hósdagur 1. november 2018síða 18

FRÍGGJADAGUR 2. NOVEMBER 2018 SOSIALURIN 127 18 PÆTUR HJALMAR EVENSSON E in túrur til handils hjá limum í VistGrøði í Havn, er ein sam­ vitsku­leysur túrur til handils, har plast og oyðsl ikki eru partur av innkeypinum. Her hevur mann sínar egnu krukkur ella íløt við, sum mann fyllir ta nøgd­ina av mati í, sum mann vil hava. Tað er líkamikið, um tað eru 2 gramm ella 102 gramm, tí tað verður selt í leysari vekt. Uppá hendan mátan keypir mann eftir tørvi í sítt ílat í staðin fyri at keypa stórar pakkar av onkrum, har mann kanska bara hevur brúk fyri helvtini av vøruni í frammanundan plast­ inn­pakkaða pakkanum. - Vit royna at finna alterna­tiv­ ar mátar at umganga nakað av tí plastinum, sum er, og so royna vit eisini at endurnýta tað, sum kann endurnýtast, sigur Borg­ hild á Fløghamri, sum er ein av høvuðskreftunum í lima- og áhuga­felagnum, VistGrøði. At koma trupulleikanum við plastdálking til lívs er ein stór avbjóðing, sum ikki verður loyst eftir einum degi. Tað krevur stór framtøk og stórar broyt­ingar í m.a. vinnulívinum, gerandis­ degnum og felags hugburðinum. Alt ger mun Men tá tað kemur til hvønn ein­ stakan, ber tað til at gera ein mun við at tillaga sína plastnýtslu eftir veruliga tørvinum og umhvørvisvinarligum loysnum. Her er ein máti at umhugsa sínar mat- og innkeypsvanar, eins og limir­nir í VistGrøði gera. - Alt ger mun, sigur Borghild á Fløg­hamri, og tað er júst hetta – at alt ger mun, sum er drívmegin og motivatiónin hjá limunum í VistGrøði. Áhugafelagið VistGrøði hev­ur nærum 400 limir, sum allir deila somu hugsjónina um eina umhvørvisvinarliga, heilsu­góða og sosialt rættvísa mat­skipan. Felagið hevur eitt høli á Tróndargøtu í Havn, har limir­nir kunnu koma framvið eina til tvær ferðir um vikuna, tá tað er opið. Har ber m.a. til at keypa nøtur, turkaðar fruktir, kryddarí­ir, mjøl, oljur, hunang, sápur og posar. Tað er so nógv, mann kann gera Tess meira verður selt í leysari vekt, tess minni emballaga nýtist at verða brúkt til at fáa vøru­na út til kundan. Hetta er ein av tonkunum í VistGrøði, sum Borghild á Fløghamri held­ ur, at føroysku handlarnir eisini áttu at tikið til sín. - Vit í VistGrøði keypa inn í stór­um nøgdum, so vit umganga nøkur pakkilið á vegnum. Tað kundu teir stóru handlarnir í Føroyum eisini gjørt. Man kann saktans eggja fólki til at hava síni egnu net við til handils, tá keypt verður í leysari vekt, í staðin fyri at handlarnir bjóða plast­posar til tað, sigur Borghild á Fløghamri og sipar m.a. til keyp av frukt og grønmeti. Eitt, sum ger ein stóran mun, er at skilja ruskið hjá sær, so brenni­støðirnar kunnu burtur­ beina plastið á rættan hátt, og tað heldur Borghild á Fløghamri hevur stóran týdning, tí tá ansa vit eftir, at plastið ikki endar úti í náttúruni. Tað finnast eisini mátar, mann kann gagnnýta vistfrøðiliga og um­hvørvsivinarliga lívvstílin uppá, har mann enntá fær okkurt beinleiðis burturúr sín­ um innsatsi í stríðnum ímóti matoyðsli. - Tað kann t.d. loysa seg at hava hønur, tí so taka tær tann partin av matinum, sum annars hevði farið vekk. Mann kann eisini gera kompost, tí so fær mann mold burturúr mat­ restun­um, sigur Borghild á Fløg­ hamri, sum meinar, at tað gevur meining at fara hendan vegin. Hvat er neyðugt? - Mann kann royna at minka um tað, sum mann kann og har, sum mann kann. Tað ber til at finna alternativar loysnir – tí er tað veruliga neyðugt at brúka so nógv plast? spyr Borghild á Fløg­hamri. - Eg haldi, tað er ein spurn­ ingur um at endurskoða, hvat er neyðugt, og hvat ikki er neyðugt. Tað eru fleiri ting, mann kann gera betur, og tað eru tær smáu broyt­ingarnar, sum gera mun, sigur hon. Tað er nógv plast, vit kunnu vera fyri uttan í gerandis­deg­ num. Eitt nú plastkoppar, plast­ bestikk og plastposar. - Vit kunnu gott vera raskari til at hava okkara egna kopp við, tá vit fara onkrastaðni, í staðin Mikroplast TEMA: Mikroplast - TAÐ BER TIL AT FINNA ALTERNATIVAR LOYSNIR - Tað eru fleiri ting, mann kann gera betur, og tað eru tær smáu broytingarnar, sum gera mun, sigur Borghild á Fløghamri frá umhvørvisvinarliga matkonseptinum, VistGrøði VistGrøði hava javnan básar til tiltøk kring landið. Borghild á Fløghamri er til høgru á myndini