

13 Mikudagur 22. oktober 2014 · Nr. 120 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 30. mars 2017 · Nr. 60 Stórigarður, fiska­stykkið, Vest­urvarði, grót­brúgvin um Sandá, gamla rættin hjá Eystara Hús­a­ garðs­festi og mangt annað. Alla­staðni kring okk­um eru søgulig virðir, ið siga okkum nak­að um tey, sum undan okk­um fóru Marin Katrina Frýdal, Tjóðveldi forkvinna í byggi- og býarskipanarnevndini Givið er, at eitt fólk við ong­ ari søgu, er eitt fátækt fólk. Tað eigur tí at verða lagt í okk­um øll um at kenna okkara søgu, tí vit hava skyldu til at bera hesa víðari til børn okkara og eft­ir­kom­ arar annars. Hvussu hetta fer at hilnast, kann bara eft­ ir­tíð­in vísa. Tíðir broytast, mentanir broyt­ast, heimurin gerst minni, og vit eru partur av hes­um øllum. Eitt nú hava vit sæð, hvussu tann før­ oyski maturin brádliga fekk onn­ur virðir enn tey sið­ bundnu, og hevur nú fing­ið eitt satt gjøgnumbrot við nýggj­um og stórum fram­tíð­ ar­møg­u­leik­um. Tað verður borð­reitt við blóðmøri, garn­ a­tálg, hvítnýrum og øðrum góð­um á matstovum í Havn og aðr­a­staðni. Nakað, sum neyv­an nakar kundi ímynda sær fyri bara 15-20 árum síð­ ani. Bøtandi hond betri enn spillandi tunga Einstaklingar og felagsskapir hava ans fyri so nógvum, og tey fjálga og bjarga mongum ment­anararvi, og tøkk skulu tey hava fyri tað. Vit síggja tað í tónleikalívi, í dans­i­feløgum, innan sjón­ leik, grót­hús verða laðaði upp­aft­ur, í varð­veit­ing­ini av eldru húsunum í gomlu Havn­ini, virkisbygningar og so fram­vegis. Fari her at nevna nøkur varð­veit­ing­ar­átøk, ið komm­ unan júst hevur gjørt, og sum fram­hald­andi arbeitt verður við. Eis­ini verða frásøguskelti sett upp, soleiðis at hetta rík­ar um upp­liv­ing­ar­nar hjá borg­ ar­um í býnum og teimum vitjandi. Gamla seyðarættin og við­ tøk­u­garðarnir á Eystara Hús­ garðs­festi við Svartafoss er ný­liga lagað uppaftur. Rætt­ in, sum upprunaliga var í Vørðsl­uni, tá bóndagarðurin var á Hús­a­brúgv, men sum bý­ur­in vaks, varð flutt niðan und­ir Svartafoss. Somuleiðis Vesturvarði, stóri varðin vestan fyri Havn­ ina hesumegin Húsareyn ella við Rossagøtuna, sum sæst víða um, var illa farin av tíð­ar­innar tonn. Men nú er hann eisini laðaður aftur, so hann aftur er sjónligur og prýð­i­ligur fyri okkum øll. Og ikki minst gamla brúgv­in um Sandá úti í Havn­ar­dali, sum varð bygd í 20-u­num av handfimum monn­um undir leiðslu av Wilhelm Tórsheim. Hóast hendan brúgv­in ikki verður brúkt long­ur, so stendur hon sum eitt søg­u­ligt byggilistarligt prýði frá einari farnari tíð. Nú verð­ur hon fingin aftur í sín upp­ runa, as­faltið og bilverjan verða tikin burtur, og smiðju­ jarn­s­gelendari verður gjørd­ ur, so­leið­is at brúgvin fær sítt upp­runasnið. Stórigarður verður varð­ veitt­ur, og ætlanin er at fáa tað, sum eftir er av hon­um, laðað uppaftur, og fáa hann friðaðan. Partar av Stór­a­ garði eru inni á privatari ogn, og ar­beið­ið er tí treytað av bæði loyv­um og samstarvi. Stórigarður hevur sera stór­ an mentanarligan og sið­ søgu­lig­an týdning. Fiskastykkið yviri við Strond verður nú tikið fram aft­ur til heiður og æru fyri eina farna tíð. Peningur er sett­ur av til uppgávuna, og í næst­um byrjar hetta varð­ veit­ing­ar­arbeiðið. Endurskapa gamlar bygdargøtur Ætlanin er eisini at menna gomlu bygd­ar­gøt­ur­nar, dag­ føra tær og laða niðurdotnar varð­ar uppaftur. Í næstum verður fund­ur skipaður við lands­mynd­ ug­leikarnar, sum varða av gøtunum, og ferð­a­vinn­u­ myndugleikan, tí neyðugt er at samstarva um hetta ar­ beið­ið. Kommunan hevur ikki heim­ild at nýta pening upp á ann­an­mans ogn, men vit vilja vera við til at fremja mál­ið, og tí verður stig tikið til at leiða partarnar saman. Eing­in ivi er um, at hetta verð­ur til gleði og gagns fyri okkum øll. Tað hevur nevn­ i­liga týdning at kenna gøt­ ur­nar og eisini við atliti til vaks­andi ferðafólkatalið, fyri trygd­ina og fyri at minka um slit av lendi. Sum nevnt omanfyri, eru fólk, einstaklingar og fel­ ags­skap­ir, sum síggja virðir í goml­um og leggja tíð og orku í varðveitingararbeiði av slíkum slagi. Hetta fegn­ ast vit øll um. Tað er nógv, sum treingir til eina bøtandi hond, varðarnir eru eitt, gomlu bøgarðarnir eitt ann­ að. Neyðugt er við sjálv­bodn­ um arbeiði, og kanningar vísa, at fólk sum arbeiða sjálv­boð­ið, eru bæði eydn­u­ samari og liva longri. Sum forkvinna í Byggi- og Býarskipanarnevndini í Tórs­havnar kommunu fari eg at heita á øll fólk, ið sita inni við hugskotum ella onk­ ur­s­v­egna hava tørv á ráð­ geving, leiðbeining ella øðr­ um stuðuli, um at venda sær til Tórshavnar kommunu. Givið er, at kommunan einsamøll megnar ikki alt, men saman røkka vit munandi longur. Varðveitingarátøk í hópatali verða gjørd í Havn Fiskastykkið yviri við Strond verður nú tikið fram aft­ur til heiður og æru fyri eina farna tíð. Peningur er sett­ur av til uppgávuna, og í næstum byrjar hetta varð­veit­ing­ararbeiðið Vesturvarði er laðaður aftur, so­leið­is at hann aftur er sjón­lig­ur og prýðiligur fyri okk­um øll Stórigarður verður varð­veitt­ur, og ætlanin er at fáa tað, sum eftir er av hon­um, laðað upp aftur og fáa hann friðaðan Gamla seyðarættin og við­tøk­u­garð­arnir á Eystara Hús­ garðs­festi við Svartafoss er ný­liga lagað uppaftur Gamla brúgvin um Sand­á úti í Havnardali skal setast aftur í sín uppruna, as­falt­ið og bilverjan verða tikin burtur, og smiðju­jarns­gel­end­ari verður gjørdur, soleiðis at brúgvin fær sítt upp­run­a­snið KJAK