týsdagur 29. mai 2018síða 14

Mikudagur 30. mars 2017 · Nr. 60 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 KJAK Tað verður vátt­ að úr sjálv­ari løg­manns­um­sit­ ingini, at lands­ stýrið framdi brot á rætt­ar­sið­ venju Óli Jacobsen Mánadagin 14. mai frættist í KVF tey heilt óveruligu tíð­ ind­ini, at Høgni Hoydal legði eft­ir reiðarum, tí teir vildu halda galdandi sáttmálar hjá fisk­i­monnum! Sambært Høgna provokeraðu reiðarar við at halda ein púra greiðan sátt­mála! Høgni Hoydal legði upp til, at fiski­menn skuldu krevja ein rætt, sum teir ikki eiga sam­bært gerðarrætti, sum teir sjálvir hava sett. Tí­skil eggjar hann fólki til ikki at virða rætt­ar­skip­an­ ina. Hetta er ein rætt­ar­fat­an sum er ræð­andi og sum er enn ein »ný­hugsan« á hes­um øki, sjálv­andi stuðlað av KVF. Landsstýrið setir seg oman fyri dómsvaldið Tað var í 2013, at fiski­manna­ fel­agið legði fyri ein gerð­ar­ rætt­ spur­ningin, hvørt keyp av kvotu á upp­boðs­sølu kundi dragast frá í av­rokn­ ing­ini hjá manningini. Ein grundgeving var, at upp­boðs­søl­an av veið­i­ rætt­ind­u­m var ikki til, tá ið sátt­mál­in seinast varð und­ ir­skriv­að­ur. Tí var pástandurin, at sátt­málin ikki tók hædd fyri kvota­keypi á uppboðssølu. Men hesum sjónarmiði vísti gerð­ar­rætturin greitt frá sær. Í 2016 og 2017 sam­tykti løgtingið eina lóg um upp­ boðs­sølu av fiski­rætt­ind­ um. Ein »nýhugsan« í lóg­ ini var nakað so ó­hoyrt sum uppílegging í gald­andi sáttmála hjá mann­ing­ar­fel­ øg­u­n­um. Tað er eingin ivi um, at hetta var brot »frælsa sam­ ráð­ing­ar­rætt­i­num« og er óhugs­andi í øllum londum, sum vit vanliga samanbera okk­um við. Uppíleggingin merkti tískil ógildan av rætt­ar­úr­ skurði við at áseta, at mann­ ing­in ikki skuldi luttaka í ­útreiðsl­um av keypi av kvot­ um, sum tað annars púra greitt er ásett í sáttmálanum, og sum gerðarrætturin stað­ festi í 2013. Ein skuldi vænta, at hei­ mildin fyri einum slík­um inntrivi varð væl lýst í lóg­ ar­up­p­sko­t­i­num. Í tann mun tað ikki verð­ur gjørt, skuldi hetta í minsta lagi verið upp­ gáv­an hjá fjølmiðlunum. Men tað hendi sjálvsagt ikki. Lógartænastan hjá løg­ manni: Landsstýrið framdi brot á rætt­ar­siðvenju Sum eitt rætt rætt­ar­sam­fel­ ag hava vit eisini ymisk­ar eftirlitsskipanir við al­mennu myndugleikarnar. Ein teirra er lógartænastan á løg­mans­ skriv­stovuni í Tinganesi. Kunngerð frá 2014 sigur m.a. um hennara uppgávu: Lógartænastan eft­ir­ kann­ar fyrst og fremst, um løg­tings­lóg­ar­upp­skot er í samsvari við grund­lóg, heimastýrislóg, stýr­is­skip­an­ ar­lóg, tingskipan, ... revsilóg, fyri­sit­in­g­arlóg, ...., almennar rætt­ar­grund­reglur og al­ menn rættarprinsipp. Slíkar reglur eru við til at tryggja okkum borgarum eitt rætt­arsamfelag - væl at merkja treytað av, at tær verða hildnar. Lógartænastan kemur eina ferð árliga við frá­greið­ ing um sítt virksemi fyri und­an­farna ár. Tann seinasta kom í febr­ uar 2018. Her viðgerð hon um­rødda lógaruppskot um inn­triv í sáttmálarnar mil­l­ um reiðarafelagið og mann­ ing­ar­feløgini. Sagt verður und­ir yvirskriftini: Hóast hesi tíðindi settu ein álv­ar­ligan spurning við rætt­ar­fatanina hjá lands­ stýr­i­num, gav hetta ikki KVF ella nøkrum, sum t.d. ting­fólki høvi til nakra sum helst viðgerð ella kritiskan spur­n­ing. Tingið villeitt Í viðmerkingunum til lóg­ar­ upp­skotið verður m.a. skriv­ að: Landsstýrið heldur fast í ásetingini um, at kostn­ að­urin av at keypa kvot­ur á uppboðssølu ikki kann dragast frá, tá hýr­ur verða avroknaðar. Or­søkin til hetta er, at upp­boðs­søl­an, ið her verður skot­in upp at seta í verk, ikki hevur verið galdandi, tá ver­andi sáttmálar við mann­ing­ar­fel­ øg­ini eru undirskrivaðir. Hetta er ein greið vill­leið­ ing av løgtinginum. Tá ið hesi sami spurn­ ing­ur varð viðgjørdur í gerð­ar­rætt­i­num í 2013 var ein grund­geving júst tann sama sum hjá lands­stýr­i­ num, at uppboðssølan av veið­i­rætt­ind­um var ikki til, tá ið sátt­mál­in sein­ast varð undirskrivaður. Men hetta sjón­ar­mið vísti gerð­ar­rætt­ urin jú greitt frá sær. Hetta merkir, at grund­ gev­ingin hjá landsstýrinum fyri at leggja seg út í gald­ andi sáttmálar var framm­ an­u­ndan avvíst í einum rætt­ar­úr­skurði. Hetta verð­ur heldur ikki nevnt í við­merk­ ing­unum til lógaruppskotið, hó­ast lands­stýrið væl visti av hes­um. Í einum rættarmáli kom øll sjónarmið fram. Eis­ini um grundarlagið fyri sátt­mál­a­ num á økinum. Hóast hetta loyvir Høgni Hoy­dal sær at gera til einkis ein greiða rættarniðurstøðu við teirri merkiligu grund­ gev­ing, at her var talan um ein »gamlan dóm«. Og sjálvur vara­løg­maður ger sjálvan »Nýhugsan« í einum fól Landsstýri setir seg om Lóggáva sum setir til viks áseting í galdandi sáttmála á arbeiðsmarknaðinum: Í einum lógaruppskoti var áseting, sum bein­ leið­is setti til viks áseting í einum gald­andi sátt­mála millum partar á ar­beiðs­mark­n­að­i­num. Í eftirkanningini varð víst á, at hetta mátti met­ast at vera brot á frælsa samráðingarrættin á før­oyska arbeiðsmarknaðinum. Siðvenjan er, at tá part­ar­nir á arbeiðsmarknaðinum eru komn­ir á­samt um ein sáttmála, so eigur lóg­ gev­ari at halda seg frá eftirfylgjandi at koma við inn­trivum, sum órógvar samráðingarúrslitið mill­um part­a­r­nar. Landsstýrið kann við slík­ari lóggávu koma í vanda at ífella end­ur­gjalds­ skyldu. Tað er sum so einki nýtt, at rætt­arbrot fara fram, uttan at hetta verður tikið upp av fjøl­ miðlum. Men tað nýggja er, at sjálvt and­støð­u­ ting­menn stuðla slík­ um stað­fest­um broti á rættarsiðvenju. Í 2016 og 2017 sam­tykti løgtingið eina lóg um upp­ boðs­sølu av fiski­rætt­ind­um. Ein »nýhugsan« í lóg­ ini var nakað so ó­hoyrt sum uppílegging í gald­ andi sáttmála hjá mann­ing­ar­fel­øg­u­n­um. Tað er eingin ivi um, at hetta var brot »frælsa sam­ráð­ ing­ar­rætt­i­num« og er óhugs­andi í øllum londum, sum vit vanliga samanbera okk­um við, skrivar Óli Jacobsen, fyrrverandi formaður í Føroya Fiskimannafelag